29 maart 2016

Kamp Erika centraal op lezing Streekmuseum: 11 april

Categorie: Harry Woertink, Kamp Erika, Oorlog en Bevrijding.    1.245 keer gelezen.

OMMEN – Het voormalig gevangenkamp Erika staat op 11 april centraal tijdens de lezing in het Streekmuseum in Ommen.

 Kamp Erica in 1945.
Afb.: OudOmmen

Op kamp Erika – gelegen op de Besthmenerberg – zijn in de Tweede Wereldoorlog talloze Nederlanders vernederd, gemarteld en vermoord. De kampbewakers waren voornamelijk Amsterdamse werklozen, aangevuld met SS’ers. Door de afgelegen ligging van het kamp konden de bewakers ongehinderd hun gang gaan. Dwangarbeid, ziektes, ondervoeding, mishandeling en moord kostten veel levens. Tijdens de lezing krijgen het ontstaan van het kamp en de gepleegde gruwelheden alle aandacht.

Daarnaast worden twee van de bewakers van het kamp uitvoerig belicht. Hierbij gaat het om de heren Herbertus Bikker en Karel Diepgrond. Na de oorlog is Bikker berecht maar wist in 1952 te ontsnappen uit de koepelgevangenis in Breda. Hij werd eind vorige eeuw in Duitsland weer opgespoord; het toen hernieuwd strafproces kreeg veel publiciteit. De slechte gezondheid van Bikker was aanleiding om het proces stop te zetten. Diepgrond zat een gedeelte van zijn straf uit en verdween na gratie in de anonimiteit.

De thema-avond begint om 20.00 uur. De entree is vier euro persoon inclusief koffie in de pauze. Opgave vooraf is nodig. Reserveringen via email: info@museum-ommen.nl of telefonisch: 0529-453487. Vol is vol. Bij grote publieke belangstelling komt er op 21 april een herhaling van deze lezing.

Bron: Harry Woertink – 29 maart 2016

2 Reacties »

25 maart 2016

Toegangspoort Kamp Erica gerestaureerd

Categorie: Kamp Erika, Oorlog en Bevrijding, OudOmmen.    1.231 keer gelezen.

De stichting OudOmmen.nl heeft de belangrijkste en meest beeldbepalende foto van de hoofdtoegangspoort van Kamp Erica gerestaureerd.

De foto is gemaakt door fotograaf Ekkelkamp en is destijds waarschijnlijk vastgelegd op een glasnegatief. Een digitale afdruk is teruggevonden bij de Historische Kring Ommen. Het is nog onbekend of de originele bron bewaard is gebleven. Duidelijk is te zien dat de digitale afdruk al is bewerkt. Zo is, waarschijnlijk door beschadiging van het origineel, de lucht in zijn geheel verwijderd van de afbeelding. De stichting OudOmmen.nl heeft de sterk gehavende foto (links) gerestaureerd, rechts het resultaat na restauratie.


Naast deze foto zijn er nog twee foto’s bekend van de hoofdtoegangspoort van Kamp Erika. Deze drie foto’s van de poort staan in het album “Toegangspoort Kamp Erica”. Naast het origineel en de gerestaureerde versie van bovenstaande afbeelding wordt ook een gefotoshopte versie getoond. De stichting OudOmmen.nl is zeer geinteresseerd in eventuele andere afbeeldingen van de hoofdtoegangspoort of van (een van) dezelfde afbeeldingen, maar dan van betere kwaliteit. Als u zo’n afbeelding heeft horen we het graag, wij zijn te bereiken via info@OudOmmen.nl.

Bron: Stichting OudOmmen.nl – 25 maart 2016

1 Reactie »

11 maart 2016

Geschiedenis kamp Erika beschreven in nieuwste nummer De Darde Klokke – Eerste exemplaar voor burgemeester Mark Boumans

Categorie: Harry Woertink, Kamp Erika, Oorlog en Bevrijding.    1.126 keer gelezen.

