микрозаймы

15 juli 2020

Canon van de Ommer: Maria Jacoba Tempelman (3)

Categorie: Canon van de Ommer, Harry Woertink.    457 keer gelezen.

‘Baker’ Maria Assendorp voorloopster van kraamverzorgster. ‘Vrouw’ Assendorp, werd ze in de volksmond genoemd als we het hebben over Maria Jacoba (Maria) Assendorp-Tempelman (1884-1970).

 Maria Jacoba Tempelman ofwel ‘Vrouw’ Assendorp
Afbeelding: OudOmmen
Zie ook het album “3. Maria Jacoba Tempelman”, de verzamelplek voor alles over Maria Jacoba Tempelman.

In de vorige eeuw was ze als baker betrokken bij het op de wereld brengen van tal van baby’s. Vroeger kon je niet aankloppen bij een Kraamzorginstelling, maar moest je zelf op zoek naar een “baker”. Deze was dan een aantal weken hulp in de huishouding en natuurlijk betrokken bij de verzorging van de baby. Baker Maria Assendorp regelde vanuit haar huis ook de spulletjes die nodig waren voor de kraamvrouw zoals bedden, ondersteken en bedverhogingen.

Kraamverzorgster
Een baker was wat we nu noemen kraamverzorgster. Ze begeleidde de vroedvrouw en was al een paar dagen vóór de bevalling in huis. Een baker moest iemand zijn met veel ervaring, liefst met eigen kinderen en met een zacht lichaam. Het waren toegewijde vrouwen, gehecht aan oude beproefde methodes. De baker was de rots, waaraan de onervaren jonge ouders zich konden vastklampen. De naam ‘baker’ komt van de term bakeren: na de bevalling werd de baby strak in doeken gewikkeld waarbij de armpjes stijf tegen het lichaam werden gedrukt. De langwerpige, lage mand of houten bak waarin de baker zat en de baby op schoot verzorgde, werd een bakermat genoemd. Hiervan afgeleid is de overdrachtelijke betekenis van de plek waar iemand geboren is of zijn opvoeding heeft genoten. Omdat bakers ongeschoold waren vertelden zij soms dingen die medisch gezien niet klopten, de zogenaamde bakerpraatjes.

Maria Tempelman werd geboren op 8 januari 1884 in Deventer en trouwde in 1909 met Hermannus Johannes (Herman) Assendorp (1880-1919). Tot aan de geboorte van hun derde kind in 1913 woonde het echtpaar Assendorp-Tempelman met hun (schoon)moeder aan de Zwolseweg. Daarna hebben ze nog even op het Vrijthof gewoond, in het huis waar later fietsenmaker Kleinlugtenbelt zijn werkplaats heeft gehad. In 1914 verhuisde de familie naar Julianastraat 11, later nummer 10. Naast haar op de Julianastraat nummer 9 woonden de wijkzuster Munneke en haar zus Grietje.

Spaanse griep
Tot groot verdriet overleed in de zomer van 1919 haar man Herman Assendorp en ook haar inwonende schoonmoeder, Johanna Assendorp-Westerik. Beiden als gevolg van de Spaanse griep. Schoonvader Antonius Assendorp, die brugwachter was, overleed in 1897. Het overlijden van Herman betekende dat ze er alleen voor kwam te staan. Niet alleen wat betreft de zorg voor haar kinderen, maar ook wat betreft de financiën. Het inkomen van haar man viel immers weg. Vanaf dat moment wierp ze zich op als baker. En niet zonder succes. Vele Ommer kraamvrouwen deden een beroep op haar, met name in de kom van Ommen omdat bij bevallingen in de buurtschappen de kraamvrouwen in de regel een beroep konden doen op hun naaste ‘Noabers’. Om haar huishoudpotje verder aan te kunnen vullen nam ze ook kostgangers in huis en kookte ze regelmatig in de keuken van hotel De Zon en voor particulieren. Verder kon Vrouw Assendorp ingeroepen worden voor het waken bij stervenden of het afleggen van overledenen samen met de begrafenisondernemer.

