микрозаймы

16 maart 2013

Oll Ommer houdt Paastradities levend – Palmpasenoptocht, eiertikken, paasvuur, paasnetje en paaseieren eten

Categorie: De Darde Klokke.    2.656 keer gelezen.

OMMEN – Een aantal tradities rondom Pasen worden in Ommen nog steeds levend gehouden. Eén daarvan is de grote palmpaasoptocht, waarin een kleurige stoet kinderen meeloopt.

 Foto: www.fotoarchief.nu
Palmpasen optocht in de jaren 60

De zwaantjes of haantjes die ze op een versierde stok meedragen achter de muziek aan, zijn volgens oude traditie opgemaakt. Voor de palmpasenoptocht op de tweede zaterdag voor Pasen is de Gemienschop van Oll Ommer de organisator. Oll Ommer is een vereniging met in Ommen geboren leden en zich daarom ‘Ommer’ noemen. Inwoners die niet in Ommen zijn geboren worden als ‘Ommenaar’ aangeduid.

Zwaantje
“Op de versierde stok zit vaak een broodhaantje, maar in Ommen heten dat zwaantjes”, weet Marietje Luttekes. “Toen ik in de Canon van Ommen ook las over “haantjes” heb ik de uitgever van het boek een berichtje gezonden, dat het anders is. Ik had eerst al aan verschillende mensen uit Ommen van mijn leeftijd en ouder gevraagd waar zij vroeger mee rondliepen: ‘Zwaantjes op een stökkien’ was het antwoord.” Voor de deelnemers van de optocht zijn geldprijsjes te winnen, terwijl er voor de allermooiste versierde zwaantje de ‘Zilveren zwaan’ te winnen was, een miniatuur zwaantje van zilver en beschikbaar gesteld door het historisch tijdschrift De Darde Klokke’. “Elk jaar lieten we een zilveren zwaantje maken voor de mooiste versierde zwaan op stok. Toen die niet meer te leveren waren hebben we als prijs gekozen voor een klokje of een een horloge”, aldus Albert van der Vegt van De Darde Klokke, die daarmee aangeeft dat het om een zwaantje op een stok gaat en niet om een haantje.

  Foto’s: Harry Woertink
Workshop “Zwaantie op een stokkie” op initiatief van de Gemienschop van Oll Ommer in het Streekmuseum van Ommen. Zie ook video Workshop “Zwaantie op een stokkie” van Frank Tamis

Workshop
“Hoe maak je eigenlijk een palmpasenstok?”, was vaak een vraag aan het adres van het bestuur van Oll Ommer. Daarom werd zaterdag 16 maart 2013 in het Streekmuseum een workshop gehouden voor belangstellenden. “Zeg maar een demonstratie hoe een palmpasenstok gemaakt moet worden. We doen dit ook om de belangstelling voor de jaarlijkse palmpasenoptocht niet terug te laten lopen”, legt Gerrit Steen, voorzitter van Oll Ommer uit. Ongeveer tien kinderen vergezeld van hun ouders of grootouders waren zaterdag naar het streekmuseum gekomen om uitleg te krijgen. Een een goede zet die in de smaak viel. Aandacht voor tradities begint breed aan te slaan, zo bleek. Er werd opgewezen dat het de bedoeling is gebruik te maken van een geschilde stok. De broodzwaantjes – die bij de bakker in verschillende groottes verkrijgbaar zijn – worden opgesierd met palmtakjes van de buxus­struik. Ook kan daarbij een broodkransje gebruikt worden om een nestje in de top te maken. Verdere versieringen zijn een sinasappel en aan draad geregen rozijnen of krenten, paaseitjes en pinda’s in dop.

Paasnetje
Voor de kinderen is er met Pasen meer dan alleen een versierde palmpasenstok. Ze kregen op Eerst Paasdag een paasnetje gevuld met een sinasappel, gekookt ei, chocoladeeitjes, walnoten en hazelnoten. “Als kind was je trots dat je met een netje om liep”, herinnert Gerrie Kosters zich nog. “Als er een broertje of zusje geboren werd, maakte haakte mijn moeder een netje. Toen ik ouder werd wilde ik geen netje meer, maar kreeg dan wel de inhoud. Er zijn nog steeds Ommer families die een gevuld paasnetje aan hun kinderen geven”.