OMMEN – “Kamp Erika in Ommen mag geen vergeten kamp worden”. Dat stelt het historisch tijdschrift De Darde Klokke.

 In aanwezigheid van de 4 mei comité leden Klazien Wienen en Hans van Bruggen werd door Sir Schokkenbroek van De Darde Klokke aan burgemeester Mark Boumans het eerste speciale themanummer over Erika overhandigd. V.l.n.r.: Hans van Bruggen, Klazien Wienen, Sir Schokkenbroek, burgemeester Mark Boumans, Harry Woertink en Kees Wolfert.
Foto: Harry Woertink

Daarom staat het jongste nummer (178) dit keer helemaal in het teken van kamp Erika tijdens de Tweede Wereldoorlog. “Kamp Erika is een zwarte bladzijde in de geschiedenis waar we niet aan voorbij kunnen”. Begonnen in de dertiger jaren van de vorige eeuw als Sterkamp van Krishnamurti kwam het natuurgebied aan de voet van de Besthmenerberg in de oorlog 1940-1945 in handen van de Duitse bezetter. Er werden houten barakken gebouwd om gevangenen te huisvesten en het gevangenkamp kreeg de naam kamp Erika. De ontberingen voor de kampbewoners waren vreselijk. Kamp Erika was een verzamelplaats van mensen die door de Duitsers niet werden gerespecteerd. Gevangenen kwamen met de trein naar Ommen en werden lopend naar het kamp gebracht. Daar begon voor hen een donkere periode. Er werd gescholden, geschreeuwd en geslagen en wie iets durfde te zeggen werd tot bloedens toe afgetuigd. Constante pesterijen, afranselingen en intimidaties waren dagelijkse praktijk. Ook waren publieke afranselingen aan de orde van de dag. In een vuile bunker afgesloten met een luik vol uitstekende spijkers werden gevangenen dagen achtereen zonder voedsel opgesloten. De eerste gevangenen arriveerden op 19 juni 1942. Het aantal gedetineerden bedroeg in dat jaar 1380. Door uitbreidingen van de capaciteit konden 1500 gevangen terecht op kamp Erika. Hiervan werden er 500 tewerk gesteld in Duitsland. Gevangenen uit Erika werden naar kampen in Salzgitter (Heerte) en Sieburg gestuurd. Enkelen zelfs naar Rusland (Oostfront).

Slachtoffers
Musch, Van Putten en Webbink zijn namen van mensen die in koelen bloede op het kamp werden vermoord. Door langdurige mishandeling, ondervoeding en uitputting kwamen in de Tweede Wereldoorlog tientallen gevangenen om. Tot mei 1942 werd in 34 gevallen aangifte van overlijden gedaan op het gemeentehuis van Ommen. Lees meer »

1 Reactie »

9 maart 2016

Geschiedenis kamp Erika beschreven in nieuwste nummer De Darde Klokke

Categorie: De Darde Klokke, Harry Woertink, Kamp Erika.    1.685 keer gelezen.

OMMEN – “Kamp Erika in Ommen mag geen vergeten kamp worden”. Dat stelt het historisch tijdschrift De Darde Klokke.

 Het jongste nummer van De Darde Klokke.
Afb.: Harry Woertink

Daarom staat het jongste nummer (178) dit keer helemaal in het teken van kamp Erika tijdens de Tweede Wereldoorlog. “Kamp Erika is een zwarte bladzijde in de geschiedenis waar we niet aan voorbij kunnen”.

Begonnen in de dertiger jaren van de vorige eeuw als Sterkamp van Krishnamurti kwam het natuurgebied aan de voet van de Besthmenerberg in de oorlog 1940-1945 in handen van de Duitse bezetter. Er werden houten barakken gebouwd om gevangenen te huisvesten en het gevangenkamp kreeg de naam kamp Erika. De ontberingen voor de kampbewoners waren vreselijk. Kamp Erika was een verzamelplaats van mensen die door de Duitsers niet werden gerespecteerd. Gevangenen kwamen met de trein naar Ommen en werden lopend naar het kamp gebracht.

