6 oktober 2016

Geschiedenis Joods Ommen (3)

Categorie: Harry Woertink, Oorlog en Bevrijding.    1.539 keer gelezen.

In de eerste helft van de achttiende eeuw vestigden zich de eerste Joden in Ommen. Vanaf ongeveer 1813 werden er sabbatsvieringen gehouden.

 In de Synagoge werd in 1935 het huwelijk voltrokken tussen Betje de Levie en H. van Bergen.
Foto: Fotoarchief Gemeente Ommen
Zie voor meer afbeeldingen het album “Synagoge – Jodenkerkje“.

Hiervoor was een huissynagoge ingericht in het woonhuis van Meijer Mozes de Haas. Het aantal Joodse inwoners groeide doordat verschillende Joden zich in Ommen vestigden en omstreeks 1830 kon men in Ommen spreken van een ‘minjan’. Het betekende erkenning voor Ommen als Joodse Gemeente. Jarenlang werden de sabbatvieringen bij de Joodse mensen thuis gehouden. Bij een volkstelling in 1840 blijkt dat er totaal 35 Joden in Ommen wonen, verdeeld over 7 gezinnen. Daarvan zijn 12 mannelijke personen boven de 12 jaar. Bij twee gezinnen is het beroep van de man vleeshouwer (slager). De overige gezinshoofden zijn werkzaam in de handel, met uitzondering van Mozes Polak. Hij is dan godsdienstonderwijzer.

Synagoge
Naarmate het aantal Joodse inwoners toenam, groeide ook de behoefte naar een synagoge. In 1848 werd om die reden alvast een stuk grond aangekocht op de hoek van de Varsenerpoort en de Middenstraat. De bouw liet echter nog op zich wachten. In de jaren daarna werden de bouwplannen wel verder ontwikkeld en kreeg het plan steeds meer gestalte. Hoewel er nog geen sjoel was volgde in 1853 de constituering van de Joodse gemeente in Ommen. In dat jaar werd Ommen erkend als ‘Bijkerk’ van de te Zwolle gevestigde Hoofdsynagoge. Kort daarop, het aantal Joodse inwoners was inmiddels gestegen tot boven de vijftig, werd door de plaatselijke aannemer Roelof Brinkhuis begonnen met de bouw van een sjoel (synagoge) en tevens een gebouw dat kon worden gebruikt voor activiteiten van de Joodse Gemeente. In 1855 was het zover. Boven de ingang van de synagoge was een gevelsteen geplaatst met de tekst in het Hebreeuws: van rechts naar links: ‘Hoe ontzagwekkend is deze plaats. Dit is niet anders dan een huis God en dit is de poort des hemels.

Heilige ark
Hoewel de synagoge (Sjoel) niet groot was, had het alles wat een sjoel behoorde te hebben. Op de op het oostengelegen muur stond de heilige ark. In het Hebreeuws de ‘aron ha-kodesj’ genoemd. In deze kast werden de Thora-rollen bewaard. De kast was afgeschermd met een blauw kleed, het parochet. De plek van de heilige ark tegen de oostmuur was niet zomaar gekozen. Het oosten was immers richting Jeruzalem, de stad waar eens de grote tempel had gestaan. Voor de heilige ark stond de ‘amoed’, de lessenaar waar de voorganger. Ook was er een ‘almenner’, ook wel ‘almemmer’ of ‘bisma’ genoemd. Lees meer »

3 Reacties »

3 oktober 2016

Blijvende herinnering aan Joodse slachtoffers werkkamp Arriën

Categorie: Harry Woertink, Oorlog en Bevrijding.    902 keer gelezen.

ARRIEN – Op de plek van het voormalige Joodse werkkamp Arriën is maandag 3 oktober 2016 onder grote belangstelling een herdenkingspaneel onthuld.

