29 juni 2014

De geschiedenis van een grafkelder op Eerde

Categorie: Harry Woertink, Historische Kring Ommen, Kastelen & Havezates, Monumenten.    3.917 keer gelezen.

Omstreeks 1850 werd op het landgoed Eerde een grafkelder gebouwd. De grafkelder was privé-bezit van de familie van Pallandt.

 Een delegatie van de Historische Kring Ommen kreeg onlangs de mogelijkheid om de grafkelder van binnen te bezichtigen.
Foto’s: Harry Woertink

De laatste Van Pallandt die eigenaar van het landgoed was, was Philip Dirk Baron van Pallandt van Eerde (1889 -1979). In 1982 kwam ook het laatste gedeelte van het landgoed in het bezit van de Vereniging van Natuurmonumenten. Na het bouwjaar 1850 zijn hier de lichamen van drie mensen bijgezet:
1. Samuel Johannes Baron van Pallandt, overleden op 19 augustus 1890
2. Rudolph Theodorus Baron van Pallandt, overleden op 15 maart 1913
3. Arnoldina Johanna Nobel, douairière van Mr. S.J. Baron van Pallandt, overleden te Wezep op 5 april 1922
Volgens het informatiebord bij de grafkelder zou de identiteit van de derde persoon niet bekend zijn. Die informatie is dus inmiddels achterhaald. Het gaat om de echtgenote van de eerder bijgezette S.J. Baron van Pallandt.

Restauratie
De grafkelder van Eerde is eigenlijk geen echte kelder, maar een klein stenen gebouw. De op de monumentenlijst staande grafkelder werd in 2002 grondig gerestaureerd. Het verhaal gaat dat een groepje jongeren voordien door het dak is gezakt en bovenop een van de grafkisten zijn belandt. Bij de restauratie is allereerst een oude laag zand verwijderd om folie te kunnen aanbrengen. Deze folie, die weer werd afgedekt met zand, zorgt ervoor dat de kelder waterdicht is. De kelder werd vervolgens voorzien van nieuwe luchtkokers, die groot genoeg zijn om vleermuizen door te laten, maar te klein voor jongeren die de kelder met een bezoekje willen vereren.

De heuvel op de kelder is aansluitend ingeplant met rododendrons, taxus en verschillende soorten dennen. Aan de voorzijde van de kelder is toen een aantal natuurstenen delen vervangen door nieuwe. Het gietijzeren hek aan beide zijden van de kelder is gezandstraald en de punten ervan zijn door een smid hersteld. De ijzeren deur in de kelder is schoongemaakt en geverfd en de vloer van deze kelder is opnieuw aangelegd. Natuurmonumenten heeft het geheel afgemaakt door de sparren langs de weg naar de grafkelder te vellen en te vervangen door beuken.

De laatst bijgezette overledene is Arnoldina Johanna van Pallandt-Nobel is dus een aangetrouwde familielid van de Van Pallandt’s. Zij is op zaterdag 8 april 1922 bijgezet op Eerde. Uit een krantenadvertentie over dit overlijden en geplaatst door het personeel van deze adellijke familie op het landgoed IJsselvliedt spreken zij hun dankbare erkentenis uit jegens de Hooggeachte overledene. Ook de 26 pachters van landgoed IJsselvliedt gaven in deze krant hun blijk van ontroering bij het overlijden van “onze Hooggeachte Landsvrouwe”. Hun waardering voor haar was zo groot, dat zij gezamenlijk op de dag van de uitvaart en begrafenis de kist gedragen hebben van Huize IJsselvliedt naar het NS-station te Wezep over een afstand van drie kilometer. Daarna verder per trein naar Ommen, waarna zij naar Eerde werd gebracht en bijgezet is in deze grafkelder.

Enclave
Vereniging Natuurmonumenten is sinds 1960 eigenaar en beheerder van ruim 500 hectare van landgoed Eerde. Ook Staatsbosbeheer beheert delen van het landgoed. De grafkelder vormt een Natuurmonumentenenclave in Staatsbosbeheer gebied. Dit is te verklaren door het feit dat de grafkelder als privébezit werd beschouwd. Op het moment dat Staatsbosbeheer delen van het landgoed kocht, wilde de familie Van Pallandt liever nog geen afstand van de grafkelder doen. Toen later meer privé eigendommen zoals het kasteel aan Natuurmonumenten werden overgedragen, hoorde daar ook de grafkelder bij.

Een delegatie van de Historische Kring Ommen kreeg onlangs de mogelijkheid om de grafkelder van binnen te bezichtigen. In de ruimte staan op een tegelvloer drie houten grafkisten. Het verhaal gaat dat de middelste grafkist provisorisch is hersteld nadat jongelui door het dak van de grafkelder waren gezakt en op de houtenkist zijn terecht gekomen. Dat is gebeurd in de periode dat de grafkelder in zwaar verval was geraakt. Bij de bezichtiging bleek ook dat twee van de grafkisten nog in originele staat verkeren en dat de middelste grafkist hersteld is met meubelplaat.

  Vooraanzicht grafkelder Van Pallandt van Eerde en de grafkelder van binnen.
Foto’s Harry Woertink

Bron: Harry Woertink – 29 juni 2014

1 Reactie »

• • •

1 reactie »