13 maart 2020

Demonstratie Palmpasenstok maken in Ommen – 28 maart 10.30 uur in Oldenhaghen

Categorie: Harry Woertink, Oude gebruiken & tradities.    212 keer gelezen.

OMMEN – De tweede zaterdag voor Pasen is het weer zover: de optocht van “Zwaanties op ‘n stökkie”, of te wel de jaarlijkse Palmpasenoptocht in Ommen.

 Archieffoto van een eerder gehouden demonstratie van het versieren van een Zwaantje op stok; achter Gerrit Steen die uitleg geeft.
Foto: Harry Woertink

Een oude traditie waar een stoet jongeren met een versierde Palmpasenstok onder begeleiding van muziek door Ommen trekt. De Palmpasenoptocht voor de kinderen wordt in ere gehouden door de Gemienschop van Oll Ommer, een vereniging die zich inzet om Ommer tradities overeind te houden.

Kunst van het versieren
Om de kunst van het versieren van een Palmstok onder de knie te krijgen organiseert Oll Ommer op zaterdag 28 maart om 10.30 uur voor belangstellenden een demonstratie over het versieren van een zwaantje op stok. De demonstratie is voor iedereen toegankelijk en wordt gehouden in Oldenhaghen aan de Hessel Mulertstraat 22 in Ommen. Deelname is gratis. Om over voldoende materialen voor een ieder te beschikken, is opgave vooraf beslist nodig. Belangstellenden kunnen zich aanmelden bij Gerrit Steen via email 8147re5@hetnet.nl, bellen kan ook 0529-454181.

Startpakket
“Iedereen kan met legen handen komen, maar we laten niemand met lege handen gaan”, zegt Gerrit Steen, voorzitter van Oll Ommer. “Voor de deelnemers is er een gratis startpakket, bestaande uit een geschilde stok, buxustakjes, voorgeboorde snoepeitjes, krenten, rozijnen en een sinaasappel. Dit zijn de juiste ingrediënten voor een originele Ommer Zwaantie op ’n stökkie. Een folklore-deskundige zal aan de hand van voorbeelden iedereen wegwijs maken in de geheimen van het versieren van de traditionele paasstok. Niet bij iedereen is bekend hoe een echte Palmpasenstok gemaakt moet worden. Daarom geven we uitleg hoe een Palmpasenstok versierd moet worden”.

Laat de Ommer Zwaan niet sterven
Om de mooie traditie in ere te houden zet Oll Ommer alles op alles. “Laat de Ommer Zwaan niet uitsterven” verzucht Steen, “Deze traditie moeten we overeind zien te houden. Al in het begin van de vorige eeuw was de Palmpaasoptocht een begrip in Ommen. Daar waar in andere plaatsen versierde broodhaantjes het belangrijkste onderdeel van de versiering zijn, is dat in Ommen een versierde broodzwaan. Deze zwaan is echt uniek te noemen omdat op de meeste kerken een haan of een kruis als een symbool op de toren staat. Lees meer »

Reageren »

4 maart 2020

Programma Oranjefeest Ommen is rond – 24, 25 en 27 april, 5 mei

Categorie: Harry Woertink, Oude gebruiken & tradities.    265 keer gelezen.

OMMEN – Het Oranjefeest zal in Ommen niet ongemerkt voorbij gaan als het aan het Oranjebestuur ligt. Achter de schermen is het Oranjebestuur hard bezig om het feestprogramma in elkaar te zetten.

 Het Oranjebestuur in vergadering zet de laatste puntjes op i van het feestprogramma.
Foto: Harry Woertink

De grote lijnen van het attractieve programma is woensdagavond gepresenteerd in de zaal van Tante Pos tijdens een algemene ledenvergadering. De leden konden zich heel goed vinden in het programma voor 2020. Er waren dan ook complimenten voor het bestuur voor het vele verzette werk. Heel blij is het Oranjebestuur met de aanvulling van een nieuw bestuurslid in de persoon van Michel Hogenkamp.