Groene Kruis
Toen ‘Vrouw’ Assendorp haar intrede deed als baker werden de kraamspullen van de in 1908 opgerichte Groene Kruis verplaatst van het magazijn in een barakje aan de Haven naar het huis van de baker. In de tuin van Assendorp stonden twee schuurtjes waarin de kraam en verplegingsspullen lagen opgeslagen. Lees meer »

Reageren »

17 juni 2020

Canon van de Ommer: Carel Johan Warnsinck (2)

Categorie: Bekende personen, Canon van de Ommer.    466 keer gelezen.

Carel Johan Warnsinck (1865-1941) geneesheer in dienst van de gemeenschap van Ommen

 Carel Johan Warnsinck
Afbeelding: OudOmmen
Zie ook het album “2. Carel Johan Warnsinck”, de verzamelplek voor alles over Carel Johan Warnsinck.

Ommen zat zonder geneesheer en moest voor medische hulp een beroep doen op artsen van verder weg. Daarom ook dat Ommen in 1890 met druk een beroep deed op Carel Johan Warnsinck om naar Ommen te komen als gemeentegeneesheer. Hij was juist een praktijk begonnen in Ootmarsum, maar koos toch voor Ommen. Later zou hij zeggen van zijn komst naar Ommen nooit geen spijt te hebben gehad. Hij genoot vertrouwen van zijn patiënten en werkte er met heel veel plezier.

Lief en leed
Het was de eenvoud die dokter Warnsinck kenmerkte. In zijn ruim 40-jarige dokterspraktijk heeft hij een generatie Ommenaren zien opgroeien en lief en leed met hun gedeeld. Warnsinck heeft veel voor Ommen betekend. In 1908 stond hij aan de wieg van het Groene Kruisvereniging in Ommen en was 34 jaar lang voorzitter. Ook daar heeft hij baanbrekend werk verricht op het gebied van volksgezondheid en hygiëne. Verder was hij 30 jaar lang bestuurslid van de VVV in Ommen. Dokter Warnsinck trouwde in 1890 met Petronella Hendrikca Bouwmeester, dochter van de toenmalige burgemeester Alexander Carel Bouwmeester. Het echtpaar ging wonen aan de Voorbrug (Ambt-Ommen) in het huis waar tussen 1852 en 1884 meester Jan Pieter Grolle les gaf aan de kinderen en in 1830 werd gebouwd door burgemeester J.A. Chevallerau. In 1896 werd de woning flink uitgebreid. De dokterswoning met praktijk is in 1949 gekocht door hotelier Gerrit Stegeman en vervolgens in 1954 afgebroken om de weg en parkeerplaats voor het hotel breder te maken. Het tuinhuis van toen staat er nog steeds. In de zomer wordt van daaruit ijs verkocht door Ekkelenkamp.

Paard en wagen
De heer Warnsinck werd geboren op 18 juni 1865 te Kloetinge in Zeeland. Hij studeerde aan de Universiteit te Amsterdam, alwaar hij op 6 juni 1890 tot arts promoveerde. Op 1 November 1890 kwam hij naar Ommen. Hij was in dienst van zowel de gemeente Stad-Ommen als die van Ambt-Ommen. Het waren geen makkelijke tijden. Zijn praktijk strekte zich uit tot ver in de buurtschappen. Hij bezocht zijn patiënten met paard en wagen. De arrenslee waarin hij zich met sneeuw vervoerde staat in het Streekmuseum van Ommen. Dat geldt ook voor zijn dokterstas die een plek in het Ommer museum heeft gekregen.