Daar begon voor hen een donkere periode. Er werd gescholden, geschreeuwd en geslagen en wie iets durfde te zeggen werd tot bloedens toe afgetuigd. Constante pesterijen, afranselingen en intimidaties waren dagelijkse praktijk. Ook waren publieke afranselingen aan de orde van de dag. In een vuile bunker afgesloten met een luik vol uitstekende spijkers werden gevangenen dagen achtereen zonder voedsel opgesloten. De eerste gevangenen arriveerden op 19 juni 1942. Het aantal gedetineerden bedroeg in dat jaar 1380. Door uitbreidingen van de capaciteit konden 1500 gevangen terecht op kamp Erika. Hiervan werden er 500 tewerk gesteld in Duitsland. Gevangenen uit Erika werden naar kampen in Salzgitter (Heerte) en Sieburg gestuurd. Enkelen zelfs naar Rusland (Oostfront).

Slachtoffers
Musch, Van Putten en Webbink zijn namen van mensen die in koelen bloede op het kamp werden vermoord. Door langdurige mishandeling, ondervoeding en uitputting kwamen in de Tweede Wereldoorlog tientallen gevangenen om. Tot mei 1942 werd in 34 gevallen aangifte van overlijden gedaan op het gemeentehuis van Ommen. Daarnaast werden tientallen gevangenen in ziekenhuizen in de wijde omgeving opgenomen waarvan er zeker 40 eveneens stierven als gevolg van alle martelingen op het kamp. Lees meer »

Reageren »

16 oktober 2015

De Darde Klokke op zoek naar verhalen over de oorlog WO 2

Categorie: De Darde Klokke, Harry Woertink, Oorlog en Bevrijding.    1.319 keer gelezen.

OMMEN – Het Ommer historisch tijdschrift De Darde Klokke is op zoek naar personen die hun herinneringen over de Tweede Wereldoorlog willen vertellen.

 Een foto van de familie Sonneberg, gemaakt op 19 januari 1943 in de bakkerswinkel aan de Brugstraat in Ommen.
Foto: OudOmmen

Het gaat met name om plaatselijke belevenissen tijdens de periode 1940-1945. Ook over het gevangenkamp Erika wordt gezocht naar meer informatie. In het voorjaar van 2016 besteedt De Darde Klokke extra aandacht aan kamp Erika. Daarbij gaat het om de slachtoffers zowel in Ommen als in omliggende ziekenhuizen en van het kamp in Heerte in Duitsland te gedenken.

Herinneringen vastleggen voor het nageslacht.
Wat betreft de oorlogsgeschiedenis gaat het om de gemeente Ommen, inclusief de buurtschappen en ook dat gedeelte van Lemelerveld, dat nu tot de gemeente Dalfsen behoort. De op te tekenen verhalen zijn in eerste instantie niet bedoeld voor publicaties, maar om als herinneringen vast te leggen voor het nageslacht.

Wie familieleden kent die meer kunnen vertellen over de oorlogsperiode wordt gevraagd zich te melden. Er wordt dan een afspraak gemaakt over wat met deze informatie gedaan wordt. “Het is ons gebleken dat we hier enige haast mee dienen te maken. Steeds meer interessante informatie verdwijnt omdat het aantal mensen dat de oorlog heeft meegemaakt steeds kleiner wordt”, aldus de redactie van De Darde Klokke. Informatie, foto’s, interviews en namen van mensen die over de oorlogsperiode kunnen vertellen zijn van harte welkom op: 3eklokke@hccnet.nl.

Bron: Harry Woertink – 16 oktober 2015

1 Reactie »

28 september 2015

Ccoba presenteert: De IJssellinie met Wim Timmerman

Categorie: Bibliotheek Ommen, Oorlog en Bevrijding.    1.226 keer gelezen.

