11 juni 2008

HKO reeks – 100 jaar Ommer Nieuws: Onder de hoede van de koeherder (10)

Categorie: Historische Kring Ommen.    1.495 keer gelezen.

Dit is de Julianastraat, dezelfde straat waar men nu het grote vracht- en landbouwverkeer trachten te weren omdat dit niet meer te combineren is met het overige drukke verkeer.

ON08061101b--.jpgEen boer heeft zijn koeien opgehaald en loopt door de Julianastraat om ze in alle rust naar een andere weide te brengen.

In de verte zijn nog de huizen op Den Oord te zien. De boer op de foto heeft zijn koeien opgehaald om ze te ‘verweiden’. In alle rust gaan ze over deze straat naar een andere weide, waar een nieuwe voorraad mals en jong gras wacht. Heel vroeger had men geen afgepaalde weiden waar men koeien liet grazen, maar liet men ze onder de hoede van een koeherder op de gezamenlijke gronden weiden. Tegen de avond kwam dan, hopelijk voldaan, het hele spul terug. Niet overal had men deze herderlijke gewoonte met het gehoornde vee.

Dit las ik in de Oprechte Ommer Courant van 27 februari 1915, met daarbij als extra nog het recept voor een zeer speciale pannenkoek: ‘In Drenthe, onze provincie met de alleroudste overblijfselen, zeden en gewoonten, bestaan nog een drietal boo-en met daarbij behoorende booheeren. Dat zijn koeschuren met koe-herdersverblijven. Naar de boo-en worden de koeien gedreven van Lichtmis (2 februari) tot Kerstmis, en gedurende dien tijd neemt de boo-heer -even over de grens ‘boe-mann’ genoemd- de zorg voor het vee waar. De instelling moet wel zeer oud wezen, want de woordvorm boo (uit te spreken als boe) vindt men in het oud-Hoogduits, oud-Saksisch en Angelsaksch terug als ‘bu’ en in het Sanskriet als ‘bhu’ voor het begrip woning. Lees meer »

Reageren »

14 mei 2008

HKO reeks – 100 jaar Ommer Nieuws: Edithhof, de moeite waard (9)

Categorie: Baron van Pallandt.    2.621 keer gelezen.

OMMEN – Afgelopen zondag is zeker niet zomaar ongemerkt voorbij gegaan. De tweede zondag in mei, wasl dit jaar officieel de honderdste moederdag! Misschien niet de honderdste in Nederland en hoogstwaarschijnlijk ook niet de honderdste in Ommen.

080514ON_Edithhof-b--.jpgBaron Van Pallandt liet het zorgzame van zijn moeder terugkomen in de bouw van een beschut hofje en gaf het haar naam: het Edithhof.

Toch organiseerde Anna Jarvis uit West Virginia, al in 1908 speciaal voor haar moeder, de eerste Moederdag. Dit was om haar moeder te herdenken die in de burgeroorlog heel veel had gedaan om te zorgen dat hulpbehoevende moeders voedsel en medicijnen kregen. Moeders gedenken en bedenken op deze dag met allerlei attenties is in de loop van de tijd wel aangeslagen, zo blijkt uit de torenhoge piek in de omzet van geurtjes, bloemen en chocolade. Het is nu een door de commercie liefdevol, tot bijna wurgens toe omhelsde en bejubelde dag, waar iemand met een moeder niet zomaar omheen kan. Dus zul je (nog net geen moeten), ook een blijk van waardering richting je moeder moeten laten zien op deze speciale dag. Daarom is een bloemetje om je dankbaarheid en liefde te tonen ongeveer de minimaal verplichte exercitie voor elk kind. De bloemenhandel heeft ons in een onlosmakelijke houdgreep wat die dag betreft. Misschien willen we ook niets anders en liever? Soms zijn er mensen die hun genegenheid op een andere manier willen tonen, zonder plantjes of boeketten. Het liefst zien ze hun moeder op een voetstuk. Zodat die moeder absoluut niet vergeten kan worden. De zoon die zo dacht was baron Van Pallandt. Lees meer »

Reageren »

29 april 2008

HKO reeks – 100 jaar Ommer Nieuws: Tol betalen in halve centen (8)

Categorie: Historische Kring Ommen.    1.733 keer gelezen.