Groene Kruis
Toen er een afdeling van het Groene Kruis werd opgericht, werd de dokter met algemene stemmen tot voorzitter gekozen. Ook was hij voorzitter van de afdeling Ommen van het Centraal Genootschap voor Kinder-, herstellings- en vakantiekolonies. Warnsinck was jaren de enige dokter in Ommen waardoor zijn hulp in talrijke gezinnen werd ingeroepen. Was de kindersterfte in Ommen naar verhouding tot andere plaatsen gering, toch wist de Warnsinck hierin nog belangrijke vooruitgang te boeken. De wegen waren in die tijd abnormaal slecht, zodat het verre van eenvoudig was om patiënten spoedig te bereiken. Als consul van de ANWB wist hij hierin veel verbetering te brengen. In 1926 kreeg Ommen een tweede gemeentegeneesheer in de persoon van dokter G. Pos. Waar de dokters zich toen ook mee bezig hielden was tandheelkunde. Tot 1932. In dat jaar kwam de vrouwelijke tandarts Catharina Symina Mulder naar Ommen. Lees meer »

Reageren »

20 mei 2020

Canon van de Ommer: Martend Makkinga (1)

Categorie: Bekende personen, Canon van de Ommer.    786 keer gelezen.

Martend Makkinga (22 mei 1912 – 17 oktober 1986) heeft veel betekend voor de geschiedenis van zijn geliefde Ommen.

Martend Makkinga
Afbeelding: OudOmmen
Zie ook het album “1. Martend Makkinga”, de verzamelplek voor alles over Martend Makkinga.

Een bekend persoon in de Ommer gemeenschap was Martend Makkinga. Zijn grootste hobby was de historie van Ommen. Hij was medeoprichter van de “Gemienschop van Oll Ommer”, waarvan hij tien jaar voorzitter is geweest, en het historisch tijdschrift “De Darde Klokke”. Als historicus heeft Makkinga veel betekend voor de geschiedenis van Ommen. Hij wist er alles over te vertellen. Zijn motivatie inspireerde anderen ook om zich voor de plaatselijke historie te interesseren. Praten met Makkinga was praten over Ommen en zijn historie. Twee zaken die hem als rechtgeaarde, geboren en getogen Ommer na aan het hart lagen.

Markant
Makkinga was zijn hele leven ongehuwd, had geen auto en geen typmachine, om over internet nog maar te zwijgen. Desondanks gelukte het hem de geschiedenis van Ommen te ontrafelen. Door zelf onderzoek of met behulp van archieven waar dan ook. Een markant figuur, zo kan Martend Makkinga omschreven worden. Iemand die het in de diepte en meer nog in de breedte zocht. Je kon met hem over alles praten en discussiëren. Ook – en misschien juist wel daarom – wanneer je niet gelijk en niet (meer) uit dezelfde opvatting dacht. Makkinga had veel interesse voor theologische kwesties en had hierover een verzameling van naar schatting bijna tweeduizend boeken. Tijdens de Tweede Wereldoorlog verrichtte Makkinga verzetswerk, waarover hij overigens – evenals de meeste verzetsmensen van toen – nooit heeft willen praten.

Op- en top Ommer
Makkinga, voor velen ook bekend als “MM” of gekscherend “Roomse Martend”, was op- en top Ommer. Iemand met een groot hart voor de geschiedenis. Ook had hij veel belangstelling voor de archeologie. Bij nieuwbouw in de kom van Ommen was hij het die kruipend in bouwputten op zoek ging naar bewijzen van onder andere de Ommer stadsmuren. Ook zorgde hij ervoor dat vondsten geconserveerd werden. Zijn liefde voor de Ommer historie was groot. Grote interesse had Makkinga ook in de “Afscheiding” van de hervormden en gereformeerden in 1834 met dominee A.C. van Raalte en was begaan met de Ommer Joodse gemeenschap. Hij was een groot pleitbezorger voor een gedenksteen op de Joodse begraafplaats als herinnering aan de Joodse Ommer bevolking die in de Tweede Wereldoorlog vermoord zijn. De gedenksteen is er gekomen.

