13 september 2013

Laarbos mooier dan ooit te voren

Categorie: Harry Woertink, Landgoederen, Monumenten.    4.021 keer gelezen.

OMMEN – Wie nu in het Laarbos komt weet niet wat het ziet. Er was groot achterstallig onderhoud, maar dat is nu behoorlijk opgekalefaterd.

 De nieuwe takkenbrug
Foto: Harry Woertink

Door de update lijkt het er op of Het Laarbos weer terug is gegeven aan de mensen. Een naald met een zitje, bankjes en zelf een amfitheater aan een poel om de kikkers te kunnen horen concerteren. Ook de fraaie uitkijkje op de hooilanden zorgen voor een aangenaam verpozen. In het Laarbos zijn diverse belevingspunten opgenomen, veelal geënt op de historische situatie. Drie voorbeelden: De takkenbrug over het Grand Canal. Deze vervallen brug is vervangen door een metalen takkenbrug, geïnspireerd op oude foto’s van de brug. Het watersysteem rond landgoed Het Laar is hersteld op basis van oud kaartmateriaal. De spiegelvijvers achter het huis waren dichtgegroeid en zijn nu weer in oorspronkelijke staat hersteld.

Nieuwe gedenknaald
Aan het einde van het Grand Canal ligt een heuvel, die in een verkoopadvertentie uit 1782 al wordt genoemd. Door aanleg van een ronde betonnen zitbank is hier een bijzonder uitkijkpunt gemaakt. Vanaf dit punt is een vrij zicht over het Grand Canal naar Huize ’t Laar en de omringende weilanden.

 De nieuwe gedenknaald
Foto: Harry Woertink

In het midden van de betonnen bank staat de nieuwe gedenknaald. Deze vervangt de oude ‘naald’ die in het Grand Canal stond. Het nieuwe gemaal in de vorm van een huisje is uitgevoerd in beton met reliëf van eikenbast aan de buitenzijde. Het bordes en leuningwerk is in dezelfde stijl gemaakt als de leuning van de takkenbrug. Aan de buitenkant van het huisje prijken fotopanelen met onderwaterfoto’s van fotograaf Willem Kolvoort. De Besthmenerhooileiding is bij de uitstroomopening van het gemaal verstevigd met zwerfkeien. De nieuwe gedenknaald is gemaakt van roestvast staal. Door de vorm en materiaalkeuze van de gedenknaald vangt deze licht, waardoor hij overdag op afstand zichtbaar is. Middenin het bos is langs de nieuwe kade een poel aangelegd: het amfitheater. In de kade is een bijzondere betontrap geplaatst waar de wandelaar bij zonsondergang kan plaatsnemen om te genieten van een kikkerconcert.

Doel van het project was om de waterkering aan te passen om te voldoen aan de normen voor waterveiligheid. De noodzaak tot het nemen van maatregelen voor de veiligheid is aangegrepen als kans voor de ontwikkeling van een totaalplan voor landgoed Het Laar. Volgens de nieuwe normen was de waterkering op landgoed Het Laar lokaal onvoldoende hoog om de achterliggende bebouwing te beschermen tegen toekomstig hoogwater van de Vecht. Het plan is onderdeel van het programma ‘Ruimte voor de Vecht’ van de provincie Overijssel. Als afronding van de werkzaamheden is vrijdag 13 september het project feestelijk officieel geopend door Overijssels gedeputeerde Bert Boerman, Waterschapsgraaf van Regge en Dinkel Stefan Kuks en de Ommer wethouder Ilona Lagas.


Huize Het Laar kent een lange geschiedenis

OMMEN – Sinds het eind van de zestiende eeuw is er al sprake van ‘Havezathe Laer’ in Ommen.

 Het Huis ’t Laer bij Ommen (midden der 18e eeuw)
Afbeelding: OudOmmen

Nadat de Havezate en het latere ‘Huize Laar’ in schillende handen is geweest kwam het landgoed met verdere omgeving in 1932 in het bezit van de gemeente Ommen. Het landgoed met het witte gebouw, pauwenhuis en koetshuis bestaat verder uit een park, bos, ijskelder en een hertenkamp. Scouting, de hondenclub en de ijsclub hebben elk een eigen onderkomen in de bossen van het landgoed, beter bekend als het Laarbos. Midden 1700 werd het huis verbouwd tot een gebouw in Franse stijl en een imposant park aangelegd met een lange oprijlaan. Ook werden prachtige beuken- en eikenlanen aangelegd. Het huis diende met name als jachtslot. Het Laar stond in de Besthmer Marke, die tot 1853 heeft bestaan. Dat de naam ‘Laer’ veranderde in Laar zal te maken hebben met de nieuwe Hollandse spelling.

