микрозаймы

28 maart 2007

HKO reeks: Ommen historisch belicht (11) Eiertikken eeuwenoud Ommer folklore

Categorie: Gemienschop van 0ll Ommer, Historische Kring Ommen, Oude gebruiken & tradities.    3.647 keer gelezen.

Eiertikken eeuwenoud Ommer folklore – Ommen loopt op Tweede Paasdag massaal uit voor een eeuwenoud paasgebruik. Na de kerkgang is het ‘zwart van het volk’ op het plein voor de Hervormde kerk in het centrum.

 Foto: Hans Steen
Eiertikken in groepjes van vier, scherp op scherp, stomp tegen stomp

In groepjes van vier duelleren honderden Sallanders met elkaar voor de kerk; niet met vervaarlijk wapentuig, maar met eieren in hun knuisten. Eiertikken heet dit jaarlijkse volksvermaak, waar het de bedoeling om de eieren zo lang mogelijk heel te houden. Het is de vereniging Gemienschop van Oll Ommer die het eiertikken op Tweede Paasdag als eeuwenoud folklore overeind weet te houden. Wie nog meer traditionele genoegens wil smaken kan diezelfde dag bij het tweeduister terecht bij het hoogoplaaiende paasvuur aan de oostkant van de wijk Alteveer. Maar terug naar het eiertikken.

De Ommer familie Martens zorgt al drie generaties lang voor het koken en verkopen van de eieren. Gerrit Jan Martens zorgde er voor dat begin 1900 het eiertikken een populair spel werd. Bij Martens ging het aanvankelijk meer om de knikkers dan het spel. Met een aardappelmandje vol eieren in de aanslag wachtte hij de kerkgangers op die bij hem een gekookt eitje konden kopen. De kinderen rolden er s middags mee op de Koeksebelt. Het handeltje ging over van vader op zoon. In de oorlogsjaren kwam er weinig van terecht. Pas in 1952 werd de traditie weer nieuw leven ingeblazen. Dat was mede te danken aan Oll Ommer. Alras liep in de loop der jaren het aantal verkochte eieren op van enkele honderden tot een paar duizend exemplaren. Nu is het al jaren zo dat Gerard Martens met zijn zwager Kees Keizer zich kort voor ’t paasweekeinde terug trekken in een schuurtje op het platteland. Daar staat een oud kookpot. Die wordt zaterdag voor Pasen flink opgestookt om de eieren te koken.

Om te voorkomen dat de mensen hun eigen eieren meenemen naar het eiertikken krijgen de eieren een speciale kleur door een natuurlijk tropisch stofje – die alleen de familie Martens bekend is – aan het kookwater toe te voegen. Als de gekookte eieren uit de pot gaan worden ze nog weer uitgezocht want er mag geen enkel barstje inzitten. Voor de familie Martens beginnen de voorbereidingen met het sprokkelen van hout om de kookpot te kunnen stoken. Woensdags voor Pasen worden de eieren uitgezocht. Een heel karwei want elk ei moet mooi glad zijn en gaaf, want anders koken ze kapot. Elk ei is dan ook in handen geweest van Gerard Martens.

Op Tweede Paasdag zijn het Gerard Martens, Tiny Martens-van Dijk, Kees Keizer en Dinie Keizer-Martens die z´n 2000 hard gekookte eieren aan de man of vrouw brengen. Ze posteren zich op het Kerkplein met de tot de rand toe gevulde kisten met eieren. De spelregels zijn daarbij als volgt: er worden groepjes van vier personen gevormd, die met een ei, diep weggestoken in hun knuisten waardoor alleen de bovenkant zichtbaar blijf, aan het tikken slaan. Scherp op scherp en stomp tegen stomp. Wie het laatste ei van de medespelers stuk tikt krijgt de getikte eieren als overwinning.

Ommen is volgens Martens de enige plaats in ons land waar zo massaal in het openbaar dit stukje folklore plaatsvindt. ‘Ooit hebben ze het geprobeerd om in Dalfsen en Balkbrug ’t eiertikken tot een volksvermaak te verheffen, maar dat is daar niet gelukt’, stelt Martens. De eieren zijn overigens na gebruik bij het tikken nog heel goed eetbaar’, bezweert Martens. Dat komt omdat wij ze heel secuur komen, niet te hard, niet te zacht. Dat gebeurt in een jutezak en na ongeveer twintig minuten halen we ze er uit. We zorgen ervoor dat de dooier nooit groen wordt. Het eigeel blijft nog een klein beetje week, want ze harden later alsnog buiten de kookpot. Daardoor zijn ze ook op tweede paasdag nog heerlijk om te eten.

Gerard Martens heeft alle eieren een voor een in handen gehad:

Gerard Martens (links) en Kees Keizer laten de eieren zakken in de meer dan honderd jaar oude kookpot:

Met eiertikken is het ‘zwart van het volk’ op het Kerkplein:

Tekst: Harry Woertink; foto’s Hans Steen:

Bron: HKO97.nl


Eerdere afleveringen uit de HKO reeks: Ommen historisch belicht

1 Reactie »

• • •

1 reactie »