18 september 2009

Route langs oorlogsmonumenten

Categorie: Harry Woertink.    7.041 keer gelezen.

Voor de Bevrijdingsdag van 2005 is een fietsroute uitgezet langs oorlogsmonumenten in de omgeving van Ommen. Omdat er meerdere keren vraag is geweest naar deze route is deze digitaal gemaakt.

Fietstocht ‘Langs de monumenten’ van Streekmuseum Ommen en De Darde Klokke. Start en eindpunt: Streekmuseum Den Oordt.
Route: naar het gemeentehuis – 11 April Plein – Markt – Stationsweg – De Kamp – Bergsteeg – Besthemerberg – Steile Oever – Eerde – Janmansweg – De Vosseboer -Junne – Stegeren – Hoogengraven – Arriërveldsweg – Hardenbergerweg – Den Lagen Oordt – Jan Houtmanstraat – Den Oordt.

Versteende tranen
“Kom vanavond met verhalen hoe de oorlog is verdwenen en herhaal ze honderd malen. Alle malen zal ik wenen”.

1.
Oorlogsmonumenten 007(1000)wr.jpgFoto: Harry Woertink
Herdenkingsmonument aan de muur van het gemeentehuis aan de Chevalleraustraat.

Een gebeeldhouwd herdenkingsmonument aan de muur van het gemeentehuis aan de Chevalleraustraat, ter herinnering aan de strijd voor de vrijheid tegen de onderdrukking in de oorlogsjaren 1940-1945. De maker van het monument is Titus Leeser. Eerder was dit monument bij het oude gemeentehuis. Na verplaatsing werd het monument middelpunt van de jaarlijkse herdenkingen.


2.
Een koperen maquette op de muur van het gemeentehuis ter herinnering aan de bevrijding door de Canadezen in april 1945. aangeboden door Comité Welcome Veterans op 5 mei 2001.

3.
De Bevrijdingsdag van Ommen wordt levendig gehouden met een ‘Elf april plein’.

4.
Op het Elf april plein een gedenkplaat voor de medeburgers Herman van Aalderen en Johannes Makkinga, die beiden hun leven verloren bij de voorafgaande beschieting van de stad.

5.
Een koperen plaat aan de muur van het oude gemeentehuis op de plek waar op 11 april 1945 de Canadese Black Watch over de oude Vechtbrug kwam om Ommen te bevrijden. De bevrijding van Ommen door de Canadezen kwam uit zuidelijke richting. Op 6 april 1945 passeren al soldaten van de Manitoba Dragoons de grens van de gemeente bij Den Ham. De brug over de Regge in de buurtschap Nieuwebrug is opgeblazen en Ommen wordt bereikt via de brug over de Regge in Archem, die door de Duitsers vergeten is. Tegen de avond wordt door de vijand op de Stationsweg een verkenningswagen getroffen. Van de vijf inzittende overleven de 24-jarige George Thomas Wilson en de 22-jarige Gerald Wilfred Soanes de aanval niet. Hotel Paping staat in brand. Er wordt een nieuwe aanval voorbereid. Op 10 april zijn eerst Nijverdal, Hellendoorn en Lemele aan de beurt om bevrijd te worden.

Door de geringe schade aan de Vechtbrug kost het vervolgens de Canadese patrouille weinig moeite om Ommen binnen te komen. Het verzet is niet meer dan twee Duitse soldaten op fiets. De rest van het Duitse leger is dan al op de vlucht geslagen. Vervolgens trekt de hoofdmacht van het Canadese leger “Black Watch” richting Ommen. Een bulldozer en tanks trokken mee op. De eerste om opgeblazen bomen op te ruimen en de tanks om zonodig vuursteun te geven. Het is nog vroeg in de morgen als op woensdag 11 april 1945 als eerste de stad Ommen veilig en vrij van de vijand wordt verklaard. De andere compagnieën trekken ook meteen de brug over en slaan links af om de linker flank van de opmars naar het noorden te dekken en nemen positie in de buurtschap Varsen. Na vijf jaar onderdrukking worden door de Ommenaren voor het eerst weer de Nederlandse driekleur voor de dag gehaald en wapperen onder andere op het gemeentehuis en bij andere gebouwen: Ommen is bevrijd!