Het witte gebouw bestond eerst uit een rechthoekig hoofdblok en een vooruitspringende zijvleugel aan de noordkant. Boven de kelderruimten een verdieping. De dienstvertrekken waren in het souterrain gesitueerd. In 1850 werd het huis een etage rijker en aan de noordkant werd een vleugel aan het huis gebouwd. De schouwen in het huis dateren ook uit die tijd evenals de luiken in het huis. De Franse tuinmode van toen liet het landgoed niet onberoerd. Er kwam een aanzienlijke schaalvergroting, waarin een ‘grand canal’ niet mocht ontbreken. Het canal ligt precies in de ‘zichtlijn’ vanuit de grote zaal in het Laarbos.

Rechts van Het Laar staat het pauwenhuis, dat vroeger diende als oranjerie en rentmeesterwoning, in de volksmond aangeduid als het Tokvoortshuis. Het koetshuis staat links. Tot 1923 was dit een onderkomen voor koetsen en paarden. In dat jaar is het huis verbouwd tot chauffeurswoning met garage.

 Het prieel van Het Laar lijkt op een Griekse tempel
Foto: Harry Woertink

Het witte prieel in de voortuin, in de vorm van een Griekse tempel, staat er sinds 1935, doch dateert uit omstreeks 1850. Het is afkomstig van de oud-burgemeester van Wassenaar, jhr. B.Ph.S.A. Storm van ’s- Gravensande, die het meenam toen hij op Huize Het Laar ging wonen. Voor die tijd stond het prieel op zijn landgoed De Paauw in Wassenaar, ooit aangelegd door prins Frederik van Nassau, uit het huis van Oranje Nassau. In 1981 kreeg het prieel een grondige opknapbeurt.

Van 1903 tot 1922 kreeg Het Laar de bestemming van familiehotel Het Laar, geëxploiteerd door de hotelier Johannes Lokin. Gegoede mensen konden er één of meerder weken in pension gaan. Toen Lokin trouwde met de eigenaresse van Hotel De Zon beëindigde hij zijn familiehotel Het Laar en ging verder als hotelier op Hotel De Zon tot 1945. Hij overleed toen en zijn twee zoons hebben tot 1976 De Zon bestierd. Landgoed en Huize Het Laar werden in 1910 gekocht door Rudolf Theodorus Baron van Pallandt van Eerde. Door zijn overlijden in 1913 werd zijn achterneef Philip Dirk Baron van Eerde van Pallandt eigenaar.

 Huize Het Laar van 1903 tot 1922 in gebruik als Familie hotel
Foto: OudOmmen

In 1926 schonk vervolgens baron van Pallandt van Eerde zijn bezittingen Eerde en Het Laar aan de theosofische beweging ”De Ster van het Oosten”. Huize Het Laar werd toen als gastenverblijf gebruikt voor bezoekers van de Sterkampen. Gasten uit de gehele wereld kwamen naar Ommen om de oosterse wijsgeer Krishnamurtie te luisteren. In 1931 werd op verzoek van Krishnamurtie de bezittingen Eerde en Het Laar weer teruggegeven aan de familie Van Pallandt.