In de ledenvergadering werd nog even teruggeblikt op de activiteiten van vorig jaar. Toen werd het 60-jarig bestaan van de vereniging uitbundig gevierd. Niet alleen met de gebruikelijke feestactiviteiten zoals onder andere de aubade, diverse optochten, muziek en zang en Oranjemarkt maar ook konden de 2399 leden genieten van gratis heerlijke soezen. Verder was er in 2019 een ontbijtje voor 60-jarigen en werd samen met de 40-jarige Ommer Bissingh een 200 meter lange tompouce gemaakt (en gegeten). Bovendien werd er financieel ook goed geboerd, zo kon penningmeester Anneke Ruitenberg melden.

Koningsdag
Op Koningsdag, maandag 27 april start het omvangrijke programma met een aubade bij het ouderencentrum Oldenhaghen. Nieuw is dat de kinderen van de basisscholen dit keer niet op vrachtwagens komen, maar met unieke gele Amerikaanse schoolbussen. Ze worden hiervoor van school gehaald en naar Oldenhaghen gebracht. ’s Middags is weer de gebruikelijke historische optocht waar ook met name scholen en buurtverenigingen aan mee doen. Volgens Alice van den Nieuwboer belooft het weer een mooie optocht te worden. Ze maakte dat op na een rondgang langs de wagenbouwers van de scholen. Lees meer »

Reageren »

5 februari 2020

Ommen heeft nu ook eigen blazersgroep: Ommer Midwinterhoornbloasers

Categorie: Harry Woertink, Oude gebruiken & tradities.    349 keer gelezen.

OMMEN – Midwinterhoornsblazers waren er al in Ommen, maar een eigen blazersgroep ontbrak nog.

 De nieuw opgerichte groep van Ommer Midwinterhoornbloasers verzameld in het Ommer Streekmuseum.
Foto: Harry Woertink
Zie voor meer foto’s het album “Oprichting Ommer Midwinterhoornbloasers”.

Daarom hebben 11 enthousiastelingen uit Ommen deze week een eigen midwinterhoornblazers groep opgericht. Als naam van de club werd gekozen: “Ommer Midwinterhoornbloasers”. In het Streekmuseum werd de oprichtingsvergadering gehouden en de functies binnen de groep verdeeld. Ton Klein Koerkamp is het eerste aanspreekpunt van de club terwijl Jan aan het Rot de bekendheid van de Ommer midwinterhoornblazers verder uit zal dragen.

Kneepjes van het blazen
De meeste Ommer blazers waren al in het bezit van een midwinterhoorn en lid van een blazersgroep in de omgeving. Ze namen in Ommen of omgeving al deel aan diverse (winter)activiteiten zoals kerstvieringen, kerstmarkten en wandelingen. Wie nieuw was op het blazen van een midwinterhoorn kreeg eind vorig jaar de kneepjes van het blazen bijgeleerd van Jan Veneman, een doorgewinterd muzikant, die ook heel goed thuis is op de midwinterhoorn. Hij werd hiervoor tijdens de oprichtingsvergadering bedankt en kreeg daarom een goed gevulde proviandmand mee naar huis. Veneman liet weten de leden van de nieuw opgerichte club ook het nieuwe seizoen weer graag bij te willen staan met het lesgeven op de midwinterhoorn. Afgesproken werd om op dinsdagavond een wekelijks repetitieles te houden, te beginnen op dinsdag 6 oktober 2020. In eerste instantie zal de groep aansluiting zoeken bij het Cultuurhistorisch Centrum Ommen.

Traditie
Een midwinterhoorn is licht gebogen en gemaakt van berken- elzen- of wilgenhout met een mondstuk, ‘de happe’ van vlier of een andere houtsoort, waarop een eenvoudige melodie wordt geblazen. Het blazen op midwinterhoorns is een traditie voor in de wintermaanden met een groeiend aantal aanhangers. Het blazen heeft iets mysterieus als het gaat om de bijbehorende spannende verhalen over het verdrijven van boze geesten. In de regel wordt geblazen als het schemert en op verschillende locaties vanaf de eerste zondag van Advent (Anbloazen”) tot Driekoningen (“Afbloazen”).