 Luuk Vogelzang, behalve initiatiefnemer van het herdenkingspaneel ook bewoner van het kamp in de begin jaren ‘50.
Foto: Harry Woertink
Zie voor meer afbeeldingen het album “Werkkamp Arriën

Het moet de aandacht vestigen op het lot van veel Joodse inwoners van Ommen in de Tweede Wereldoorlog. Het verhaal van de werkkampen is volgens de initiatiefnemers lange tijd een onderbelicht onderdeel van de Tweede Wereldoorlog gebleven. In het werkkamp aan de Brinkweg woonden 96 Joodse mannen. Zij moesten gedwongen ontginningswerkzaamheden in het Arrïerveld verrichten. Via kamp Westerbork zijn ze later gedeporteerd naar vernietigingskampen. Slechts twee van hebben de oorlog overleefd. Luuk Vogelzang, initiatiefnemer van het herdenkingspaneel mocht de officiele onthulling verrichten. Hij deed dat met het weghalen van een doek. Burgemeester Marc Boumans merkte tijdens de onthulling op dat het goed is dat de geschiedenis van het kamp in herinnering wordt gehouden. Ook om deze door te vertellen aan de volgende generaties.

Geschiedenis
Op het paneel zijn onder meer foto’s van mensen en een luchtfoto van het kamp te zien. “De geschiedenis van het kamp hebben we in het bord terug proberen te laten komen“, zegt Luuk Vogelzang, één van de initiatiefnemers. Het opschrift vermeldt dat het ‘onbekende werkkamp’ zo de aandacht krijgt ‘die het verdient’. Naast Arriën waren er meer dan veertig werkverruimingskampen in Noord- en Oost-Nederland. Het kamp in Arriën bestond uit een aantal woonbarakken en enkele bijgebouwen. Het is na het vertrek van de Joden in en na de oorlog gebruikt voor verschillende doeleinden. In 1969 zijn de laatste gebouwen afgebroken.

Herdenkingsreis
Het grootste deel van de joden uit Ommen is vermoord in Auschwitz. Op 3 oktober 2017 is het 75 jaar geleden dat de eerste Joden naar kamp Westerbork werden gebracht. De Stichting Herdenking Joods Ommen zal dan een herdenkingsreis naar Auschwitz organiseren.

Bron: Harry Woertink – 3 oktober 2016

Reageren »

2 oktober 2016

Geschiedenis Joods Ommen (2)

Categorie: Harry Woertink, Oorlog en Bevrijding.    1.178 keer gelezen.

De Joodse begraafplaats aan de Dr. A.C. van Raaltestraat/hoek Den Lagen Oordt in Ommen dateert van voor het einde van de achttiende eeuw.

 De Joodse begraafplaats aan de Dr. A.C. van Raaltestraat/hoek Den Lagen Oordt in Ommen.
Foto: Harry Woertink
Zie voor meer foto’s bij dit artikel.

De eerste nog aanwezige grafsteen is van Meijer de Haas, die op 18 juni 1825 overleed. Totaal staan er dertig grafstenen, maar er liggen meer mensen begraven. Dat de oudste steen pas uit 1825 dateert komt omdat in de achttiende- en ook nog in de negentiende eeuw veelal gebruik werd gemaakt van houten grafmonumenten. Die zijn in de loop der tijd vergaan en verdwenen. Het plaatsen van een zogenaamd grafbord was aanzienlijk goedkoper dan een grafsteen. Meijer de Haas was een succesvol zakenman en zijn familie kon zich veroorloven om een steen op zijn graf te plaatsen. Er zijn dus veel meer graven in de aarde van de Joodse begraafplaats geborgen dat de dertig grafstenen doen vermoeden. Het gaat hier om opgerichte, staande stenen. Dat wordt niet door alle Joden gedaan, maar door de Joden die hun wortels in Oost Europa hebben. De opgerichte steen op een graf is een teken van een verbond. Het gebruik gaat terug naar aartsvader Jacob. De opgerichte steen was de getuige van een overeenkomst.

