18 januari 2018

Varsen en Witharen in de schijnwerpers bij Streekmuseum Ommen

Categorie: Harry Woertink, Oude gebruiken & tradities.    181 keer gelezen.

OMMEN – Het Cultuurhistorisch Centrum Ommen (CCO) organiseert een “Kijk- en luisteravond” over de Ommer buurtschappen. Het is een jaarlijks evenement met telkens verschillende buurtschappen.

  Links: Varsen – Schapen scheren in vroegere tijden in Varsen.
Rechts: Witharen in de vijftiger jaren.

Afbeeldingen: OudOmmen
Zie voor meer foto’s de albums “Varsen (1)”, “Varsen (2)”, “Witharen (1)”, “Witharen (2)”.

Dit keer staan Varsen en Witharen in de schijnwerpers. Op drie avonden gaan huidige en vroegere bewoners van beide buurtschappen terug in de tijd. De avonden worden gehouden op dinsdag 13 februari, op woensdag 14 en op donderdag 15 februari. Plaats van handeling is het Streekmuseum aan Den Oordt 7 in Ommen en de avond begint om 20.00 uur. Vanaf 19.30 uur is er een inloop met koffie en thee. Opgave vooraf is noodzakelijk.

Historie
De werkgroepen van de historische vereniging CCO hebben uit hun collecties bijzonder materiaal verzameld om over de historie van beide buurtschappen te vertellen en te laten zien. Een aantal boerderijen /woonboerderijen worden er uitgelicht; sommige bewoners beschikken nog over allerlei bezienswaardige voorwerpen die ze te leen geven voor deze avonden. Lees meer »

Reageren »

26 december 2017

Iedereen een gelukkig 2018

Categorie: Harry Woertink, Oude gebruiken & tradities.    503 keer gelezen.

Nog enkele dagen dan is het jaar weer voorbij. Op de laatste dagen van het jaar worden oliebollen gegeten. Een eeuwenoude traditie.

 Ook wordt vaak oudejaarsdag etend afgesloten met veel vlees en saucijzen. Dit “uitzitten” wordt ‘Toafeln’ (tafelen) genoemd. Voor sommige Ommenaren een belangrijke oudejaars traditie om ’s avonds thuis of elders de jaarwisseling te vieren. Toafeln is een tradities die afstamt van een oud offerfeest.

Knieperties
Tot de tradities rond de jaarwisseling behoort ook het Knieperties- of iezerkoeke bakken. Knieperties (knijpertje), een zoete, dunne harde wafel, werden vroeger gebakken in gietijzeren knijpijzers die boven het haardvuur werden gehouden. Direct na het bakken, als het baksel nog warm is, kan het rond een stokje opgerold worden. Volgens de traditie behoren de wafeltjes in december plat, als kniepertie, gepresenteerd te worden en vanaf Nieuwjaarsdag als nieuwjaarsrolletje (of rolletje of rollechie(n)). De gedachte hierachter is dat in december het oude jaar zich volledig heeft ontvouwen. Op nieuwjaarsdag symboliseert het rolletje het onbekende nieuwe jaar.

In 2018 is het 770 jaar geleden dat Ommen stadsrechten kreeg. Uit de krant van 1948 lezen we het volgende over Ommen van toen: Lees meer »

Reageren »

4 december 2017

Ommen en 23 buurtschappen

Categorie: Harry Woertink, Oude gebruiken & tradities.    426 keer gelezen.

De buurtschappen van Ommen zijn ontstaan vanuit de vroegere Marken. Ondanks dat Ommen 14 van deze Marken telde is het aantal buurtschappen rond Ommen veel groter.