Op de foto het idyllisch gelegen tolhuis aan de oude Laarbrug in 1954 /55. De aanleg van de nieuwe betonnen brug iets noordelijker, is boven de oude brug nog net te zien.

08042901ON2--.jpgHet idyllisch gelegen tolhuis aan de oude Laarbrug in 1954 /55.

In het Ommer Nieuwsblad van zaterdag 25 juni 1955 wordt een hoofdartikel gewijd aan de weg in wording naar de inmiddels nieuwe Laerbrug. (Zo deftig oud met een e werd het toen nog gespeld!) Vooral de hoeveelheid materiaal, 900 ton paklaag op een stukje weg van 500 meter vond men imposant. De oude brug op de foto is waarschijnlijk opgebouwd of gedeeltelijk gemaakt van de restanten van de brug die op 6 april 1945 tijdens de bevrijding van Ommen is opgeblazen. De terugtrekkende Duitsers wilden hiermee de opmars van de Canadezen zoveel mogelijk hinderen.

Vrij snel na de oorlog besluit de gemeenteraad van Ommen, in het voorjaar van 1947, om de weg naar Vilsteren te verbeteren. Misschien viel daar het provisorisch oplappen van deze brug ook onder. Men was heel rap en slagvaardig in die tijd, want in datzelfde jaar komt deze verbetering ook al tot stand. Het tolhuis met bijhorende ophaalbrug die er voor de oorlog lag, behoorde met de andere tolhuizen in Ommen tot een beproefd middel om aan geld te komen voor de aanleg en onderhoud van wegen. Daarom is in 1839 meteen de tol ingesteld toen Ommen haar gedeelte van de weg, Ommen via Vilsteren naar Zwolle, had aanlegd. In Ommen staan nog twee orgi-nele oude tolhuizen. Het ene is het tolhuis in de buurtschap Witharen, waarvan de tarieven besproken werden in de krant van 1917. Lees meer »

Reageren »

16 april 2008

HKO reeks – 100 jaar Ommer Nieuws: Remmen bij de Steile Oever (7)

Categorie: Historische Kring Ommen.    1.621 keer gelezen.

Deze foto is vroeger al eens geplaatst met een vermaning dat je met minder snelheid nog meer van de natuur kan genieten. Nu kijken we met heimwee naar de rust op deze zonovergoten weg.

080416ON01b--.jpg‘Snelverkeer op de weg door Eerde’ leidde in de dertiger jaren al tot ingezonden brieven naar de Oprechte Ommer Courant

Op de foto het tolhuis (met er voor een klompenhok) op de splitsing van de weg Ommen, Lemele en Den Ham. Schijnbaar was de weg door Eerde nogal in trek bij gemotoriseerd verkeer, vandaar dat deze weg door al dat toegenomen snelverkeer ook snel verhard werd. De plaatselijke bevolking die nog met paard en wagen deze mooie weg nam, had hier soms erg veel moeite mee. De Oprechte Ommer Courant van 23 januari 1932 vermeldt: “Ter hoogte van den Hoogen Oever, op den weg Ommen-Eerde sloeg dinsdagmiddag een paard gespannen voor een driewielige sleepkar op hol. De voerman werd van zijn kar geslingerd en moest ernstig gewond naar dokter Pos alhier vervoerd, die directe overbrenging naar een ziekeninrichting noodig achtte.”

Een landbouwer uit Den Ham ergert zich aan de overheid die wat aan de gevaarlijke weg moet doen. Hij schrijft een brief naar de krant. Daarin stelt hij dat men de boeren niet alleen financieel tenonder wil laten gaan maar nu schijnbaar ook nog “lichamelijk ten gronde” wil richten. Hij vindt dat naast de verharding op de kunstweg een zandpad moet zijn “zoodat de rechter-raderen door het zand gaan en de wagen eenigzins een rem vond in het losse zand”. Lees meer »

Reageren »

26 maart 2008

HKO reeks – 100 jaar Ommer Nieuws: (Zomer)tijd tot op de minuut (6)

Categorie: Historische Kring Ommen.    1.701 keer gelezen.

Komende nacht van zaterdag op zondag wordt de zomertijd weer ingevoerd en wordt de nacht plotseling voor ons een uur korter. Wij rekenen in uren, minuten, seconden en bij sportwedstrijden al in honderdsten van seconden, terwijl de wetenschap nog veel verder gaat.