In 1932 werd het Landgoed en Huize Het Laar publiek verkocht. De gemeente Ommen mocht zich vanaf toen eigenaar noemen. Met name burgemeester C.E.W. Nering Bögel heeft zich bijzonder ingespannen het eeuwenoude landgoed voor Ommen te behouden. De gemeente Ommen verhuurde Het Laar vanaf 1932 aan jhr. B.Ph.S.A. Storm van ’s-Gravensande, die er samen met zijn dochter woonde. ‘De freule’ zoals de dochter in Ommen werd genoemd, heeft er tot haar dood in 1972 gewoond. Achter in de tuin was overigens ook nog een klein huisje die verhuurd werd aan onder andere Jan Makkinga en zijn gezin. In 1973 en 1974 werden er veilingen in Het Laar gehouden. Daarna volgde een periode van leegstand tot 1978, waarin helaas veel van het interieur verloren is gegaan. De grote panelen in de grote zaal zijn helemaal verdwenen. Bij de restauratie in 1978 konden twee schouwen en de eigen lambrisering worden behouden. Er is nog even overwogen om er een dependance van het gemeentehuis te vestigen. De familie Blaauw heeft Het Laar voor een lange periode in gebruik gehad als conferentieoord. Op de bovenverdieping wordt nog steeds kantoor gehouden door de firma Dekker. De gemeente Ommen besloot in 1998 opnieuw het monumentale huis grondig te restaureren en het bouwkundig aan te passen voor zijn nieuwe functie van het kunnen houden van recepties, ontvangsten en zakelijke bijeenkomsten door Hotel De Zon, onder de naam ‘Landgoed Het Laer’, dus met ‘ae’, hetgeen uiteraard commerciëler klinkt dan die met dubbel a. Tevens werd ‘Het Laer’ een officiële trouwlocatie voor de gemeente Ommen. Op 14 oktober 1999 volgde de officiële ingebruikname.


Enkele wetenswaardigheden over Landgoed Het Laar

Frans van Elburg heeft een naar hem genoemd bankje in het Laarbos, Na zijn overlijden werd dit bankje geplaatst op een van de mooiste plekjes in het Laarbos.

 Bankje van Frans van Elburg
Foto: Harry Woertink

Als fervent vogelliefhebber en vogelkenner zette Frans van Elburg zich zijn hele leven in als vogelbeschermer. Ook was hij oprichter van de vogelbeschermingsvereniging De Vechtstreek, De vogels die hij waarnam maar ook andere gebeurtenis van de dag noteerde hij in een dagboekje. Een greep uit het dagboek van Frans van Elburg:
“. In de Koesteeg zat een grote lijster te zingen. In het bos overal groene spechten te lachen, mezen met hun voorjaarsliedje. In de oude arm veel eenden en een paar reigers. In de bomen boomklevers en –kruipers, veel merels en vinken op de beuken. ’s-Middags bij ome Willem op verjaardag. Op de terugweg in het klimop bij de dominee volop zang van spreeuwen.
. Vanavond om acht uur naar het Laar om uilen te horen. In de buurt van het kikkermeer hebben we de uilen prachtig kunnen horen, het mannetje met vriendelijk antwoord van zijn vrouwtje.
. Om acht uur met nestkastjes naar het Laar. Om tien uur wordt het eerste nestkastje opgehangen door de burgemeester. Veel mezen in het bos.
. Om elf uur in de Hongerige Wolf afgebrand.
. Mooi zonnig weer. Naar het Laar geweest om nestkasten schoon te maken. Uit de uilenkast achter dikke den vloog de bosuil.
. In de tuin gewerkt. Toen kwam badmeester Van Heuveln zeggen dat er een vreemde vogel aan de Vecht zat. Ik ben gaan kijken. Van de Zwolse Courant kwamen twee verslaggevers, die hadden al een foto gemaakt. Ik heb ze gezegd dat het een Chileens gans was. En zaterdag stond het verhaal met foto al in de krant.”

De Leviebank
In 1952 werd door de plaatselijke VVV een stenen bank geplaatst ter nagedachtenis van de in de oorlog omgekomen voorzitter Levie. “De Levie-bank” staat tegenover de Koesteeg in Het Laar. Deze bank werd gebouwd als gedachtenis aan de heer J. de Levie die van 1905-1943 secretaris van de VVV is geweest.

 De Leviebank
Foto: Harry Woertink

De Levie was een levenslustig en opgewekt mens, die vol ijver de VVV belangen diende. Bovendien had hij zitting in tal van andere organisaties, zoals de Oranje-commissie en voorts gaf hij de stoot op oprichting van het Ulo onderwijs. Toen vast stond dat de heer De Levie niet terug zou komen opperde de heer A. Vos de gedachte een bank te plaatsen, een gedachte die door de V.V.V. werd overgenomen. Het ontwerp is van de heren C.J. Siero en S. Reinsma en werd uitgevoerd door gemeentewerken. Tevens werd bij de overdracht de andere 30 Joodse stadsgenoten herdacht.