 De klok met vermelding van de Ommer buurtschappen aangeboden in 1956 door de gemeenteraad ter gelegenheid van de officiële ingebruikstelling van het gemeentehuis aan de Markt.
Foto: Harry Woertink

In 1923 telde Ommen er 23 in totaal. Na samenvoeging van de gemeenten Ambt-Ommen en Stad-Ommen op 23 mei 1923 tot één gemeente werd overgegaan tot nummering van woningen en andere gebouwen door middel van bordjes met letters en cijfers. Op één na werden alle letters van het alfabet hiervoor gebruikt. De letters correspondeerden met de secties van het Kadaster en de nummers met de volgorde van de gebouwen in de desbetreffende buurtschappen. Voor Ommen (De Kom) werd de letter A gebruikt en voor de volgende 23 buurtschappen was de letter B voor Vilsteren. Verder ging het met de C: Giethmen; D: Lemele; E: Lemelerveld; F: Archem; G: Besthmen; H: Eerde; I: Junne; J: Zeesse; K: Beerze; L: Beerzerveld; M: Stegeren; N: Arriën; O: Varsen; P: Vinkenbuurt; R: Ommerschans; S: Ommerveld; T: Witharen; U: Emsland; V: Ommerbos/Rotbrink; W: Laarakkers/Dante; X: Arriërveld; IJ: Stegerveld en tot slot de Z: Dalmsholte.

In 1928 zijn vervolgens in de kom van Ommen de straatnamen ingevoerd. Daardoor kwam de A-nummering voor Ommen te vervallen. Bepaalde adressen, met name voor mensen van buiten, waren vanaf toen beter te vinden en voorkwam dat Ommen een doolhof werd. In de buurtschappen bleef de letter-cijfermethode gehandhaafd tot augustus 1961. Toen kwamen daar ook de bekende straatnaambordjes met namen van de weg of straat. Hiervoor werden dikwijls namen gebruikt met een knipoog naar het verleden of zomaar een bedenksel gezogen uit de grote bekende duim.
De grens van de kom van Ommen is in de loop der jaren steeds naar buiten verlegd en heeft inmiddels de buurtschappen Dante en de Rotbrink opgeslokt. Verreweg de meeste buurtschapsnamen van 1923 tot 1961 bleven bestaan door er een weg naar te vernoemen. Het Ommerveld en Stegerveld zijn echter helaas in het vergeetboek geraakt. Het Ommer deel van Lemelerveld werd in 1996 bij Dalfsen gevoegd. Door het Kadaster wordt nog steeds onderscheid gemaakt tussen Ambt- en Stad-Ommen. Wie geboren is vóór 23 mei 1923 kan de plaats Ambt- of Stad-Ommen terugvinden in het uittreksel van het bevolkingsregister.

Buurtschappenklok
De namen van alle buurtschappen, inclusief die van de gemeente Ommen, komen voor op een klok in het gemeentehuis van Ommen. Toen op 31 mei 1956 het verbouwde gemeentehuis aan de Markt 1 officieel in gebruik werd genomen bood de gemeenteraad een klok aan met daarop de namen van alle buurtschappen. Destijds mocht de burgemeester uitmaken waar deze klok zou komen te hangen. Volgens burgemeester C.P. van Reeuwijk was de commissiekamer hiervoor de beste plek. In de raadszaal had hij als burgemeester de leiding en wist de welsprekendheid van sommige raadsleden wel te beteugelen, maar in de commissiekamer hadden anderen de leiding.

Lees meer »

Reageren »

3 december 2017

Ommen: van Marke naar stad

Categorie: Harry Woertink, Oude gebruiken & tradities.    498 keer gelezen.

In wat nu de gemeente Ommen is was vroeger sprake van verschillende Marken. Totaal werd de gemeente Ommen gevormd door 14 Marken.

 Afbeelding van (een deel van) Overijssel met de Marken.

Vier ten noorden van de Vecht: Varsen, Arriën, Stegeren en Ommen. Tien ten zuiden van de Vecht: Vilsteren, Giethmen, Besthmen, Zeesse, Archem, Junne, Beerze, Eerde, Lemele en Dalmsholte.