Ccoba, de culturele commissie bibliotheek activiteiten, organiseert op dinsdag 13 oktober in de bibliotheek aan de Chevalleraustraat een avond over de IJssellinie.

ccoba.JPGDe Koude Oorlog lijkt al lang geleden en weinig herinnert nog aan die tijd. Toch is er langs de IJssel nog een markant bouwwerk bewaard gebleven: De IJssellinie. Een stichting heeft nu het beheer over deze bunkers en probeert de geschiedenis levend te houden. Aan de hand van film, beeld en gesproken woord vertelt Wim Timmerman over het ontstaan, de politieke omstandigheden, de Bescherming Bevolking [BB] en de Cubacrisis. Met behulp van tekeningen, films en foto’s wordt een beeld geschetst van de werking van de IJssellinie, niet alleen bij Olst maar ook in Arnhem en Nijmegen. Recente maar bijna vergeten geschiedenis van een koud tijdperk.

De avond begint om 20.00 uur en de entree bedraagt € 7,00. Vrienden van Ccoba betalen € 3,00, bibliotheekleden € 5,00. Dat is inclusief koffie/thee. Kaarten zijn tijdens de openingsuren verkrijgbaar bij de klantenservice van de Bibliotheek Ommen. Ook op de avond zelf is er kaartverkoop. Openingstijden van de klantenservice: maandag 14.00-20.00 uur, dinsdag en donderdag 14.00 – 18.00 uur, woensdag en vrijdag: 14.00 – 20.00 uur en zaterdag 10.00 – 12.00 uur. Tel. 0529-452158. Reserveren kan via de website (www.bibliotheekommen.nl) van de Bibliotheek.
Bibliotheek Ommen – 28 september 2015

Reageren »

31 juli 2015

Boek over oorlogsjaren in Nieuwleusen

Categorie: Dalfsen, Ni’jluusn van vrogger, Oorlog en Bevrijding.    1.571 keer gelezen.

Onlangs verscheen het boek “De jaren 1940-1945 in Nieuwleusen”. Het is door de Historische Vereniging “Ni’jluusn van vrogger” uitgeven.

voorkantpalthehofb6.jpgHet boek, dat door de redactie van het kwartaalblad van de vereniging is samengesteld, past helemaal in het thema “Vijf donkere jaren” van museum Palthehof. Het sluit bovendien aan bij de 70-jarige vrijheid die ons land dit jaar heeft gevierd.

Het boek bevat 184 bladzijden en is rijkelijk geïllustreerd met meer dan 100 foto’s en andere afbeeldingen, waarvan een aantal nog niet eerder zijn gepubliceerd. Het boek is de 2e en belangrijk uitgebreide druk van een boekje van 80 bladzijden dat werd uitgegeven bij de 50ste herdenking van de bevrijding en dat al lang was uitverkocht. In dit nieuwe boek zijn die artikelen waar nodig aangevuld. Er zijn artikelen toegevoegd die nieuwe en uitgebreide informatie geven over de plaatselijke geschiedenis in de oorlogsjaren. Ook zijn er een paar artikelen opgenomen over de gevolgen van enkele oorlogsgebeurtenissen.

De reacties op het boek zijn positief. Ondanks het feit dat er plaatselijk, in verhouding tot de rest van ons land, weinig is voorgevallen in de oorlogsjaren, kent het boek toch interessante verhalen. Hoe was het als meisje te wonen vlak bij de spoorlijn die regelmatig doelwit van bommenwerpers was; wat is de achtergrond van de namen op het oorlogsmonument; hoe was het verzet geregeld en wie namen er aan deel; wat heeft de Zeeuwse plaats Cadzand met Nieuwleusen te maken gehad; enz. Ook is het oorlogsverhaal van een plaatselijke verzetsman te lezen, zijn brieven opgenomen van een in Duitsland tewerkgestelde en van dankbare etenhalers in de Hongerwinter. Lees meer »

Reageren »

19 juli 2015

Salomon Godschalk (1838 – 1910)

Categorie: Bekende personen, Harry Woertink, Oorlog en Bevrijding.    1.480 keer gelezen.