Inlichtingen
Wie inlichtingen wil over de Ommer Midwinterhoornbloasers kan contact opnemen met Ton Klein Koerkamp in Ommen, telefoon 0529-455499 of per mail info@kleinkoerkamp.nl

Bron: Harry Woertink – 5 februari 2020

Reageren »

2 november 2019

Klederdracht ook in Ommen al lang voorbije mode (3)

Categorie: Harry Woertink, Oude gebruiken & tradities.    1.895 keer gelezen.

Tegenwoordig moet je er voor naar het museum, vroeger was het in het dagelijks leven gewoon te zien op straat, op de markt, in de kerk of bij bijzondere gebeurtenissen. Hoe de mensen in de achttiende- en negentiende eeuw in Salland gekleed waren.

 Werkmutsje van katoenen broderie en staande achterkant met plooien, een gehaakte rand en nopjesrand aan de voorkant en een grote strik.
Zie voor meer foto’s bij dit artikel.

Zondags
Vrouwen droegen een knipmuts, die bestond uit een wit kapje van tule met geborduurde bloemmotieven. Er werd altijd een zwarte- of donkerblauwe ondermuts gedragen om te voorkomen dat de witte muts snel vuil werd. Om een muts te wassen moest deze uit elkaar gehaald worden, met de hand gewassen, dan gesteven met Crack Free rijststijfsel, gestreken en opnieuw in elkaar worden gezet. Een gebloemde knipmuts met een los vallende achterstrook werd meestal alleen op zondag gedragen. Gaat het om een knipmuts met grote gekantkloste bollen dan is sprake van hoe beter het bestaan; zijn de omstandigheden minder dan hoe kleiner ook de bollen. Rond 1880 was nog sprake van kleine bollen maar ze werden met de jaren groter. Wie moeite had om zelf het lint om de muts te krijgen deed een zogeheten lintentuigje over de knipmuts heen, zodat de muts goed bleef zitten.

Verder droegen de vrouwen een zwart jak met lange mouwen, aan de voorkant versierd met kant en plooien. Gecombineerd met een zwarte rok met daar overheen een zwarte zijden schort. Onder deze rok droeg men 3 à 4 onderrokken en zwarte schoenen. Naast de zondagse kleding bezat men het ‘daagse uitgaanskostuum’. Geen werkkleding maar kleding die men droeg als ze doordeweeks van huis gingen. Men droeg dan een muts, ook wel troelamuts genoemd. Een katoenen muts versierd met kant met aan de voorkant een geplooid bandje. Op doordeweekse visites zoals buurt- kraam- en Nieuwjaarsbezoek werd een eenvoudige zogeheten visitemuts gedragen, ook wel troela genoemd. De bol van broderie-stof en een breed geplooide achterstrook. Een dubbel geplooide voorkant van twee stroken op elkaar en een grote strik. Hier ging men mee op visite of naar de markt, maar werd niet gedragen naar de kerk. Verder droeg men een blauw/wit jak, die met een schootje over de rok werd gedragen. Hieronder zat ook een zwarte rok met aan de onderkant een stootrand, waar overheen een blauw/wit geblokte schort werd gedragen. Men liep op wit geschuurde klompen. Bij koud weer werd er een omslagdoek gedragen en als tas droeg men een rieten spoormandje. Wanneer de knoop van het knoopdoek, dat de hals van de vrouw bedekte, naar beneden hing, dan was de vrouw vrijgezel; stond de knoop rechtop dan werd daarmee aangegeven dat de vrouw getrouwd was. Lees meer »

1 Reactie »

2 september 2019

Ada’s Hoeve Ommen geopend op Open Monumentendag

Categorie: Harry Woertink, Monumenten, Oude gebruiken & tradities.    424 keer gelezen.