Dat een Joodse begraafplaats buiten de stad ligt heeft als reden dat het lijk van een overledene onrein is en daarom niet in de stad begraven mocht worden. Joodse begraafplaatsen kennen een eeuwigdurende grafrust. De ingang van de Joodse begraafplaats was oorspronkelijk aan de Dr. A.C. van Raaltestraat. Men kon de begraafplaats betreden door een gietijzeren poort. Daarboven stond te lezen: “De kleine en de grote is daar; en de knecht vrij van zijn heer”. Het waren deze woorden van Job die iedereen die door de poort de begraafplaats betrad er aan herinnerde dat iedereen, klein o groot, knecht of heer, gelijk was voor God.

Jodenbergje
Vanuit het perspectief van de voormalige ingang is te zien dat de begraafplaats uit twee delen bestaat. Het voorste, vlakke gedeelte dateert van na 1861. Het achterste gedeelte is dus het oudste; in het gazon is een glooiing zichtbaar. In geschriften staat: “Zijn oog viel op de begraafplaats daar op de heuvel”. Dit is mogelijk het uitgangspunt voor de Joodse traditie om hun doden te begraven op een heuvel of een verhoging in het landschap. Lees meer »

Reageren »

30 september 2016

Gemeentelijke herindeling leeft nog steeds in Ommen

Categorie: Harry Woertink, Oude gebruiken & tradities.    809 keer gelezen.

OMMEN – In het Streekmuseum in Ommen vertelde Bernard Kobes donderdagavond 29 september 2016 over de gemeentelijke herindeling in de periode 1998 en 2000 toen hij in Ommen burgemeester was.

 Flyer ‘Laat Ommen zelfstandig en uniek’.
Afb.: Harry Woertink

De tegenwoordig in Enter wonende oud-burgemeester wist een volle zaal op zijn bekende wijze te boeien. Veel bezoekers waren aanwezig die op een of andere wijze de ‘herindelingsstrijd’ aan den lijve hebben meegemaakt.

Toen Kobes op 1 februari 1998 tot burgemeester van Ommen werd benoemd, was de gemeente al verwikkeld in een voorgenomen herindeling. Kobes was onvermoeibaar om de Tweede Kamer af te helpen van een herindeling van Ommen, zo bleek uit zijn betoog. Maar dit alles met veel plezier, vooral omdat Kobes kon rekenen op de volle steun van college, gemeenteraad en die van de eigen inwoners. Meest opvallende actie die Ommen is bijgebleven was de komst van een delegatie van Tweede Kamerleden. Ze werden in Ommen opgevangen door een heuse olifant, om aan te geven dat Ommen niet een mammoetgemeente wilde.

Kobes gaf aan de hand van verschillende anekdotes aan hoe voor hem op het Haagse Binnenhof de deuren opengingen die voor zijn buurcollega’s-burgemeesters gesloten bleven. Niets was Kobes te gek om Ommen als zelfstandige gemeente voort te laten bestaan. Ommen wist uiteindelijk dankzij Kobes haar zelfstandigheid te behouden. Aan de hand van onlangs verschenen rapporten die zich uitspreken tegen herindeling van gemeenten, liet Kobes doorschemeren dat het gevoerde verzet tegen herindeling de juiste was. De lezing van Kobes was de eerste lezing van het nieuwe seizoen die het museum organiseerde. De volgende lezing is op donderdag 20 oktober, aanvang 20.00 uur. Dan gaat het over Ommen aan de hand van oude filmbeelden. Gezien de grote belangstelling voor deze avonden is tijdige opgave gewenst.

Bron: Harry Woertink – 30 september 2016

Reageren »

29 september 2016

Geschiedenis Joods Ommen (1)

Categorie: Harry Woertink, Oorlog en Bevrijding.    1.597 keer gelezen.