Cornelis Eduard Warmold Nering Bögel was burgemeester in Ommen van 1916 tot 1952. Hij was het met name die zich inzette om het landgoed in handen te krijgen van de gemeente Ommen. Als dank daarvoor werd bij het hertenkamp een bank naar hem genoemd. Op het landgoed heeft de gemeente een eigen kwekerij gehad. Een boswachterswoning waar onder andere de families Melenboer en Nijstad hebben gewoond ontkwam helaas niet aan de slopershamer. Voor de opzichter van de de gemeentelijke bossen liet de gemeente een woning bouwen aan Het Laar. Deze wordt nog steeds bewoond door de familie Arts. Op het noordelijk gedeelte van het huidige hertenkamp speelde vroeger voetbalvereniging OVC’21 haar wedstrijden. Aan de noordkant van de Koesteeg stond een klein schuurtje die als kleedkamer dienst deed. De zondag was met uitstek ook een dag voor menig Ommenaar om een wandeling te maken. Vaak was het doel dan het hertenkamp, zodat op zondagmiddag ook nog van de voetbal genoten kon worden door degene die niet langs de kassa van het speelterrein wilde. Overigens was het veld aan de wegzijden bij wedstrijden afgesloten met een jutte gordijn, maar deze zakte wel eens door zodat voorbijgangers toch een blik op de wedstrijd hadden.

Ook voetbalvereniging OZC heeft ooit haar sportaccommodatie in het Laar gehad. Het hoofdveld van toen ligt er nog steeds en wordt gebruik door de hondenclub en zomervoetbal. Daar waar nu de ijsvereniging haar ijsbaan heeft was een gedeelte van het andere veld van OZC.

 De gracht achter Huize Het Laar was tijdens de ijsperiode de plek om te schaatsen.
Foto: OudOmmen

De gracht achter Huize Het Laar was tijdens de ijsperiode de plek om te schaatsen. Toen de voetbalclubs uit het Laar vertrokken kwam er ruimte voor een ijsbaan met paviljoen ten zuiden van het huis. En werd ook het hertenkamp vergroot. In het bos bevindt zich een ijskelder met een gemetselde put. In de winter vulde men de kelder met blokken ijs uit de gracht. De bewoners van Het Laar stelden het ijs onder meer ter beschikking van zieken. Op doktersadvies werd het ijs afgegeven door het Groene Kruis. Sinds mensenheugenis is er een (gedenk)naald geweest in de zogeheten grand canal, aan het eind van het zichtlijn vanuit het huis. Daarop stond het jaartal 1901. Het is zoek geraakt. Maar er is nu weer een nieuwe naald terug gekomen. Een naald komt vaker voor in Franse tuinen. Over de gedenknaald zijn verschillende verhalen in omloop, die variëren van een verdwaalde jonkvrouw tot een doodgeschoten boswachter.

Wat wel waar is het volgende
Op de avond van 5 augustus 1902 werd de 26-jarige Arnoldus Hoekstra als marechaussee te paard tijdens een achtervolging door de bossen van het Laar neergeschoten door een grondwerker. Dit gebeurde ter hoogte van de spoorbrug over de Regge aan de kant van Giethmen. De grondwerker was tijdelijk gehuisvest in een polderkeet en maakte deel uit van een groep van 40-tal werklieden uit Noord-Brabant die werkten aan het aanleggen van de spoorlijn Zwolle-Ommen. In hun vrij tijd werd door hen gestroopt. Hoekstra maakte deel uit van de Brigade Koninklijke Marechaussee die in Ommen gevestigd was en was tijdens zijn speurtocht vergezeld van marechaussee de Lange, die de dader had gezien. Zodoende kon de grondwerker nog dezelfde dag avond gearresteerd worden. Hij werd veroordeeld tot zes jaar hechtenis. Na een restauratie in 1850 werd de gracht gelegen tussen de toenmalige padvindersboerderij en Huize Het Laar omgevormd in een een gespiegelde ‘S’. Dit wordt toegeschreven aan de opdrachtgever van de restauratie van destijds en eigenaar van het landgoed, die met een ‘S’ begon: de familie Sandberg. Sinds de uitbreiding van het hertenkamp is de gespiegelde S niet meer zichtbaar.

 Openluchttheater nu het domein van de Van Pallandtgroep
Foto: Harry Woertink

De padvinderij, nu bekend als scouting heeft de voormalige openluchttheater in gebruik voor haar activiteiten. Ook kon een nieuwe accommodatie gerealiseerd worden toen het onderkomen aan de Maat werd ingeruild. Het openluchttheater werd in de zestiger en zeventiger jaren van de vorige eeuw veelvuldig gebruikt.