OMMEN – Het Scouting Buitencentrum Gilwell Ada’s Hoeve aan de Zwolseweg 17 in Ommen is op 14 september tussen 13 en 17 uur een van de opengestelde monumenten op de Open Monumentendag.

 Een uit een boom gezaagde ‘scout’ overziet het terrein van Gilwell Ada’s Hoeve.
Foto: Harry Woertink
Zie voor meer foto’s het album “Open Monumentendag 2019”.

Een buitengewone kans om kennis te maken met diverse historische en monumentale objecten variërend van kampeerterrein tot een openluchttheater, boerderij en schapenschuur. Bezoekers mogen vrij rondkijken op het voorterrein. Bij de monumentale zaken staan informatiebordjes. Ook kan een korte wandeling van maximaal dertig minuten gemaakt worden langs enkele monumentale aspecten van het terrein. Scouting Buitencentrum Gilwell Ada’s Hoeve is een prachtig kampeerterrein waar scouts (en niet-scouts) op een authentieke manier kunnen genieten van scouting. Kamperen, pionieren, vuur stoken, vlot varen, het kan er allemaal. Dat dit scoutingterrein oog heeft voor historie is te zien als een bezoekje is gebracht aan het terrein. Via een korte wandelroute met informatieborden komt men langs de boerderij, de schapenschuur, de voetstap van Baden Powell, het Jamboreehuis (hoofdkwartier tijdens de Europese Jamboree in 1994 en de Wereld Jamboree in 1995), en de monumentale totempaal van bijna 14 meter uit 1960 gemaakt door twee scouts uit Singapore. Bijzonder is ook uit een boom gezaagd figuur van een scout. Verder kan een kijkje genomen worden in het magazijn, dat in de vijftiger jaren werd gebouwd via de actie ‘een heitje voor een karweitje’.

Baron van Pallandt van Eerde
Als eigenaar van Landgoed Het Laar bood in 1923 Philip Dirk baron van Pallandt van Eerde Ada’s Hoeve aan om te gebruiken voor het geven van zogenaamde Gilwell trainingen voor het opleiden van scoutingleiders. Vandaar ook de naam Gilwell Ada’s Hoeve. In 1935 verkocht Van Pallandt de Gilwell Ada’s Hoeve met 44 ha grond aan de NPV (Nederlandse Padvinders Vereniging). Nadat in 1973 de NPV fuseerde met de padvindersverenigingen voor katholieken en meisjes en verder ging als Scouting Nederland, verloor Gilwell Ada’s Hoeve de functie van landelijk trainingscentrum. Maar het bleef een bruisend landelijk kampeerterrein, dat zich sinds 2015 het eerste SCENES (Scout Centres of Excellence for Nature and the Environment) terrein in Nederland mag noemen. “Was er niet zo’n nauwe betrekking geweest tussen één der eerste Haagse padvindersgroepen en Philip D. Baron van Pallandt van Eerde, ons buitencentrum zou op elke andere plaats in Nederland hebben kunnen staan, maar nauwelijks op een even goede en mooie als thans het geval is”, schreef de NPV, het tegenwoordige Scouting, ooit eens in een van haar brochures. In de loop van de jaren is de geschiedenis van de Nederlandse padvindersbeweging als het ware vergroeid met Ommen. Dankzij baron Philip Dirk van Pallandt zijn er al meer dan een eeuw scoutingactiviteiten in Ommen. Op Landgoed Eerde sinds 1913 en op de Gilwell Ada’s Hoeve sinds 1923. De padvinderij kan beschouwd worden als de bakermat van het toerisme in Ommen. Lees meer »

Reageren »

16 augustus 2019

Eerste planken voor bouw van Vechtzomp in Ommen gezaagd

Categorie: Harry Woertink, Oude gebruiken & tradities.    528 keer gelezen.

OMMEN – De eerste stap in het bouwen van een replica van een Vechtzomp is gezet met het zagen van de eerste boomstammen.

Eerste planken voor bouw van Vechtzomp in Ommen gezaagd.
Foto: André Slotman
Zie voor meer foto’s het album “Bouw replica Vechtzomp”.