In Ommen was ooit sprake van een kleine Joodse gemeenschap. Tot aan de Tweede Wereldoorlog (1940-1945) leefden Joodse en niet-joodse Nederlanders prima met elkaar samen.

 Het monument op de gevel van het gemeentehuis met de namen van de oorlogsslachtoffers uit Ommen.
Foto: Hans Steen
Zie voor meer foto’s bij dit artikel.

De Duitse bezetter begon met het steeds meer buitensluiten van de Joodse bevolking. Joden werden gehaat en de Nazi’s vonden dat alle Joden van de aardbodem moesten verdwijnen. In Ommen heeft slechts een Joodse enkeling de Tweede Wereldoorlog overleefd. Mannen uit 9 verschillende Ommer Joodse gezinnen kregen in de zomer van 1942 een oproep dat ze zich moesten melden in het werkkamp “Witte Pael”, gelegen in de provincie Friesland. Het was een vooropgezet plan van de Duitsers. Wat begon als een vorm van werkverschaffing voor Joodse mannen was het begin van een grootscheepse deportatie. De meeste mannen gaven gehoor aan de oproep om erger te voorkomen. Alleen de zonen van het gezin De Haas doken onder.

Westerbork
Op de avond van 2 oktober 1942 kregen de mannen in Joodse werkkampen te horen dat ze naar kamp Westerbork zouden gaan. In het kader van ‘gezinshereniging’ werden de thuis achtergebleven familieleden uit hun huizen gehaald en ook naar Westerbork gebracht. Zo kwamen die dag 12.296 Joden in kamp Westerbork aan. De meesten van hen werden kort daarna op transport gesteld naar de vernietigingskampen Auschwitz en Sobibor. Op 3 oktober 1942 werden de eerste Joden uit Ommen naar kamp Westerbork gebracht. Onder deze Joden ook 96 mannen die in het Joods werkkamp Arriën in de Ommer buurtschap Arriën werden gedwongen tot ontginningswerkzaamheden. De Joodse gezinnen Bierman, Van der Hoek, De Lange, en De Levie ontkwamen evenmin aan het noodlot zich te melden. Via kamp Westerbork kwamen ze in de vernietigingskampen van de Nazi’s. Geen van hen keerde terug. Opnieuw volgde een oproep voor de nog overgebleven Joden in Ommen. Zij moesten zich voor 10 april 1943 melden in kamp Vught. Lees meer »

5 Reacties »

29 september 2016

Ccoba presenteert: Weg van de wereld, op de fiets naar Australië met Marica van der Meer

Categorie: Bibliotheek Ommen, Ccoba (Cult.comm.bibliotheek).    706 keer gelezen.

Ccoba, de culturele commissie bibliotheek activiteiten, organiseert op dinsdag 11 oktober in de bibliotheek aan de Chevalleraustraat een avond met wereldreizigster Marica van der Meer.

ccoba.JPGReisleidster en fotografe Van der Meer sprak met een vriendin af dat ze op haar verjaardag zou komen. Alleen woonde de vriendin in Australië en was het vervoermiddel waarmee Marica op pad ging de fiets.

Theedrinken in Turkije, gastvrij ontvangen worden in Iran, drie maanden gevolgd worden door de politie in China en in voormalig Birma met de veiligheidsdienst op brommertjes in je kielzog fietsen, het leverde Marica prachtige verhalen en evenzovele schitterende foto’s op. Dinsdag 11 oktober neemt ze ons mee terug naar haar lange [28.000km] en avontuurlijke reis.

De avond begint om 20.00 uur en de entree bedraagt € 7,00. Vrienden van Ccoba betalen € 3,00, bibliotheekleden € 5,00. Dat is inclusief koffie/thee. Kaarten zijn tijdens de openingsuren verkrijgbaar bij de klantenservice van de Bibliotheek Ommen. Ook op de avond zelf is er kaartverkoop. Openingstijden van de klantenservice: maandag 14.00-20.00 uur, dinsdag en donderdag 14.00 – 18.00 uur, woensdag en vrijdag: 14.00 – 20.00 uur en zaterdag 10.00 – 12.00 uur. Tel. 0529-452158. Reserveren kan via de website van de Bibliotheek www.bibliotheekommen.nl. Deze informatie is ook te vinden op de website www.ccobavanommen.blogspot.com.