Palmpasen, zo wordt de zondag voorafgaande aan de Paaszondag genoemd. In veel kerkelijke gemeentes is het traditie dat kinderen op Palmzondag een palmpasenstok maken. Vaak worden er ook processies georganiseerd waar kinderen in een lange optocht met hun palmpasentak meelopen. De stok is eigenlijk het symbool van het kruis van Jezus en de versiering op de stok heeft te maken met de feestelijke intocht in Jeruzalem. Ook in Ommen werd de palmpasenoptocht gehouden op Palmzondag. Kinderen gingen met de palmpasenstok langs de deuren en zongen: “Palm, palm, pasen, eikoerei, als het nog één keer zondag is, dan krijgen wij een ei”, en konden dat rekenen op iets lekkers. Door de Reformatie werden de palmpasenoptocht in Ommen een dag verschoven. Het veelbezochte eiertikken en het paasvuur is traditiegetrouw op de Tweede Paasdag. In Vilsteren brandt op Eerste Paasdag het vreugdevuur en zal hier de hemel langzaam rood kleuren.

Een paasvuur werd in de dertiger jaren van de vorige eeuw niet meer ontstoken. In de ‘Oprechte Ommer Courant’ van 2 april 1932 is onder het kopje ‘Plaatselijk Nieuws’ het volgende te lezen: ‘Bij de viering van het Paaschfeest, is het een zeer oude gewoonte, om paaschvuren te ontsteken. Op den 2en Paaschdag kon men dan ook wijd en zijd de heldere vlammen den horizon zien verlichten. Alleen niet in Ommen! Wel lag hier en daar een hoop takken, die men in brand stak, maar een echt paaschvuur, liefst met een “teerton”, zooals men die vroeger in Ommen gewoon was, schijnt tot het verleden te behoren. Het is werkelijk jammer, dat zoo vele oude gebruiken in verval geraken. Het is vooral te betreuren van het paaschvuur, het vuur waarmede onze voorouders hunne blijdschap over de nadering van de lente bekend maakten. Wanneer de jeugd het uit zich zelf niet meer doet, kan dan in Ommen een commissie uit de ouderen het initiatief niet nemen? In andere plaatsen doet men dit ook. Wij willen hopen dat het volgende jaar Ommen weer een mooi, groot paaschvuur heeft en men zich gezamenlijk eenige opoffering zal willen getroosten om dit oude, mooie gebruik in eere te houden.’

Het duurt dan tot 11 april 1951 dat de Gemienschop van Oll Ommer wordt opgericht. Deze actieve club die deze tradities wil beschermen en in ere houdt zet dan voor het eerst in verenigingsverband de al eeuwenoude tradities voort tot aan de dag van vandaag. Zolang ook beoordeelt een jury beoordeelt de versierde palmpasenstokken. De Edithkleuterschool aan de Koesteeg, het koetshuis van hotel De Zon en de oude Mavo aan het Vrijthof dienden daarvoor ondermeer als locaties. De palmpasenoptocht in Ommen is zaterdag 23 maart. Tussen 13.00 en 13.30 uur worden in De Kern, het gebouw naast de kerk aan de Bouwstraat de kinderen met hun versierde broodzwaantjes op stok verwacht. Hier zal een jury de versierde stokken beoordelen. De start van de optocht is om 13.45 uur en wordt voorafgegaan door de jeugdband van muziekvereniging Soli Deo Gloria. Er wordt dan een ronde gemaakt via de Dr. A.C. van Raaltestraat, de Groen van Prinstererstraat, langs Oldenhaghen en via het Vrijthof weer terug naar de Bouwstraat. Om deze traditie niet verloren te laten gaan doet Oll Ommer een oproep aan ouders van kinderen om ook een zwaan te versieren en mee te doen. In een volgende bijdrage over tradities in Ommen meer over het eiertikken met Pasen.

Bron: Harry Woertink – 16 maart 2013

2 Reacties »

• • •

2 reacties »