Uiteindelijk zal het hout onderdeel zijn van de reconstructie van de Vechtzomp, een vrachtschip dat van de 17e eeuw tot ongeveer 1920 over de Vecht voer. De planken zijn afkomstig van eikenbomen uit de Koesteeg die met de windhoos van afgelopen 4 juni zijn omgewaaid. De bouw van het vrachtscheepje zal zeker drie jaar in beslag nemen en volledig tot stand komen door vrijwilligers. Voor het project is de “Stichting Vechtzomp Hanzestad Ommen” opgericht.

Mobiele zaag
Als eerste fase is begonnen met het zagen en vervolgens drogen van het hout. Een lange mobiele zaaginstallatie kwam er aan te pas om de bomen te zagen tot planken. De zaag werd nog één keer bediend door zeventigplusser Wim Rechterschot uit Lettele, want het robuuste apparaat is verkocht en verkast volgende week naar België. De klus in Ommen kon Rechterschot op de valreep nog net inplannen, vrijwilligers hielpen met het aanvoeren van de bomen en het afvoeren van de lange planken en balken.

Zomp
De Vechtzomp voer van vanaf midden 17e eeuw over de Vecht. De bevaarbaarheid van de Vecht was destijds zeer afhankelijk van de waterstand, omdat de Vecht een regenrivier is. De zomp had een lengte van zo’n 12 meter en was 2,5 à 3 meter breed. Vooral de diepgang van 40 centimeter maakte het vrachtscheepje geschikt om te varen tussen de Zwolle en Nordhorn. Tegen het eind van de 18e eeuw was de Vechtzomp niet meer weg te denken uit de Ommer wateren en voeren er meer dan 400 zompen in de Vecht.

Lees meer »

Reageren »

7 augustus 2019

Open Monumentendag Ommen met fietstocht door buitengebied en openstelling Gilwell-Ada’s Hoeve

Categorie: Harry Woertink, Monumenten, Oude gebruiken & tradities.    417 keer gelezen.

OMMEN – Op zaterdag 14 september 2019 is de Kinderboerderij op Landgoed Het Laar (tegenover Huize Het Laar) de startlocatie van de Open Monumentendag in Ommen. Daarmee wordt invulling gegeven aan het landelijke thema “Plekken van plezier”.

Open Monumentendag in OmmenHet scouting terrein van Gilwell-Ada’s Hoeve is te bezichtigen op de Open Monumentendag in Ommen.
Foto: Harry Woertink

Er is een 16-kilometer lange fietstocht uitgezet door het mooie buitengebied van Ommen. Zonder twijfel zitten daar voor de deelnemers plekken bij die met het thema van doen hebben. De fietsroute voert langs monumenten en andere bezienswaardigheden in achtereenvolgens de Ommer buurtschappen Giethmen, Archem, Besthmen, Eerde en Zeesse. De fietstocht kan gereden worden tussen 13 en 17 uur. Voor de deelnemers is er onderweg een gratis kopje koffie of thee, die aangeboden wordt door de organisatie. Om 12.45 uur wordt het evenement officieel geopend door wethouder Ko Scheele. Opengesteld zijn Kinderboerderij Het Laar en camping de Koeksebelt.

Gilwell Ada’s Hoeve
Te zien is ook het grote buitencentrum van Scouting Nederland genaamd “Gilwell Ada’s Hoeve”. Een buitengewone kans om op deze Open Monumentendag kennis te maken met diverse historische en monumentale objecten van Ada’s Hoeve. Van kampeerterrein tot een openluchttheater, boerderij en schapenschuur en van totempaal tot uit een boom gezaagd figuur van een scout. Weinigen weten overigens dat ook de voetsporen van de bekende Baden Powell hier liggen. De bezoekers kunnen zelf rondkijken op het voorterrein. Bij monumentale zaken staan informatiebordjes. Ook kan een korte wandeling gemaakt worden langs enkele monumentale aspecten van het terrein.