In het oosten van het land ontstonden deze Marken in de elfde- en twaalfde eeuw en hebben eeuwen lang gefunctioneerd. Ze kunnen gezien worden als gemeenschap van eigenaren van landerijen met rechten op de aangrenzende onverdeelde en onbebouwde gronden. Zeg maar een soort van mini-boerenrepubliek. De bewoners van de Marke stelden voor hun eigen Marke zogeheten Marke-regelingen op. Daarin werden het gebruik van de Mars- en Broekgronden, de essen en het woeste land geregeld. Ook koos elke Marke op de jaarlijkse samenkomsten op de buurtbrink – “Holtings” – de bestuurders van de Marke, de Markerichter en de controleurs, of zoals ze genoemd werden de “schutters” of ‘gezworenen”. De Marken in Ommen waren tussen de twee- en drieduizend hectare groot. Sommigen waren geheel eigenaar van de grond en anderen hadden eigendom van de adel of van kloosterorden in gebruik. De pachters werden aangeduid als “Meijers”. De administratie van de Marken werd bijgehouden in geschreven Markeboeken. Met aangrenzende Marken werden de scheidslijnen vastgesteld, beschreven en ter plaatste gemarkeerd met grote veldkeien, sloten, wallen stouwen, palen en aanwezige bomen of grote zandkuilen. Uit oude kaarten blijkt dat die grenzen bijna altijd recht waren.

Dat de Marke Stad-Ommen zich krachtig wist te ontwikkelen is te danken aan haar centrale ligging. Zodoende kwamen in Ommen veel meer mensen te wonen dan in de omliggende buurtschappen. Hieronder waren er die niet bij de landbouw waren betrokken maar zich vestigden als “Neringdoenden”. Zij zorgden er voor dat Ommen een verzorgingskern voor het omliggende land werd. Zo werd er bijvoorbeeld al vroeg een kerk gebouwd. Door het verkrijgen van Stadsrechten in 1248 werd de Marke Ommen steeds meer gedwongen een heel andere weg te bewandelen dan de overige Marken. Lees meer »

Reageren »

24 november 2017

Ambacht molenaar: UNESCO Immaterieel erfgoed

Categorie: Harry Woertink, Molens, Oude gebruiken & tradities.    312 keer gelezen.

Op 6 of 7 december 2017 wordt bekend of het ambacht van molenaar UNESCO Immaterieel erfgoed is.

 Voorbeeld van Ommer molens in rouwstand (in verband met overlijden oud molenaar Lex Hollak in 2016).
Foto: Harry Woertink

Vorig jaar maart is het ambacht van molenaar op wind- en watermolens voorgedragen voor de Representatieve Lijst van het UNESCO inzake de bescherming van Immaterieel Cultureel Erfgoed. Het is de eerste voordracht door Nederland. Op deze lijst staan bijna vierhonderd verschillende elementen van Immaterieel Erfgoed ingeschreven, uit alle delen van de wereld. Het doel is het belang en de betekenis van Immaterieel Erfgoed te onderstrepen. De lijst maakt zichtbaar wat gemeenschappen, groepen en individuen belangrijk vinden. Het Gilde van Vrijwillige Molenaars, het Gild Fryske Mounders, het Ambachtelijk Korenmolenaarsgilde, Vereniging De Hollandsche Molen, de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed en het Kenniscentrum voor Immaterieel Erfgoed Nederland hebben gezamenlijk deze voordracht voorbereid.

Op 6 en 7 december is het Intergouvernementele Comité van het UNESCO-verdrag bijeen in Zuid-Korea, waar het besluit wordt genomen om het ambacht in te schrijven op de immaterieel erfgoed lijst. Op uitnodiging van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (OCW) is Bas de Deugd namens het Molenaarsgilde samen met drie molenaars van de andere organisaties hierbij aanwezig. In Nederland organiseert het ministerie van OCW op die dag een persconferentie in de krijtmolen D’Admiraal in Amsterdam. De vier molenorganisaties maken van deze gelegenheid gebruik om dit moment feestelijk te omkleden. Iedereen is daarbij welkom.

Het ambacht van wind- en watermolenaar is ons immaterieel erfgoed
Met immaterieel erfgoed hebben wij allemaal in ons dagelijks leven te maken. Het is levend erfgoed, omdat het in de harten, hoofden en handen van mensen leeft. Lees meer »

Reageren »

3 november 2017

Doopvont RK Kerk Ommen eeuwenoud religieus erfgoed

Categorie: Harry Woertink, Oude gebruiken & tradities.    512 keer gelezen.