De Jood Salomon Godschalk werd medio 1838 geboren in Norg. Toen hij twintig was trok hij samen met een neef als kramers naar het Vechtdal.

 De Jood Salomon Godschalk (1838 – 1910).
Afbeelding: OudOmmen

Ze vestigden zich in Dalfsen. Als kramer kwam Salomon langs de boerderijen in Salland en in Raalte. Daar ontmoette hij Wilhelmina de Lange. Op 3 november 1863 trouwden zij in Raalte en na het huwelijk vestigden zij zich in Ommen. Salomon huurde een huisje in de Brugstraat van de rijksbelastingambtenaar. Het huwelijk van Salomon en Wilhelmina werd rijk gezegend. Ze kregen acht dochters en een zoon.

Net als bij zijn vader stroomde ook bij Salomon het koopmansbloed door zijn aderen. Hij stopte met het rondzwervend bestaan als kramer en opende in Ommen een winkel in manufacturen (knopen, stoffen, kleding. Ook kreeg hij van het stadsbestuur een kruidvergunning en daarmee had hij toestemming om vuurwerk te verkopen voor de jaarwisseling. De winkel liep goed en na vijf jaar kocht Salomon een eigen winkelpand aan de Markt (rechterzijde adres Markt 12). Ook in het nieuwe pand bleven de zaken voor de wind gaan.

Salomon deed investeringen in vastgoed. Hij kocht samen met Evert Oldeman de grond en de gebouwen van de voormalige weverij aan het begin van de Hardenbergerweg (thans percelen tussen Molenpad – Dr. A.C. van Raaltestraat – Schurinkstraat). Enkele jaren later kocht hij ook de woning aan de Markt van de voormalige bedrijfsleider van de weverij. Het was een voormalige burgemeesterswoning met prachtig uitzicht over de Vecht. (Deze woning is in 1954 afgebroken voor uitbreiding van het toenmalige gemeentehuis).

Godschalk nam een vooraanstaande positie in binnen de Joodse gemeenschap. Hij genoot aanzien en gezag. Sinds de jaren zeventig van de negentiende eeuw was hij voorzitter. Een functie die hij veertig jaar zou vervullen. Toen de sjoel in 1881 haar 25-jarig bestaansjubileum vierde kon Godschalk het zich veroorloven om een prachtig bewerkt voorhangsel, ook wel parochet genoemd, aan de sjoel te schenken.

Salomon Godschalk overleed op de avond van donderdag 30 december 1910. Hij werd 72 jaar. Zijn overlijden was een groot gemis voor zijn familie en voor de Joodse gemeenschap. Zijn vrouw was enkele dagen daarvoor al overleden. Salomon werd begraven op de Joodse begraafplaats van Ommen. Vanwege sabbat, de Joodse rustdag, werd Salomon op zondag 1 januari begraven. Ook Samuel Hirsch, de Zwolse opperrabbijn, reisde vanwege de begrafenis af naar Ommen, maar omdat de begrafenis samenviel met het Chanoekafeest hield hij geen lijkrede.

De manufacturenwinkel aan de Markt werd door zijn zoon Maurits Salomon voortgezet. Deze zoon vertrok later naar Den Helder en bouwde de winkel daar uit tot een kledingimperium. In de Tweede Wereldoorlog dook hij met zijn vrouw, zoon en schoondochter onder op De boerderij ‘het oude veerhuis’ in Junne, beter bekend als het Rottenklooster. Deze geschiedenis kende helaas geen goed einde.

Bron artikel: Harry Woertink; informatie: Gerko Warner – 18 juli 2015

Reageren »

13 juni 2015

Studenten maken oorlogsfilm

Categorie: Dalfsen, Musea, Oorlog en Bevrijding.    1.097 keer gelezen.

voorkantpalthehofb6.jpgDrie studenten van hogeschool Windesheim in Zwolle hebben in het kader van hun stage voor museum Palthehof een film gemaakt met interviews van vijf Nieuwleusenaren die de oorlog hebben meegemaakt.