KA009-1bw--.jpg KA009-1bdw--.jpg Op deze foto (uit 1916?) waar men bezig is met restauratie werkzaamheden is ook duidelijk de klok te zien met daarop, iets minder duidelijk, de wijzers.

In het verre verleden van Ommen was de openbare tijdsaanduiding eerst nog alleen maar hoorbaar door de luidklokken. Deze werden geluid onder andere zoals bij het sluiten van de poort en die traditie bleef, ook zonder poort. Op die vaste tijd die overal luid en duidelijk hoorbaar was schoof de Ommenaar dan achter de pap, de brijpot. Als aanvulling op de luidklok die maar zo af en toe een tijdsindicatie aangaf, werd er later een echte klok, een uurwerk geplaatst. In 1587 is er al sprake van een uurwerk in de kerkkoren). Na de grote stadsbrand van 1624 had de kerk geen toren meer en stond het uurwerk in de kerk, met een wijzerplaat op de voormuur. Bij de herbouw van de toren koos men voor een beter zichtbare plek en is de klok hierin aangebracht. Het uurwerk werd ouder en begon gebreken te vertonen. In 1821 wordt er al gerept over uitgebreide reparaties aan het torenuurwerk, in 1905 wordt er een stadsuurwerk geplaatst. Of dit dan een nieuw, een vernieuwd, of een heel ander uurwerk is? Zeker is wel dat het torenuurwerk na de elektrificatie een museumstuk geworden is. Onlangs is door een specialist vastgesteld dat dit uurwerk in ons streekmuseum een bijzonder en uniek exemplaar is uit begin 1600. Lees meer »

Reageren »

19 maart 2008

HKO reeks – 100 jaar Ommer Nieuws: Betaal'n of opschriem'n? (5)

Categorie: Historische Kring Ommen.    2.143 keer gelezen.

De kleine buurtwinkels zoals op de foto, zijn allemaal verdwenen. Ook de mensen die daarbij hoorden zijn verdwenen, die net als hier op de foto altijd ‘achter’ bezig waren.

08031901ON--.jpg Wie kent ze nog, de kleine buurtwinkels, zoals deze van Frederik van Lenthe in Witharen.

Ook bijna verdwenen zijn de winkeldeuren met een bel en klepel die, zodra je de deur een beetje hardhandig open deed, de bel heel nijdig en langdurig met veel kabaal heen en weer deed slingeren. Of het was een al iets moderner kruidenier met op de deur een elektrisch deurcontact waarbij de zoemer met een hees kreungeluid door bleef gaan als je de deur onbedoeld op een kier liet staan. Verdwenen is ook het grote kasboek dat hier nog pontificaal naast de weegschaal ligt en daarmee ook verdwenen het onbegrensde vertrouwen wat de winkelier had in het betaalgedrag van zijn klanten. Uiteindelijk betaalden die wel, aan het eind van de week, of soms na een halfjaar. Hoewel er ook kleine zelfstandigen waren die zelf schuldig waren aan het lakse betaalgedrag, ze stuurden maar één keer in het jaar een afrekening!

Als kleine jongen hoorde ik hoe mijn moeder na een klein praatje, hier de boodschappen stuk voor stuk opnoemde waarna ze ook in die volgorde bijeengezocht werden. Met af en toe een vraag er tussen door van ‘hoeveel” gingen alle boodschappen via de toonbank in de tas. Zodra het laatste zorgvuldig in de tas stopte kwam de onvermijdelijke vraag, ‘ betaal.’n of op-schriem’n?’ Deze gang van zaken en een winkelier die schijnbaar geen enkel belang scheen te hechten aan betalen of geld, opende een hele grote snoephorizon voor mij. Lees meer »

Reageren »

12 maart 2008

HKO reeks – 100 jaar Ommer Nieuws: Pasen komt met vuur (4)

Categorie: Historische Kring Ommen.    2.290 keer gelezen.

Van de vele tradities die er zijn rond Pasen, zijn er ook een aantal die nog steeds plaats vinden in Ommen. Het zijn: de palmpasenoptocht, het befaamde eiertikken en het branden van verschillende paasvuren.

ca1960_Palmpasen-optocht.jpgFoto: HKO.
In Ommen wordt de traditie van de palmpasenoptocht levend gehouden. Wie de mooiste versierde stok heeft, die volgens de regelen der kunst is gemaakt, wint een prijs.