Bron: Bibliotheek Ommen – 29 september 2016

Reageren »

28 september 2016

Volgspot op een vrijwilliger – Harry Woertink, voor Ommen en haar geschiedenis

Categorie: Bekende personen, Harry Woertink.    1.194 keer gelezen.

Harry Woertink (63) stopte drie jaar geleden met zijn werk bij een notariskantoor. Maar van stilzitten is geen sprake.

 Vrijwilliger Harry Woertink: ‘Waar ik een hekel aan heb is alleen maar vergaderen. De boel moet draaien!’.
Foto: Hans Bunkers

Hij breidde zijn activiteiten als vrijwilliger uit. Hij is mantelzorger en heeft daarnaast achttien verschillende vrijwilligersactiviteiten. En dan telt hij de tuin en het huishouden niet mee. Harry: “Als mij gezegd wordt ‘jij bent druk’, dan spreek ik dat tegen. Ik ben gewoon prettig bezig.” Wanneer ben je begonnen met vrijwilligerswerk? “Ik doe sinds mijn achttiende jaar vrijwilligerswerk. Ik was betrokken bij de oprichting van de atletiekvereniging en van een basketbalclub. Organiseren ligt mij wel. Ik ben al 40 jaar bestuurslid van het streekmuseum en was vanaf de oprichting betrokken bij de Historische Kring Ommen. Ik ben acht jaar raadslid geweest voor de PvdA en ben daar nog steeds bij betrokken. Andere activiteiten zijn de Ommer molens, de Open Monumentendag en ik ben gids bij stadswandelingen. Ik schrijf graag, ik was ook een tijdlang correspondent voor Ommen bij de regionale omroep en voor de Stentor. Nu schrijf ik nog stukken over de geschiedenis van Ommen voor de website van Oud Ommen. Ik heb me er voor ingezet dat de websites van Streekmuseum, Historische Kring en Oud Ommen samengaan: het is jammer om voor zulke verwante clubs drie afzonderlijke websites te hebben.

Ketting
Mijn drijfveer is dat ik het belangrijk vind om je in te zetten voor de lokale gemeenschap. Ik ben op en top Ommer, het is een mooie gemeente. En ik vind, zeker als bestuurslid, dat je je verantwoordelijkheid serieus moet nemen. Ik doe zelf veel, maar dat verlang ik ook van anderen. Ieder zet natuurlijk zijn eigen sterke punten in. Ik zie het als een ketting, de zwakste schakel kan de ketting breken.“ “Waar ik een hekel aan heb is alleen maar vergaderen. De boel moet draaien. Bij het Streekmuseum betekent dat bijvoorbeeld dat de huur betaald moet worden. Dus financieel moet het kloppen. We zijn bij het Streekmuseum met zo’n dertig vrijwilligers, plus een beheerder. We krijgen jaarlijks zo’n 5500 bezoekers, voornamelijk toeristen. Daar voel ik me als bestuurslid verantwoordelijk voor. Trouwens, ook voor Ommenaren is een bezoek de moeite waard. Degenen die ons een bezoek brengen zeggen na afloop vaak: “ik wist niet dat het zo mooi was”.Lees meer »

1 Reactie »

25 september 2016

Tentoonstelling Nationaal Tinnen Figuren Museum: ‘GRENZEN IN VEELVOUD’

Categorie: Musea.    743 keer gelezen.

Een nieuwe tentoonstelling van het Nationaal Tinnen Figuren Museum, Ommen in het kader van het thema GRENZEN van de Maand van de Geschiedenis.