6.
Een koperen herinneringsplaat aan de muur van autoshowroom Cents aan de Stationsweg. Hier sneuvelden voor de bevrijding van Ommen op 6 april 1945 de Canadese soldaten luitenant George Thomas Wilson en trooper Gerald Wilfred Soanes door een vijandelijke Panzerfaust. De rotonde op de kruising Hammerweg/Lemelerweg heeft de naam Manitoba rotonde en herinnert aan het Canadese leger of de XII Manitoba Dragoons. Dit Canadese Cavalerie Verkennings Regiment, was in velen delen van het vasteland van Europa, ook in deze regio, zeer actief.

7.
167-6784_IMGb(1555)ws.jpgFoto: OudOmmen
Een gedenksteen op de Besthemerberg ‘Nederland Gedenk’, ter nagedachtenis aan de slachtoffers van het gevangenkamp Erika (opnamedatum 30 maart 2003).

Een gedenksteen op de Besthemerberg ‘Nederland Gedenk’, ter nagedachtenis aan de slachtoffers van het gevangenkamp Erika. Tijdens de Tweede Wereldoorlog heeft het kamp eerst dienst gedaan als gevangenkamp van door de Nederlandse justitie veroordeelde delinquenten. Vanaf mei 1943 is Erika in gebruik geweest als Arbeitseinsatslager.

8.
Steile Oever. Frits Herbert Jordens
DSC00045b(1555)ws.jpgFoto: OudOmmen
De slaper in het dal (opnamedatum 29 oktober 2005)

De boeren in Eerde in hun karakteristieke boerderijen vertellen een ander verhaal; die steen met de Frans tekst, ja daar is in de Tweede Wereldoorlog een Franse piloot begraven, nauwkeurig weten ze het niet. Maar het echte verhaal is anders. Wel de Tweede Wereldoorlog, maar geen vlieger. De Steile Oever, een prachtig stuk natuur dat nu rust uitstraalt, waar langs verstild de Regge reeds eeuwen en eeuwen stroomt kende niet altijd die rust. In de Tweede Wereldoorlog toen kasteel Eerde bewoond werd door de bezetter en in de omgeving de Joodse kinderen – die anders de school bevolkten – ondergebracht waren in de omliggende boerderijen, dreigde er gevaar met name door de bezetter verachte deel van de bevolking. Frits Herbert Jordens zette zich in voor deze kinderen. Eerde vormde in veel opzichten een belangrijke locatie voor de illegaliteit.

De bankierszoon zette zich niet allen voor de Joodse kinderen in, maar hielp ook bij de ontsnapping van neergekomen piloten, Hij begeleidde ze via vluchtroutes om ze via België, Frankrijk en Spanje naar Engeland te laten terug keren. Eén van die reizen is Frits noodlottig geworden. In het Belgische Turnhout werd hij door de Duitse bezetters aangehouden. Zijn vluchtpoging werd zijn laatste reis. Op 9 maart 1944 maken 2 kogels een einde aan zijn leven. Drie jaar later werd zijn lichaam overgebracht naar de plaats waar hij zijn gouden tijd had doorgebracht.

Met veel spanning, maar ook een plek die hij hem lief was en waar hij zo aan gehecht was geraakt. Het was ook de plaats waar hij en zijn vrouw zo veel gelukkige uren had doorgebracht Een plek die in de tijd van oorlog en geweld voor Jordens ook vrede en rust betekend had en waar hij uiteindelijk de rust, de eeuwige slaap vond. Op de eenvoudige steen staat dat het ook vermeld, een gedicht van de Franse dichter Arthur Rimband, Le Dormeur du Val

De slaper in het dal
Hij slaapt in de zon, de hand op de borst,
Rustig, hij heeft twee ronde gaten aan de rechterkant.

9.
Gedenksteen voor neergestort vliegtuig Janmansweg.

10.
De Slag bij de Vosseboer.
Bij het naderen van de bevrijding werd hier nog felle strijd geleverd tussen vijftig op fiets patrouilleerde Duitsers en het verzet. De Duitsers kwamen er achter dat vanuit Stegeren over de Vecht met een bootje bij De Roos hier containers waren aangevoerd met onder andere wapens, springstoffen, pistolen, verbandmiddelen. Na veel geschiet kon de verzetsgroep uiteindelijk ontzet worden door de ondergrondse van Den Ham. en de Poolse infanterie, die juist Den Ham had bevrijd en maakten de Duitsers de aftocht. Schietgaten in de muur van de boerderij houden de slag in herinnering.

11.
Oorlogsmonumenten 014(1000)wr.jpgFoto: Harry Woertink
Afwerpterrein Stegeren 1944-45, in dankbare herinnering aan de verzetsgroep Salland gedragen door de steun en zwijgzaamheid van de bevolking.