“Pastoor J. Bosch, 1826” staat er gebeiteld in het doopvont dat zich bevindt in de Rooms Katholieke kerk van Ommen. Het is de naam van Joannes Bosch (1794-1842). Het doopvont zelf dateert van ruim zevenhonderd jaar geleden. Het heeft eerst gestaan in een kerk in Schokland en eeuwen daarvoor in een kerk van een in de Zuiderzee verdronken dorp.

Geboren in Raalte, begon Johannes Bosch zijn opleiding in 1812 in ‘s-Heerenberg en werd acht jaar later in Munster gewijd. Hij was pastoor op Schokland. Eerst van 1821 tot 1833 om vervolgens ‘tot zijn verbetering’ geplaatst te worden in het kruisheren-klooster in St. Agatha. Op Schokland werd Bosch in 1838 voor de tweede maal pastoor en stierf er op 14 mei 1842.

 “Pastoor J. Bosch, 1826” staat er gebeiteld in het doopvont dat zich bevindt in de Rooms Katholieke kerk van Ommen.
Foto: Harry Woertink
Zie voor meer foto’s het album “R.K. kerk

Oud voor nieuw
Het achthoekige doopvont is gemaakt van Bentheimer zandsteen en afkomstig uit de RK kerk op Schokland die in 1859 hield op te bestaan. In 1860 is het Schokker kerkje gesloopt en zijn de materialen die hergebruikt konden worden overgebracht naar Ommen, waaronder het doopvont die gemaakt kan zijn in de twaalfde- of dertiende eeuw. Met de bakstenen uit Schokland werd in Ommen de kerk weer heropgebouwd zij het met enkele kleine veranderingen. Het weer nieuw opgebouwde Schokker kerkje goed voor 140 zitplaatsen werd ingewijd op 15 september 1861, toen ook een parochiebestuur in Ommen werd geïnstalleerd. Vanwege de groeiende Ommer parochie werd de ‘Schokker kerk’ in Ommen in 1938 vervangen voor een nieuwe kerk, de huidige kerk. In juni 1939 werd de kerk gewijd door de aartsbisschop van Utrecht. De kerk werd toegewijd aan de Heilige Brigitta. Deze uit Ierland afkomstige heilige is ook de patrones van de gemeente Ommen. Haar beeltenis staat naast de preekstoel.

Schokland
Het leven op Schokland was niet gemakkelijk. Eeuwenlang leverden de Schokkers een moeizame strijd tegen het water. Het was in de strenge winter van 1840-1841 dat pastoor Bosch in een noodbrief aan de regering schreef dat een grote schare van zijn geloofsgenoten op het punt stond om van honger en ellende om te komen. Al eerder was vastgesteld dat Schokland een ramp stond te wachten als geen maatregelen werden genomen. “Drassig land, meer voor eenden en ganzen dan voor mensen bewoonbaar”, zo luidde de conclusie. De Zuiderzee kende geen genade voor het eiland Schokland. Ondanks dijken en palen moest het eiland steeds meer prijs geven aan de golven van de zee.

Lees meer »

Reageren »

5 oktober 2017

Midwinterhoornblazen in Streekmuseum Ommen

Categorie: Harry Woertink, Oude gebruiken & tradities.    524 keer gelezen.

OMMEN – Het Streekmuseum in Ommen organiseert dinsdag 17 oktober een lezing over het midwinterhoornblazen.

 Jan Mensink uit Junne bezig met het maken van een midwinterhoorn.
Foto: Harry Woertink
Zie voor meer foto’s het album “Midwinterhoornblazen”.

Het blazen op midwinterhoorns is een traditie voor in de wintermaanden met een groeiend aantal aanhangers. Hoe maak je een hoorn, wanneer wordt er geblazen en waarom. Kortom, alles komt aan bod over dit houten blaasinstrument. Ook enkele midwinterhoornblazers zullen van de partij zijn om op de hoorn te demonstreren. De traditie van het midwinterhoornblazen is het best bewaard gebleven in Twente en de Achterhoek. Ook in Ommen zijn enkele midwinterhoornblazers actief, maar er bestaat nog geen club. Wellicht dat Ommen volgt in het rijtje van plaatsen van actieve midwinterhoornblazers. Als het aan sommige enthousiastelingen ligt worden in Ommen kerstvieringen, kerstmarkten en kerstnachtvieringen, zowel binnen als buiten de kerk opgeluisterd door eigen midwinterhoornblazers.