Door de Reformatie zijn de feestelijke en bijzondere activiteiten die eerst op de zondagen vielen in Ommen een dag verschoven. Zo wordt de palmpaasoptocht al jarenlang, net als komende zaterdag, voor Palmzondag gehouden. Het veelbezochte eiertikken en het paasvuur zal traditiegetrouw op de tweede paasdag, op de maandag gehouden worden. Rond Vilsteren en Lemelerveld branden zondagavond de vreugdevuren al en zullen hier de hemel langzaam rood kleuren. Voor mensen die van paasvuren houden een geluk, je kan er in deze buurt dus op twee avonden naar toe! Dat het in het verleden met het paasvuur ook anders is geweest lezen we in de ‘Oprechte Ommer Courant’ van 2 april 1932. Onder het kopje ‘Plaatselijk Nieuws’ staat het volgende: ‘Bij de viering van het Paaschfeest, is het een zeer oude gewoonte, om paaschvuren te ontsteken. Op den 2en Paaschdag kon men dan ook wijd en zijd de heldere vlammen den horizon zien verlichten. Alleen niet in Ommen! Wel lag hier en daar een hoop takken, die men in brand stak, maar een echt paaschvuur, liefst met een “teerton”, zooals men die vroeger in Ommen gewoon was, schijnt tot het verleden te behoren. Het is werkelijk jammer, dat zoo vele oude gebruiken in verval geraken. Lees meer »

Reageren »

20 februari 2008

HKO reeks – 100 jaar Ommer Nieuws: Klompen (3)

Categorie: Historische Kring Ommen.    2.010 keer gelezen.

Klompen: Je kunt er iets in meenemen of mee timmeren. Geef jongens iets waar wielen onder zit en… het worden ridders die de koets met een jonkvrouw begeleiden, of ze doen mee aan een drafwedstrijd met een kampioenspaard.

08022001ON--.jpg foto hko
De jongens van Oldeman en Schuurman hebben alle vier een pet op, stevige kleren aan en natuurlijk klompen.

Dat voorstellingsvermogen of die droom maakt het werk lichter, de dagelijkse wereld spannender. Het zal best dat dit clubje op de foto iets moet wegbrengen voor vader, oom, of misschien ook al werkgever, toch blijft die droom, die de werkelijkheid anders kleurt, een beetje mooier en vrolijker. Het zijn de jongens van Oldeman en Schuurman. Ze hebben alle vier een pet op, stevige kleren aan en natuurlijk een paar klompen aan de voeten. Klompen, ze lijken onverwoestbaar aan kleine jongens-voeten, maar dat zijn ze natuurlijk niet. Jongens kunnen klompen overal voor gebruiken. Je kan er iets in meenemen, net uitgehaalde eieren, torren, kikkers of water om de kikkers in te laten zwemmen. Ze zijn geschikt als hamer, als ergens noodzakelijkerwijs op getimmerd moet worden, als er bijvoorbeeld een paaltje of stok in de grond geslagen moet worden. Dat kan in het uiterste geval natuurlijk ook op het hoofd of op een ander lichaamsdeel zijn van een leeftijdgenootje. Het timmeren gebeurt dan op een jongen, die niet meer in de categorie vriendjes valt. Wanneer zo’n jongen te groot is om direct te benaderen, blijf je op afstand en dreig je met de klomp. In het uiterste geval kun je de klomp naar zijn hoofd smijten. Dat laatste is niet zo slim, je bent je klomp kwijt en je weet zeker dat er dan thuis ook iets minder prettigs zal gebeuren. Meestal zal de klomp echter met dezelfde vaart weer terug komen, waarbij je mag hopen dat je tegenstander even slecht kan mikken als jezelf. Vaak was het eind van het liedje dat de kap, het bovenstuk van de klomp, eraf gespleten was. Lees meer »

Reageren »

6 februari 2008

HKO reeks – 100 jaar Ommer Nieuws: Crescendo bouwt graag een feestje (2)

Categorie: Historische Kring Ommen.    1.794 keer gelezen.