De padvinderboerderij en verdere bijgebouwen werd al eerder verlaten om plaats te maken voor manege Laarhoeve. Na enkele jaren werd de manage ingeruild voor een riant landhuis voor de familie De Wilde en kreeg de padvinderboerderij Laarhoeve de bestemming als woning. Op de weilanden aan de rand van het Laarbos, genaamd Erven Laarman heeft de gemeente Ommen circa veertig jaar terug een begraafplaats aan laten leggen met de naam ‘Laarmanshoek’. Onlangs nog werd deze begraafplaats uitgebreid. Het grote perceel grasland gelegen voor Huize Het Laar is in het bezit van de familie Van Pallandt gebleven, tot dat het tien jaar geleden werd verkocht aan de familie de Wilde, die zich had gevestigd in een nieuw landhuis aan de Koesteeg. Juist dit open gedeelte maakt het dat men vanaf de Stationsweg een prachtig uitzicht op Huize het Laar heeft. Begin september van dit jaar werd aan het begin van De Maat op kosten van de familie De Wilde een zitbank en tafel met daarop een dambord.

Bron: Tekst en foto’s: Harry Woertink – 13 september 2013


Klik op een foto voor een grotere afbeelding en blader vervolgens door de foto’s met de <- pijltjestoetsen ->
Gebruik het driehoekje tussen de pijltjestoetsen op de afbeelding voor een slideshow (diavoorstelling / diapresentatie)
Druk op toets “Esc” of klik met de muis om terug te keren


 Het Laar – 13 september 2013
Vooraanzicht van Huize Het LaarVooraanzicht van Huize Het Laar

Vooraanzicht van Huize Het Laar

Het prieel van Het Laar lijkt op een Griekse tempelHet prieel van Het Laar lijkt op een Griekse tempel

Het prieel van Het Laar lijkt op een Griekse tempel

 

 

Kikkers luisteren in het amfitheaterKikkers luisteren in het amfitheater

Kikkers luisteren in het amfitheater

Stenen wandelvoordeStenen wandelvoorde

Stenen wandelvoorde

 

Het gemaal officieel in gebruik gesteldHet gemaal officieel in gebruik gesteld

Het gemaal officieel in gebruik gesteld

 

Gemaal in betonnen huisjeGemaal in betonnen huisje

Gemaal in betonnen huisje

 

Achterzijde Huize Het LaarAchterzijde Huize Het Laar

Achterzijde Huize Het Laar

Burgemeester Nering BögelbankBurgemeester Nering Bögelbank

Burgemeester Nering Bögelbank

Het Hertenkamp is een geliefd uitstapjeHet Hertenkamp is een geliefd uitstapje

Het Hertenkamp is een geliefd uitstapje

 

De LeviebankDe Leviebank

De Leviebank

De nieuwe takkenbrugDe nieuwe takkenbrug

De nieuwe takkenbrug

 
De nieuwe takkenbrugDe nieuwe takkenbrug

De nieuwe takkenbrug

De gedenknaaldDe gedenknaald

De gedenknaald

De gedenknaaldDe gedenknaald

De gedenknaald

 

De gedenknaaldDe gedenknaald

De gedenknaald

 

Bankje van Frans van ElburgBankje van Frans van Elburg

Bankje van Frans van Elburg

Bankjes aan de grachtBankjes aan de gracht

Bankjes aan de gracht

Openluchttheater nu het domein van de Van PallandtgroepOpenluchttheater nu het domein van de Van Pallandtgroep

Openluchttheater nu het domein van de Van Pallandtgroep

 
Fraai uitzicht op Het Laar met de bankjes van Jan en Minie de WildeFraai uitzicht op Het Laar met de bankjes van Jan en Minie de Wilde

Fraai uitzicht op Het Laar met de bankjes van Jan en Minie de Wilde

Voorheen padvinderboerderij nu riant wonenVoorheen padvinderboerderij nu riant wonen

Voorheen padvinderboerderij nu riant wonen

 

Bron: Harry Woertink

Reageren »

• • •

Geen reacties »

Nog geen reacties.

Voeg een reactie toe

*
Voer het hiernaast afgebeelde woord in. Klik op de afbeelding om het woord af te luisteren.
Anti-spam image

U kunt afbeeldingen aan de reactie toevoegen door hier te klikken.