28 oktober 2006

'Ziekenzorg anno 1900': nieuwe thema expositie Streekmuseum Ommen

Categorie: Historische Kring Ommen.    9.397 keer gelezen.

‘Ziekenzorg anno 1900’ is het thema van de tijdelijke tentoonstelling die te zien is in het Streekmuseum aan Den Oordt 7 in Ommen.


Terug in de tijd over medische zorg, volksgezondheid, TBC, Groene Kruis en de enige gemeentegeneesheer in de gemeente.

Eén dokter
Ommen (Stad en Ambt) had in het begin van 1900 één arts in dienst. Dat was dokter Carel J. Warnsinck. Uit de gemeentekas van Ambt-Ommen ontving hij 450 gulden en driehonderd gulden uit de kas van Stad om diaconiearmen en gemeentearmen te behandelen. Ook had Warnsinck een vroedvrouw in dienst. In een lokaaltje tegenover de Hervormde kerk was een ziekenzaaltje ingericht. Omdat deze niet voldeed kwam er een nieuw gebouwtje aan de haven van het Ommerkanaal, in de volksmond ‘ziekenhuussie’ genoemd. Door de bouw van ziekenhuizen in onder andere Zwolle deed het maar korte tijd dienst. Na sluiting in 1908 diende het als opslagruimte voor het in 1900 opgerichte ‘Groene Kruis’. Voordat het werd afgebroken is het nog bewoond geweest door Roelof Buisman.

Toen Warnsinck na veertig dienstjaren stopte als dokter had hij al verschillende collega’s in Ommen. Alle huisartsen in de gemeente hadden hun eigen apotheek. In 1927 kreeg Ommen voor het eerst een drogist toen Janna en Hermanna Hendrika Bosscher een drogisterij in de winkel van hun vader aan de Brugstraat begonnen. Tijdens de oorlogsjaren kwam G.J.van Dijk naar Ommen als apotheker. Voor gebitsproblemen kon men in Ommen nergens anders terecht dan bij de dokters. Voor een specialist moest een reis naar Zwolle gemaakt worden. De eerste tandarts kwam in 1932 naar Ommen in de persoon van Catharina Symina Mulder.

Baron Mulertstichting
In 1927 werd een consultatiebureau voor de tuberculosebestrijding opgericht. Door een erfenis van F.E. baron Mulert in 1933 werd de gemeente Ommen eigenaar van de bezittingen van de baron, waaronder het landhuis ‘Piet Hein’ aan de Zeesserweg. Dit op voorwaarde dat de erfenis het algemeen belang ten goede komt. De nalatenschap werd ondergebracht in de ‘F.E. baron Mulertstichting’. Het landhuis werd toen ingericht tot dagsanatorium waarin bewoners van Ommen konden worden verpleegd. De kosten konden bestreden worden uit de renteopbrengsten van de nalatenschap.

Groene Kruis
Om een verpleegster in eigen dienst te kunnen aanstellen kreeg het Groene Kruis vanaf 1911 van Stad en Ambt Ommen een financiële bijdrage. De medische verzorging in Ommen ging in 1937 met de ingebruikname van een wijkgebouw van het Groene Kruis aan de Julianastraat grote stappen vooruit. In 1947 waren twee wijkverpleegsters in Ommen werkzaam. In de zestiger jaren van de vorige eeuw werd voor het eerst een fysiotherapeut geïntroduceerd. Een kraamverzorging afdeling werd ondergebracht in Huis Piet Hein.

Wat is er allemaal te zien?
Op de tijdelijke expositie zijn medische voorwerpen te zien van onder andere het vroegere sanatorium Krönnenzommer uit Hellendoorn. Gebouwd in 1902 als sanatorium- het Volkssanatorium – werd hier volksziekte nummer een: TBC bestreden. TBC kon alleen maar genezen door veel rust te nemen. De Eelerberg aan de rand van Hellendoorn was hiervoor een ideale plek: afgelegen en een gezonde buitenlucht, midden in de bossen. Het sanatorium heeft nu de functie van verpleeghuis. Met Krönnenzommer wordt nazomer bedoeld, de tijd dat de kraanvogels, de krönnen in het Sallands, over Nederland naar het zuiden trekken.
De eerste inklapbare rolstoel staat in het Ommer museum en ook een pneumothorax apparaat, gebruikt om bij een klaplong gedoseerd af te kunnen zuigen. Verder een röntgenbuis uit 1910, het eerste exemplaar in Nederland. Ook een hoogtezon en een baby- en personenweegschaal zoals die werd gebruik in het gebouw van de Baron Mulertstichting ontbreken niet.

Wet
In 1851 bepaalde de Gemeentewet dat gemeenten verordeningen behoren te maken op het gebied van de openbare orde, zedelijkheid en gezondheid. Daar kwam in de praktijk nog weinig van terecht. In de 19e eeuw maakten cholera-epidemieën tienduizenden slachtoffers. Daarom ontwierp Thorbecke in 1865 de Gezondheidswet. Op basis van deze wet voerden zeven inspecteurs het Geneeskundig Staatstoezicht uit. Na het instellen van de algemene leerplicht in 1901 bleek al snel dat alleen onderwijs en wering van infectieziekten niet voldoende waren om de armoede en de slechte gezondheidstoestand, meestal ten gevolge van onvoldoende voeding, aan te pakken. In de periode na 1900 werd dan ook vooral door het onderwijs gevraagd om meer aandacht voor de lichamelijke verzorging van het schoolkind, waarbij vooral gedacht werd aan voeding, kleding, schoolartsen, schoolbaden en vakantiekolonies.

tekst en foto’s: Harry Woertink

1902, dokter Warnsinck bezocht zijn patienten met paard en wagen. De dokter op de bok met dochter. Voor de bok zijn broer en bij het paard de stalknecht

Narcosekapje, schedel

Couveuse anno 1900

Collectebusje verpleegkosten voor onvermogenden

Eerste rolstoel

Openingstijden: dinsdag tot en met vrijdag van 10.00 tot 17.00 uur; zaterdag van 13.00 tot 16.30 uur.
In de maanden juli t/m augustus is het museum ook op maandag geopend. Van 13.00 – 21.00 uur

Bron: HKO97.nl


Naschrift Webredactie OudOmmen.nl, zie ook:

1 Reactie »

• • •

1 reactie »