In de film vertellen Gé Bijker, Grietje Kreule, Hendrik Jan Klomp, Klaas Krul en Hendrik Schoemaker over hun ervaringen in de Tweede Wereldoorlog. De film is onderdeel van de tentoonstelling “Vijf donkere jaren” die nog tot en met oktober in het museum in Nieuwleusen is te zien.

De studenten zijn alle drie 2e jaars. Ferdinand Boessenkool, Hielke Eggink en Chris Eilander studeren geschiedenis aan de hogeschool. Zij namen in maart de interviews af en hebben uit het twaalf uur opgenomen beeldmateriaal een film samengesteld van veertig minuten.

In aanwezigheid van de geïnterviewden werd vrijdag de film overgedragen aan het museum. Na de vertoning waren alle genodigden enthousiast over het resultaat van de studenten. Het is een mooie film geworden die een beeld geeft van wat er in Nieuwleusen en omgeving in de oorlog is gebeurd.

Hoewel de verhalen ernstig zijn en ze in het geheugen gegrift staan alsof het gisteren gebeurd is, zitten er ook een paar vrolijke momenten in de film. Kortom, een uitstekende aanvulling op de oorlogstentoonstelling in het museum.

Bron: Museum Palthehof – 13 juni 2015

Reageren »

4 mei 2015

“Wie de ogen sluit voor het verleden, is blind voor de toekomst”

Categorie: Harry Woertink, Kamp Erika, Oorlog en Bevrijding.    1.251 keer gelezen.

OMMEN – In de gemeente Ommen zijn op verschillende locaties met twee minuten stilte de oorlogsslachtoffers herdacht die sinds de Tweede Wereldoorlog zijn gevallen. De belangstelling was overal overweldigend.

HST_2636.jpgDodenherdenking kamp Erika 2015.
Foto: Hans Steen

Bij het herinneringsmonument op de Besthemerberg waren ook enkele oud-gevangenen vertegenwoordigd. In verband met de plechtigheden later op de avond werd hier om zes uur twee minuten stilte in acht genomen. Burgemeester Marc-Jan Ahne sprak hier de ongeveer 200 aanwezigen toe en legde samen met zijn echtgenote namens het gemeentebestuur van Ommen een krans. Ook werden bloemen gelegd door de oud-gevangenen, het 4 mei comité, de stichting 40-45 en leerlingen van de basisschool Nieuwebrug, die ook voor een declamatie zorgden.

Bij het gemeentehuis wachtte een stoet van 400 belangstellenden om een stille Herdenkingstocht te maken door het centrum langs de 27 Stolpersteine. Bij de Joodse begraafplaats nam de stoet een moment stilte in acht. Hierna werd een krans gelegd bij het oorlogsmonument van de vier omgekomen Britse vliegers. Ook hier hield burgemeester Ahne een toespraak. De herdenking in Stegeren werd muzikaal begeleid door muziekvereniging De Bazuin. Na een twee minuten stilte en na het zingen van het Wilhelmus en het hijsen van de vlag hield wethouder Klaas Smid een toespraak en droegen leerlingen van de CBS Hoogengraven een aantal gedichten voor.

Voor bijna tweehonderd belangstellenden memoreerde wethouder Smid dat het goed is om blijvend te herdenken. Dit jaar met het treffende thema: “Wie de ogen sluit voor het verleden, is blind voor de toekomst”. Het deed de wethouder goed dat zoveel verschillende generaties bij de herdenking aanwezig waren. Op een bijzondere plek in Stegeren, dat in de laatste oorlogsjaren dienst deed als afwerpterrein van wapens en munitie voor het verzet. Het monument herinnert aan een bijzondere periode in de geschiedenis, waar de woorden staan geschreven: “In dankbare herinnering aan de verzetsgroep Salland, gedragen door de steun en zwijgzaamheid van de bevolking”. Lees meer »

Reageren »