Op deze foto uit het boek dat de Historische Kring Ommen eind 2007 heeft uitgegeven staan vier stoere muziekkorpsen. De eerste in het défilé is onze jubilerende vereniging ‘Crescendo’ die is opgericht op 1 februari 1908.

08020601ON--.jpg foto hko
Wie weet waarom en ter gelegenheid waarvan Crescendo dit défilé opende?

Het gehele jaar 2008 zullen ze dit op grootse wijze vieren en gedenken dat ze als honderdjarige Ommer muziekvereniging nog steeds de juiste toon weten aan te slaan.

De bijzonder scherpe foto zou rond 1920 gemaakt zijn. Dat zou goed kunnen want op de markt heeft een Wilhelminaboom gestaan. Deze stond bij de stads-pomp midden op de markt in een perkje. De Wilhelminaboom is geplant als blijvende groene herinnering aan het 25-jarig regeringsjubileum van de toenmalige koningin. Omdat er op de foto nog geen boom staat in het perkje, ga ik er van uit dat deze foto genomen is voor het jaar 1923. Waarom en ter gelegenheid waarvan, Crescendo dit défilé opende, en wie de andere deelnemende korpsen waren, is ons (nog) niet bekend, maar misschien weet u het? Graag een reactie naar de HKO. Dat de nu honderdjarige muziekvereniging Crescendo graag een feestje bouwt is bekend en dat ze dat kunnen was jaren geleden al te lezen. In de ‘Oprechte Ommer Courant’ van 3 september 1932 lezen we namelijk: ‘Op Koninginnedag was door de bewoners van de markt de aldaar geplaatste Wilhelminaboom wederom op waardige wijze versierd. Toen des avonds de verlichting brandde en ‘Crescendo’ met muziek door de straten trok bleek het alras, dat erbij de Ommenaren nog veel liefde voor het Oranjehuis leeft, welke niet door de besluiten der Oranjecommissie om geen feest te vieren kan worden weggenomen. Lees meer »

Reageren »

23 januari 2008

HKO reeks – 100 jaar Ommer Nieuws: Ommen in winterse sferen (1)

Categorie: Historische Kring Ommen.    2.726 keer gelezen.

Lang niet alle inwoners van Ommen hebben het fotoboek ter gelegenheid van het tienjarig bestaan van de Historische Kring Ommen kunnen bemachtigen. Het boek is uitverkocht, maar in de komende tijd zullen een aantal foto’s uit het boek in dit blad verschijnen.

08012301ON--.jpg Foto: HKO
De foto is begin 1900 genomen vanaf ‘Makkinga’s Mölle’ richting Ommen. Goed te zien zijn het gemeentehuis, de schoren onder de brug en de Konijnenbeltsmolen.

We beginnen de serie met een heel sfeervolle winteropname van Ommen. In de nacht of vroege ochtend is er sneeuw gevallen en aan de bomen is nog veel rijp te zien. Het pad naar Ommen is al sneeuwvrij gemaakt, in de verte lopen een paar figuurtjes misschien zijn ze er nog mee bezig. De foto is begin 1900 genomen vanaf ‘Makkinga’s Mölle’ richting Ommen. Goed te zien zijn het gemeentehuis, de schoren onder de brug en de Konijnenbeltsmolen. Duidelijk is dat de bleek niet gebruikt kan worden maar de afrastering er omheen wel. Als een vrolijke feestslinger hangt de was daar te drogen, of hard te worden? Waarschijnlijk dat het pad daarom al zo vroeg schoongemaakt is, de was moest toch naar buiten. Als de Ommer huisvrouwen traditievast waren zal het een maandagochtend geweest zijn en aan de schaduwen te zien ongeveer twaalf uur.

Dwergen
Voordat de droger zijn intrede deed maakte het niets uit op de wasdag of het vroor dat het kraakte, de was ging naar buiten. In de late middag als het begon te schemeren kwam moeder van de waslijn terug met een armvol stijve hemden met grijparmen en onderbroeken met rechte lange benen. Als kind kon je daar dan allemaal kwaaie dwergen in zien, die je zomaar konden grijpen. Rond de kachel op het wasrek, of aan een lijntje erboven werd al die was stomend weer slap en daardoor weer gewoon ondergoed. Lees meer »

Reageren »