микрозаймы

21 januari 2009

HKO reeks – 100 jaar Ommer Nieuws: Zuinig op 'brandhout' (20)

Categorie: Historische Kring Ommen.    1.926 keer gelezen.

Op de foto bomen bij de zagerij “De Witte Delle” in Junne, wachtend op het moment dat ze verzaagd worden tot onbekante planken of balken. Misschien worden de resten verstookt als brandhout.

Vroeger was hout een belangrijke brandstof in het huishouden, geen luxe product voor de open haard zoals nu.

“Brandhout”, wordt er tegenwoordig gezegd als er iets niet deugt of totaal waardeloos is. Dat is lang niet altijd zo geweest en het is niet eens zo lang geleden dat hout nog een belangrijke brandstof in het huishouden was. Geen luxeproduct zoals nu, voor de gezellige open haard, of voor de allesbrander die dan beide meestal in de buurt van de centrale verwarming staan. In het verre verleden was men heel zuinig op het hout en wanneer iemand zonder toestemming een boom omhakte kon hij rekenen op een forse boete ter waarde van drie oude schilden. Deze gouden munt woog ongeveer 4,5 gram. In de oude markeboeken gold als boete voor iemand die zelfs maar een tak of doornstruik afsloeg al een “old schild”. Men had het hout namelijk nodig voor allerlei doeleinden, niet als brandstof, maar nog meer als bouwmateriaal en geriefhout. Dat dit zuinige beleid het toch moest afleggen tegen de steeds grotere behoefte aan hout, is te zien op oude kaarten.

Op kaarten van rond 1800 zie je grote kale en woeste vlakten: een bewijs dat bomen langzamer groeiden dan de kap- en rooisnelheid van de houtgebruikers. Ommen is nu wel rijkelijk gezegend met bossen en daardoor ook met natuurlijk brandhout, maar al die bossenrijkdom is dus niet eens zo heel erg oud. Toch is te zien in alle beschikbare oude kranten dat er toen al weer een levendige handel was in die houtrijkdom. Vanaf de vroege jaren van 1900 tot enkele decennia na de Tweede Wereldoorlog zijn er de publieke houtverkopen. In het najaar begonnen die openbare houtverkopen en ze liepen de hele winterperiode door.

Zoals je ook op de wekelijkse veemarkt moest wezen, was een houtverkoop een net zo belangrijk evenement voor een boer in de rustige wintertijd. In de krant verschenen dan tientallen aankondigingen van “publieke verkopen” waar de kooplustige, nieuwsgierige of op een verzetje beluste naar toe kon. Elke week opnieuw stonden er weer grote aantallen van deze advertenties in de krant. Het was duidelijk dat er heel wat gekocht en verkocht werd. Het hout werd aangeboden als gebruikshout, maar in elke advertentie kwam ook het woord brandhout voor. Hoewel we rondom in de turf zaten, werd er schijnbaar toch ook nog heel veel hout verstookt. In de advertenties stonden dan de gewone opmerkingen zoals voor wie, waar en wanneer het was, maar soms ook, vooral voor nu, bijzondere dingen. Zoals: eikenbomen met een omvang van 80 cm, geschikt om te zagen?! Of een hoeveelheid van “50 vimmen voor de voet opge-hakte zware eikenrijzen”. De gemeente kan er ook wat van, ze gaan 450 zeer zware en zeer mooie voor de voet opgehakte dennen verkopen, waaronder circa 200 met een doorsnede van 20 tot 45 cm. Erachter staat dat ze geschikt zijn om te zagen, als je nog niet weet wat je er van maken wil? Zij sommen dat even voor je op: balken, heipalen, opleggers, mijnhout, platen, sporen, rikkingen, slieten en…. boonenstokken!

Van een boom werden behalve de stam, ook de takken verkocht. In een soortgelijke advertentie werden 60 percelen den-nentakken aangeboden. Ook mooi is de aangegeven plaats van samenkomst voor de verkoop: in Vilsteren was dat het Stikkenhek, in Varsen op de bocht van de harde weg, in Besthem de hooiberg van Lokin, in Junne bij het station. De wereld was kleiner, duidelijker. De letterlijke tekst in een advertentie van zo’n houtverkoop: “Dennen Eerde” Notaris Schrader te Den Ham is voornemens vrijdag 8 januari 1932, des morgens om 10 uur, op het landgoed “Eerde”, samenkomst bij de oprijlaan naar het kasteel, aan den Provincialen weg, langs de perceelen, ten verzoeke van den H. W. Geb. heer Ph. D. Baron van Pallandt van Eerde, publiek te verkoop-en; circa 200 perc. Mooie Dennen geschikt voor zaaghout, rikkingen, palen, slieten, sporen en brandhout. Het hout is zeer gunstig gelegen ten opzichte van de harde wegen. Stroopers worden niet toegelaten”. Schijnbaar had de baron een hekel aan stropers want veel van zijn advertenties bevatten die tekst. Wil je ze weren, dan moet je ze natuurlijk ook kennen, de wereld was kleiner, toen.

Foto’s en nieuwtjes
De foto’s in deze rubriek komen uit het archief van de tienjarige Historische Kring Ommen. In samenhang met deze foto’s zullen we proberen ook een nieuwsfeit(je) te halen uit het grote krantenarchief van het honderdjarige Ommer Nieuws.

Bron: Ommer Nieuws – 21 januari 2009

1 Reactie »

• • •

1 reactie »