Overige opengestelde monumenten op Open Monumentendag zijn manege Schwieters, B&B Luttikhoeve (voor gratis een kopje koffie of thee), Palmexpert, het erf van de familie van Dorsten, de Besthmenermolen en het Vechtgenotenhuis. Om 13.15 uur en 15.15 uur start vanaf de Kinderboerderij een 45 minuten durende wandelexcursie over Landgoed Het Laar, onder leiding van boswachter Arend Spijker. Bij de start is muzikale omlijsting van het duo: “Ontfanck Gheselle” met historische oud-Hollandse instrumenten. Tijdens de fietstocht kunt u een gezelschap op oude fietsen van het historisch fietsmuseum uit Ommen treffen.

Klassendag
Vanaf de start van de Open Monumentendag (meer dan 30 jaar geleden) is de stichting Open Monumentendag Ommen betrokken bij de organisatie van de jaarlijkse Open Monumentendag in Ommen. Elk jaar wordt dan een deel van de gemeente Ommen in de spotlights gezet met speciale aandacht voor de monumenten. Voorafgaande aan de Open Monumentendag wordt voor leerlingen van een basisschool een educatieve Klassendag georganiseerd. Op 13 september 2019 is het de beurt aan de leerlingen van de OBS Het Palet in Ommen. Op de startlocatie is voor 2 euro een uitgebreide brochure te koop met alle informatie over de monumenten langs de fietsroute.

Bron: Harry Woertink – 7 augustus 2019

Reageren »

3 augustus 2019

Geslaagde Ommer Molendag met veel publiek

Categorie: Harry Woertink, Molens, Oude gebruiken & tradities.    519 keer gelezen.

OMMEN – De jaarlijkse Ommer Molendag heeft niet eerder zoveel bezoekers gehad als afgelopen zaterdag. De belangstelling overtrof alle zes vorige edities.

 Wassen bij molen Den Oordt.
Foto: Harry Woertink
Zie voor meer foto’s het album “Ommer Molendag 2019”.

Centraal stonden de vijf molens in de gemeente Ommen. Bij de Konijnenbeltsmolen zijn zo’n duizend bezoekers geteld. Volgens de organiserende stichting Ommer Molens was de ongekende drukte ook te danken aan het mooie weer. Vorig jaar was het op de Ommer Molendag meer dan 30 graden, terwijl nu een koel briesje voor een aangename temperatuur zorgde. Bovendien waren dit keer de activiteiten van de Doedag van het Streekmuseum verweven in die van de Ommer Molendag, dat heel goed uitpakte. Voor de molenaars was er continue werk om de werking van de molens uit te leggen. De drukte zorgde regelmatig voor files op de trapjes in de molen om hoger te komen.

Geslaagde dag
Het publiek heeft zich heel goed vermaakt. Alles liep ook als een trein. Een heel geslaagde dag, waar de bezoekers graag op af kwamen”, aldus Aldien Pasman, namens het streekmuseum. Johan Otten van de Stichting Ommer Molens sluit zich graag daarbij aan en spreekt van een mooie combinatie mogelijk gemaakt doordat het museum in een van de Ommer molens is gevestigd.
Voor de aftrap van de verschillende activiteiten sprak burgemeester Hans Vroomen de organisatie toe en genodigden zoals sponsors en omwonenden. Vroomen zei blij te zijn dat deze activiteiten in het vakantieseizoen vallen zodat ook de vele toeristen kunnen genieten. Met niet alleen activiteiten bij de molens, maar ook met een fietstocht langs de molen in het buitengebied. “Mooi dat op deze wijze de toeristen het mooie van Ommen kunnen zien”.