 In veel aantrekkelijke ensceneringen tonen tinnen figuren beelden van mensen die tegen grenzen opliepen, maar vooral ook van mensen die hun grenzen wisten te overstijgen.
Afb.: Nationaal Tinnen Figuren Museum
Zie voor meer afbeeldingen het album “Markt 1 – Nationaal Tinnen Figuren Museum“.

Er zijn geografische, politieke, technische, lichamelijke, geestelijke en tal van andere grenzen die onze ruimte en mogelijkheden bepalen. Maar de belangrijkste grenzen lijken in ons hoofd te zitten. Het al dan niet uitgesproken: ‘dat kan ik niet’ en ‘dat durf ik niet’ kan een rem zijn om onze eigen mogelijkheden te benutten. Behoudzucht, vooroordelen en eigen belang kunnen anderen belemmeren om hun grenzen te verleggen. Maar voor het denken en voor het voelen bestaan geen grenzen, vooral als die zich richten op het nobele of creatieve.

Bekijk onze kleine kunstwerkjes in deze tentoonstelling en laat u inspireren om uw eigen grenzen te ontdekken en misschien wel te overstijgen. In veel aantrekkelijke ensceneringen tonen tinnen figuren beelden van mensen die tegen grenzen opliepen, maar vooral ook van mensen die hun grenzen wisten te overstijgen. Tinnen figuren blijven een onuitputtelijke bron van inspiratie en bewondering. Wij nodigen u van harte uit om deze tentoonstelling te bezoeken van 1 – 31 oktober 2016 dagelijks, behalve ’s maandags, van 11.00 – 17.00 uur. Zondags van 13.00 – 17.00 uur. www.tinnenfigurenmuseum.nl.

Bron: Nationaal Tinnen Figuren Museum – 25 september 2016

Reageren »

21 september 2016

Ruitenveen woest en onbewoond land

Categorie: Dalfsen, Ni’jluusn van vrogger.    911 keer gelezen.

Vaak wordt 1434 genoemd als begin van het ontstaan van Nieuwleusen, maar daarvoor was er al sprake van het gebruik van “dat alige veen”, het gebied in en rond wat nu Ruitenveen is.

voorkantpalthehofb6.jpgDe eerste akte waarin beschreven wordt wie “gerechtigheid” krijgen, ofwel eigenaar worden, van een stuk grond in dit deel van Rosengaerdermarke stamt uit 1374.

Voordat Jan Albert Vorschezang als elfjarig knechtje door de familie Palthe wordt meegenomen naar Nieuwleusen heeft hij al een armoedig leven achter de rug, want rond 1840 verblijft hij met zijn familie enige jaren in de kolonie van de Maatschappij van Weldadigheid in Veenhuizen.

Net voor het einde van de Eerste Wereldoorlog werd meester Kapinga in 1918 benoemd als Hoofd van School A aan het Oosteinde. Hij was in onze gemeente algemeen gezien; zowel de ouders als de kinderen hielden van hem. Hoe leuk te lezen dat hij dan toch in een 1 aprilgrap trapt. Dit alles wordt beschreven in het nieuwe Kwartaalblad van de Historische vereniging Ni’jluusn van vrogger.

Bron: Historische Vereniging Nij’luusn van vrogger – 21 september 2016

Reageren »

18 september 2016

Zoekplaatje 98

Categorie: Zoekplaatje.    1.636 keer gelezen.

Graag vragen wij uw hulp bij het vinden van het adres van het huis op de onderste foto:

Mijn oom en tante Hein en Dien Vermeulen woonden daar in de oorlogsjaren.
Uit brieven weten we dat het aan de Wolfskuil was, maar welk huisnummer?
Staat het huis er nog?

Alvast bedankt,

Miki Koster en Hans Nieuwstraten

3 Reacties »

Pagina 41 van 265« Eerste...102030...3940414243...506070...Laatste »