Boze geesten
Een midwinterhoorn lijkt veel op een alpenhoorn. Het is een licht gebogen hoorn van berken- elzen- of wilgenhout, op ambachtelijke manier gemaakt met een mondstuk, de happe, van vlier of een andere houtsoort, waarop een eenvoudige melodie wordt geblazen. Het blazen heeft iets mysterieus als het gaat om de bijbehorende spannende verhalen over het verdrijven van boze geesten. In de regel wordt geblazen als het schemert en op verschillende locaties vanaf de eerste zondag van Advent (Anbloazen”) tot Driekoningen (“Afbloazen”) op 6 januari. De lezing begint om 20.00 uur. Het Streekmuseum is gevestigd aan Den Oordt 7 in Ommen. De entree is gratis; wel wordt een kleine bijdrage gevraagd die aangewend wordt voor de op te richten club van blazers. Om de thema-avond te bezoeken is opgave vooraf nodig. Reserveringen via email: info@museum-ommen.nl of telefonisch: 0529-453487.

Bron: Harry Woertink – 5 oktober 2017

Reageren »

27 augustus 2017

De zomp terug op de Vecht in Ommen

Categorie: Harry Woertink, Oude gebruiken & tradities.    476 keer gelezen.

OMMEN – Op de Vecht in Ommen was een historische erfgoed even terug: de Vechtzomp. Weliswaar nagebouwd maar exact zoals vroeger de zomp eruit zag.

 De Grammesberghe op de Vecht in Ommen.
Zie voor meer afbeeldingen het album “Vechtzomp”.

De zomp was tussen 1670 en 1900 het algemeen beeld op de rivier de Vecht. Toen varend op de wind met een groot zeil. Was er geen wind dan werd er geboomd of gejaagd. De dit jaar gebouwde authentieke Vechtzomp wordt aangedreven door een bijna geruisloze elektromotortje. De Vechtzomp uit Gramsbergen die in Ommen voor enkele dagen te gast was heeft de naam “Grammesberghe” en is vernoemd naar Hendrik van Grammesberghe, kasteelheer van Gramsbergen in de 14de eeuw. Aanleiding van het bezoek van de Grammesberghe aan de Vechtstad Ommen was het Vechtfestival dat van 24 tot en met 27 augustus werd gehouden. De zomp, eigendom van de Gramsberger stichting Vechtezomp, werd zaterdag ingezet voor vaartochtjes en diende daarnaast als decor van het maritieme evenement. De stichting Vechtezomp heeft ten doel het beschermen en doen herleven van het historische- en culturele karakter van het Vechtdal. De zomp kan 30 passagiers vervoeren, is 12,30 meter lang, 2,70 meter breed en weeg 5,5 ton. Aan boord is een lift, waardoor 2 rolstoelgebonden passagiers mee kunnen varen. De accu’s van de zomp, worden opgeladen door stroom opgewekt door zonnepanelen. Voor de reis naar Ommen en terug werd de zomp met een dieplader over de weg vervoerd.

Enter
De oorspronkelijk zompen op de Vecht en de Regge werden gebouwd in Enter. Vanaf ongeveer 1670 worden de eerste zompen beschreven. De schippers sliepen in herbergen of in het vooronder. Op de Vecht werd meer gezeild en getrokken (gejaagd) en op de Regge meer geboomd. Langs de Vecht was een goed jaagpad (Lijnpad), maar soms wel op een afstand van negentig meter van de rivier zodat een lange lijn nodig was. Lees meer »

Reageren »

20 augustus 2017

Op de fiets met Open Monumentendag Ommen; zaterdag 9 september

Categorie: Harry Woertink, Monumenten, Oude gebruiken & tradities.    483 keer gelezen.

OMMEN – Met een kleurrijke brochure vol informatie over landgoed Eerde krijgt de Open Monumentendag in Ommen alle aandacht.