Konijnenbeltsmolen
De openingsplechtigheid was bij de Konijnenbeltsmolen. Voorzitter Otten complimenteerde de gemeente over de goede wijze waar ze met het gemeentelijk molenbezit omgaat. Juist deze dag was het dat de Konijnenbeltsmolen na een grondige restauratie weer kon draaien. Met het lichten van de vang door burgemeester Vroomen, geassisteerd door molenaar Bastiaan Woertink, werden de molen in beweging gezet, als officiële opening van de Ommer Molendag. Bij de molens was muziek van draaiorgels en accordeonisten. Het museum spande de kroon met tal van leuke attracties, zoals bijvoorbeeld het op ouderwetse wijze wassen in een wastobbe. De kinderen mochten helpen en springtouwtjes draaien bij de touwslager. Bij de Besthmenermolen werd op ouderwetse dorskast graan geoogst en tot pakjes stro verwerkt. Ook waren hier bakkers van het bakkersmuseum uit Hellendoorn actief met het bakken van broodjes. Bij molen De Lelie werden smakelijke pannenkoeken gebakken.

Bron: Harry Woertink – 3 augustus 2019

Reageren »

8 juni 2019

Klederdracht ook in Ommen al lang voorbije mode (2)

Categorie: Harry Woertink, Oude gebruiken & tradities.    943 keer gelezen.

Hoe waren de mensen in de achttiende en negentiende eeuw gekleed in Salland. Tegenwoordig moet je er voor naar het museum, vroeger was het in het dagelijks leven gewoon te zien op straat, op de markt, in de kerk of bij bijzondere gebeurtenissen. Een serie over klederdrachten.

bremmer-1.jpg1930. Op de voorgrond: Hendrikje Bremmer-Volkerink uit Giethmen met dochter Mina in de Brugstraat op weg naar de wekelijkse warenmarkt. Moeder in daagse schort; de knipmuts heeft ze thuis gelaten. Dochter Mina (5) draagt een lijf-en-rok combinatie met pofmouwtjes met daarover een hoge schort in wat we nu noemen ‘Ot-en-Sien-stijl’.
Foto: Harry Woertink

Mannenmode
Bij de kleding moet onderscheid gemaakt worden tussen werk- en zondagse kleding en tussen kleding van boeren en burgers. Door de week draagt de boer een zwaar en donker manchester, waaronder een zwarte trui en blauwe kiel. Het aantal onderkleren is zeer groot; er worden veel gebreide borstrokken gedragen. ’s Zondags verandert de garderobe. Dan trekt de boer zijn zwarte lakensepak aan, waaronder weer de trui. De pijpen van de broek zijn kort en nauw. Het geheel wordt gecompleteerd door zwarte sokken, de mooie wit geschuurde klompen en zwartzijden pet. De lakense kostuums zijn zeer degelijk en het komt vaak voor dat de boer zijn gehele leven hetzelfde kostuum gebruikt. Van de diverse modevoorschriften trekken de boeren zich nagenoeg niets aan. Confectiekostuums zijn in de dertiger jaren nog niet in zwang. Ook niet bij jongere boeren. De magazijnen voor confectiekleding vinden daarom ook hun klanten voornamelijk in de stad en een enkele keer onder de meer „verburgerlijkte” boeren. Het zondagse kostuum wordt alleen gedragen op zon- en feestdagen, bij visite en andere uitgangsdagen.

Vrouwenmode
De vrouwen gaan even stemmig gekleed als de mannen. Veel ondergoed, meestal van degelijke kwaliteiten en zelf gebreid; daarover twee of drie lange, wijde rokken en een jakje. Verder dragen ze zwarte gebreide kousen en buitenshuis werkklompen. Door de week wordt altijd een bontgekleurd schort gedragen. Het witte kanten mutsje wordt alleen ’s zondags opgezet bij de kerkgang en bij feestelijke gelegenheden. Zodra de vrouw van de kerkdienst is thuisgekomen, zet ze de muts weer af. De garderobe valt te onderscheiden in kleding voor ‘uit de rouw’ en voor ‘in de rouw’, daagsekleding, zondagse kleding, opknappersgoed en gelegenheidskleding. Lees meer »

Reageren »

21 mei 2019

Klederdracht ook in Ommen al lang voorbije mode (1)

Categorie: Harry Woertink, Oude gebruiken & tradities.    5.074 keer gelezen.