De Darde Klokke
Makkinga is geboren in een Gereformeerd nest, maar bleef na zijn overgang naar de Rooms Katholieke kerk onbeperkt zijn interesse houden voor de Afscheiding van 1834 en publiceerde daar regelmatig over. Zijn publicaties vonden hun weg in onder andere De Darde Klokke. Behalve in De Darde Klokke schreef hij ook als correspondent in de weekkrant “Nieuws uit Ommen”. Omdat hij veel langs de weg was zag hij en hoorde hij veel. Maar werd hem ook veel toevertrouwd met de bedoeling dat in de krant aan te stippen. Gemaakte aantekeningen belandden dan op de achterkant van zijn sigarendoos om ze naderhand thuis uit te werken. De artikelen verschenen dan onder de noemer van “Ditjes en Datjes” in de krant en werden onderschreven met de letters: “MM”.

Lees meer »

1 Reactie »

1 mei 2020

OudOmmen start met nieuwe rubriek: “Canon van de Ommer”

Categorie: Canon van de Ommer, OudOmmen.    472 keer gelezen.

De stichting OudOmmen.nl start een nieuwe reeks waarin Ommer en Ommenaren centraal komen te staan. De titel van de rubriek is “Canon van de Ommer”.

 Voorbeeld stamboomdiagram van geschiedschrijver Gerrit (Gait) Steen die met name met zijn in 1982 verschenen geschiedenisboek ‘Ommen rond de 19e eeuw’ richting geeft hoe historisch de ontwikkeling in de negentiende eeuw is verlopen.
Afbeelding: OudOmmen

Het gaat om een korte biografie van personen die op een of andere manier veel hebben betekend voor de gemeente Ommen, van invloed waren op het reilen en zeilen in Ommen of bijvoorbeeld ‘steunpilaren’ waren voor de Ommer samenleving. Een Canon wordt gezien als een verzameling van werken die binnen een bepaald gebied als waardevol worden beschouwd. Iemand wordt een Ommer genoemd als hij of zij in Ommen is geboren ofwel een echte Ommenaar is.

Stamboom
De reeks gaat gepaard met een kleurrijk stamboomdiagram van vier generaties van de betreffende persoon of families gekoppeld aan het pas aan OudOmmen.nl toegevoegde genealogie-systeem WebTrees, een nieuw onderdeel van deze website. Verder uiteraard een koppeling met de beeldbank met – voor zover beschikbaar – een album met veelal nostalgisch beeldmateriaal en documenten, zeg maar alles wat we hebben, wat herinnert aan de betreffende persoon of familie. We noemen het de “Canon van de Ommer” omdat dit onzes inziens in een paar woorden het beste de lading dekt. Maar er zullen uiteraard ook meerdere Ommenaren in beeld worden gebracht. De eerste aflevering verschijnt over twee weken om vervolgens maandelijks een andere Ommer of Ommenaar in beeld te brengen. Voor het maken van de stambomen worden inwoners van onze regio van harte uitgenodigd hieraan bij te dragen. Zij kunnen een account aanvragen (bij info@OudOmmen.nl) voor het WebTrees deel van de site zodat zij – voor zover gewenst – geheel of deels zelfstandig één of meerdere stambomen kunnen toevoegen. Ook kunnen bestaande stambomen in GEDCOM-formaat worden geïmporteerd.

Accent
Het accent voor deze reeks ligt dus niet zozeer op belangrijke personen en families die al vaak zijn beschreven, alhoewel we daar niet helemaal aan ontkomen als we bijvoorbeeld denken aan Philip D. Baron van Pallandt van Eerde die natuurlijk niet mag ontbreken. Maar het gaat vooral over Ommer en Ommenaren waarvan bij het voorbijkomen veel mensen zullen zeggen, oh ja, bijna vergeten, maar leuk om aan herinnerd te worden. Lees meer »

Reageren »