Afwerpterrein Steqeren 1944-45
In dankbare herinnering aan de verzetsgroep Salland gedragen door de steun en zwijgzaamheid van de bevolking. Dichtbij kronkelt de Vecht door een naar het schijnt verlaten landschap.
Verkeer hoort men er nauwelijks, natuur en landschap in vrijwel volmaakte harmonie. De omliggende boerenhoeven liggen verstild onder hun zware rieten deken. Alsof er nooit iets gebeurd is, als of er geen oorlogen gewoed hebben, ver van alle onrust ver van de eigen tijd. Eind 1944 was dat ook zo. Een plaats van rust waar de mensen in alle rust hun gang gingen. Nauwelijks gestoord door gebeurtenissen die de wereld schokte, maar dat was maar schijn

Op sommige avonden wanneer radio Oranje de mededeling had laten horen, gonsde deze plek van activiteit. Men zag niemand, men hoorde niemand, maar de mensen van de verzetsgroep wachten af. Seinposten werden bezet, klaar om lichtseinen door te geven zodra ze geronk van de vliegtuigmotoren hoorden. Om het terrein heen hielden de mannen de wacht om te voorkomen dat de Duitsers de droppingszone Evert in de gaten zouden krijgen. Evert ook de schuilnaam van de commandant van het verzet in Salland, die het eind van de oorlog zelf niet meer mee zou mogen maken. Vanaf 1944 kwamen hier de parachutes naar beneden met de containers waar in de wapens en materialen zaten noodzakelijk voor verzet van de streek.

Op de paden door de bossen stonden de paarden en wagens klaar om de lading verder te vervoeren naar plaatsen in Twente en Salland, waar het nodig was. Soms moest er zwaar gewerkt worden. De zware containers moesten uit de grond gegraven worden. Uiteraard mochten geen sporen achter gelaten worden. Zo ging de vracht verborgen onder een andere lading of in melkbussen het land af om elders weer verborgen te worden. Op de meest onwaarschijnlijke plaatsen in de boerderijen, schuren in kerken, soms onder de preekstoel. Jaap Beekman had het contact met Londen. Hij organiseerde de droppings vanuit Beerzerveld. Hier is de natuur ook getuige geweest van een trieste gebeurtenis, toen een verzetsman die verdacht werd van contacten met de SD terecht of niet terecht werd geliquideerd.

12.
Oorlogsmonumenten 008(1000)wr.jpgFoto: Harry Woertink
Oorlogsgraven op de begraafplaats aan de Hardenbergerweg van vier gesneuvelde Engelse vliegers.

Oorlogsgraven op de begraafplaats aan de Hardenbergerweg van vier gesneuvelde Engelse vliegers. Na een bombardement op de Duitse stad Emden worden ze op de terugweg aangevallen door Duitse nachtjagers. Hun vliegtuig stort neer op 20 juni 1942 boven Arriërveld bij de boerderij van M.Kroese. Van de acht die in het vliegtuig zaten komen om Arthur Buckley, Douglas A.Melville, Peter Nixeyen Wilfred E.Paerson. Achter de graven een grafteken met de woorden: ‘There is a corner of a foreign field, that is for ever England’. Er is een hoek van een vreemd veld, dat voor altijd Engeland is.

13.
Oorlogsmonumenten 012(1000)wr.jpgFoto: Harry Woertink
Als herinnering aan de Joodse samenleving in Ommen. Een gedenksteen met hun namen en een Davidster op de Joodse begraafplaats.

De Tweede Wereldoorlog betekende het einde van de Joodse samenleving in Ommen. Er zijn geen tastbare herinneringen meer. Alleen een gedenksteen met hun namen en een Davidster op de Joodse begraafplaats om hen, die in 1942 en 1943 werden weggevoerd blijvend te eren.

14.
Jan Houtmanstraat. Tot de KP (Knok Ploeg) van Ommen behoorde Jan Houtman. Hij hield zich onder andere bezig met het uitgeven van een ondergronds blaadje. Als dit wordt ontdekt houdt Houtman zich vooral bezig met de hulp aan vliegeniers. Op 17 november 1944 werd de 27-jarige Houtman doodgeschoten door Bikker. Na de oorlog krijgt Jan Houtman postuum een dankbetuiging van generaal Eisenhower van Amerika, van luchtmaarschalk Tedder van Engeland en van de Franse president De Gaulle voor hulp aan geallieerde vliegers.

In het Streekmuseum is een doorlopende expositie gewijd aan de Tweede Wereldoorlog.

Bron: Harry Woertink – 18 september 2009

2 Reacties »

• • •

2 reacties »