Tegenwoordig moet je er voor naar het museum, vroeger was het in het dagelijks leven gewoon te zien op straat, op de markt, in de kerk of bij bijzondere gebeurtenissen: klederdrachten.

 Trouwkostuum later ook als zondagskostuum. Links Hendrikje Volkerink (19) uit Giethmen tijdens haar huwelijk op 5 september 1924 met Derk Willem Bremmer (29) uit Archem. Hendrikje draagt hier de meest voorkomende jak-type en is getooid met een knipmuts met lange kanten achterstrook.
Afb.: Harry Woertink

Voor elke gelegenheid was er wel iets. Of het nu ging om werkkleding, gewoon overdag, naar de kerk bij rouw of bij trouw. Met name de bewoners van het platteland kon je herkennen in hun streekdracht. Maar dat wilde nog niet zeggen dat je direct kon zien uit welk deel van de streek ze kwamen. Was het Salland of misschien Twente? Klederdracht uit Staphorst kon iedereen wel direct herkennen. Duidelijk was wel dat oude en nieuwere dracht, voorzien van mode-elementen telkens door en naast elkaar werden gedragen.

En als we het over klederdrachten hebben bedoelen we niet alleen die van de vrouw. Ook man en kinderen gingen gekleed in dracht die hun omgeving typeerden: Ook sieraden als kettingen, snoeren en beugeltasjes behoorden tot de volksdracht. Echter, de klederdrachten zoals wij die in het oosten van ons land (Twente, Salland en het Kampereiland) hebben gekend is niet meer. Alleen in Staphorst en Rouveen zie je de klederdracht nog sporadisch. Tegenwoordig zijn klederdrachten geworden tot een toeristische folklore.

Eertijds maakten de mensen veel werk van hun kledij. Het was vanaf circa 1815 dat vrouwen en meisjes van het platteland op streekmarkten zagen dat hun eigen gemaakte en daardoor bijna onverslijtbare kleding afstak bij die van de burgerdames. Ze keken die goed af en gingen met hun eigen rok- en schootjakdracht combineren. Deze nieuwe dracht werd massaal aangenomen op het platteland. Van jak tot onderrok, van schort tot hoofddoek en van knipmuts tot hoed of pet. Vrouwen droegen veel kleren tegelijk zoal rokken, jakken, schorten, doeken en mutsen. Niet alleen om in soms barre winters warm gekleed te zijn, maar ook uit tradities en wellicht de zucht om uit te blinken en elkaar de loef af te steken door schoonheid en kostbaarheid van de kleren die men droeg of die men in de kast te kijk legde. Dit alles met vele varianten van stroken, strikken, plooisels, borduursels, randjes en kantjes.

Knipmuts
Het meest bekende streekdracht en misschien ook wel de belangrijkste bij de vrouw was de hoofdtooi in de vorm van de knipmuts, ook wel neepjesmuts genoemd en oorspronkelijk cornetmuts. Er werden nieuwe technieken voor het maken van de knipmuts ontwikkeld. Het ging dan om machinaal geborduurde stoffen of die gemaakt waren van echte kloskant. In het oosten werden doordeweekse visites zoals buurt- kraam- en Nieuwjaarsbezoek eenvoudige knipmutsbollen gemaakt van Zwitserse machinaal geborduurde katoen. Aan deze mutsen werden ook eenvoudige stroken gezet. Soms borduurden de vrouwen deze mutsen zelf. In de streken waar, al dan niet geplooide, knipmutsen werden gedragen, deed men een blauw zijden lint om de bol van de muts. Dit lint geweven in een breedte van acht à negen centimeter, had meestal een teer-blauwe of teer-turkooizen lint. In Salland werd vaak ook een goud-crèmekleurig lint gedragen. Het Streekmuseum in Ommen is een van de musea die een grote collectie Overijsselse klederdrachten in de expositie heeft opgenomen. In een volgend artikel meer over klederdracht.

Bron: Harry Woertink – 21 mei 2019

1 Reactie »