 Het organiserend comité van de Open Monumentendag in Ommen. V.l.n.r. Cathy van der Mooren, Jan Soer, Wim van Kesteren, Gerda Wermink, Leo Bongers en Harry Woertink.
Foto: Harry Woertink
Zie voor meer foto’s het album “Open Monumentendag 2017”.

Landgoed Eerde is dit keer het decor van de jaarlijkse monumentendag op zaterdag 9 september met het thema “Boeren, burgers en buitenlui”. De brochure beschrijft de geschiedenis van het landgoed, het kasteel en de rijksmonumenten die op het landgoed te vinden zijn.

Op de fiets
Het organiserend comité verzoekt de deelnemers vooral op de fiets te komen om het landgoed te verkennen. Vanaf kasteel Eerde is een fietsroute uitgezet die langs karakteristieke boerderijen en andere bezienswaardigheden gaat. Zo is het monument van het voormalig werkkamp Eerde in de route opgenomen en een ijskelder en de grafkelder van de familie Van Pallandt van Eerde. De fietstocht toert ook door het idyllische Eerder Achterbroek. Onderweg kan een ijsboerderij en bierbrouwerij bezocht worden en ook een bezoek gebracht worden aan een wijngaard. Wie liever wandelt is ook van harte welkom op de Open Monumentendag: medewerkers van Natuurmonumenten leiden bezoekers door de kasteeltuin.

De gedocumenteerde brochure is op 9 september verkrijgbaar bij kasteel Eerde, waar tussen 10 en 16 uur gestart kan worden. De brochure is in de voorverkoop te krijgen bij het Streekmuseum, Primera en The Readshop in Ommen.

Bron: Harry Woertink – 20 augustus 2017

Reageren »

16 augustus 2017

Palingrokerijwedstrijd Ommen viert 25 jaar jubileum

Categorie: Harry Woertink, Oude gebruiken & tradities.    526 keer gelezen.

OMMEN – In Ommen is woensdag 16 augustus het 25-jarig jubileum gevierd van de open Palingrokerijwedstrijd.

 Palingrokerij.
Foto: Harry Woertink
Zie voor meer foto’s het album “Palingroken”.

Het evenement onder auspiciën van de stichting Ommer Bissingh Evenementen is nog niet opgenomen in de officiële lijst van tradities van Ommen, maar daar lijkt het nu na 25 jaar palingroken wel verandering in te komen. De organisatie bestaande uit Ronald Bakker, René Kuiper en Henk Gerrits kan terugkijken op een geslaagd palingrookwedstrijd.

De dichte ochtendmist was nog maar net opgetrokken of heel Ommen werd opnieuw in mist gedompeld. Dit keer waren het de rookpluimen uit de rookinstallaties van de palingrokers die meededen aan de Palingrokerijwedstrijd. Onder het toeziend oog van duizenden toeristen met volop zonneschijn rookten z’n 20 palingrokers uit heel Nederland hun meegebrachte paling in rooktonnen op de Markt. Voor de lekkerste dus beste gerookte paling was er de Ommer Bissinghbokaal. Aan een jury was het de taak om de gerookte paling proevend te beoordelen. Deze kregen ze onder nummer ingeleverd.
De rookgeurtjes bleven nog wel even boven Ommen hangen.

Het trok de lekkerbekjes naar de verschillende kraampjes waar de gerookte paling gekocht kon worden. Er werden goede zaken gedaan. De gerookte paling ging bij sommige kraampjes voor ongeveer 18,50 euro per pond over de weegschaal. De paling worden hangend gerookt om te voorkomen dat ze raakvlakken met het rooster krijgt en dat ze bij het verwijderen worden beschadigd. Bovendien worden ze dan minder egaal gerookt. Het roken moet ongeveer 2 tot 2 1/2 uur duren. Er zijn verschillende methoden. De één gebruikt eikenhout voor de vlammen en smoorde het vuur met het zaagsel van beuken. De andere deed het net andersom.

Bron: Harry Woertink – 16 augustus 2017

Reageren »

Pagina 1 van 2612345...1020...Laatste »