25 september 2014

De Koloniën van Weldadigheid op weg naar Werelderfgoed 2018

Categorie: Harry Woertink, Monumenten, Ommerschans.    3.405 keer gelezen.

Komt de Ommerschans straks ook voor op het werelderfgoed lijstje met daarop onder ander het slagveld van Waterloo, de Amsterdamse grachtengordel of de Waddenzee. Of met Venetië, de Chinese Muur of Akropolis in Athene?

  Links: Situatietekening van de omgeving van de Ommerschans
Rechts: Op weg naar werelderfgoed 2018

Afb’n: Harry Woertink

De kolonie de Ommerschans is samen met Frederiksoord en de koloniën in het Belgische Wortel – dat ooit tot de Nederland behoorde – in de race om werelderfgoed te worden. Wel gezamenlijk, want mocht een van de vroegere Kolonies van Weldadigheid uitstappen dan komt er geen keurmerk van UNESCO. Achter de schermen wordt hard gewerkt aan het nominatieproces. Het streven is om in 2018 de nominatie binnen te halen, want dan is het exact 200 jaar geleden dat de Maatschappij van Weldadigheid werd opgericht. In 2012 hebben alle deelnemende partijen een intentieovereenkomst getekend waarbij de ambitie is uitgesproken om de Koloniën van Weldadigheid voor te dragen als UNESCO werelderfgoed. Daarbij gaat het om de koloniën Frederiksoord, Ommerschans en Veenhuizen samen met de Belgische Wortel en Merksplas. De gemeenteraden van Ommen en Hardenberg zijn het die besluiten of de Ommerschans wordt voorgedragen voor de nominatie. Binnenkort wordt met de bewoners en andere belanghebbenden gesproken over draagvlak en de meerwaarde van het project. Daarbij wordt gekeken hoe het gebied van de Ommerschans begrensd kan worden. Voor de Ommerschans gaat het met name om het kolonielandschap. Van de gebouwen uit de kolonieperiode is weinig over, terwijl de landerijen en de nog aanwezige hoeves particulier bezit zijn geworden. De omgeving van de schans is eigendom van Staatsbosbeheer. Lees meer »

2 Reacties »

30 mei 2014

Rondwandeling in de Ommerschans

Categorie: Ommerschans, Vereniging De Ommerschans, Wandel & fiets-routes.    1.260 keer gelezen.

De vereniging de Ommerschans organiseert op zondag 8 juni is er een rondwandeling in de Ommerschans.

 “Gezigt op het gesticht voor bedelaars binnen de Ommerschans, in Overijssel”
Foto: OudOmmen

Onder begeleiding van een gids wordt er een wandeling van ongeveer een uur gemaakt waarin de gids u zal vertellen over het heden, verleden en toekomst van de Ommerschans. Een geschiedenis die zijn oorsprong vindt in 1624 als begonnen wordt met de bouw van een verdedigingsschans die de Spanjaarden uit het noorden moet weren. Daarna gaat de geschiedenis van de Ommerschans verder in 1818 als de Maatschappij van Weldadigheid bedelaars en landlopers in de Ommerschans onderbrengt. Maar ook over het heden is er genoeg te vertellen over de Ommerschans.

De rondwandeling begint om 14.30u en start bij koloniehoeve nr 4, Balkerweg 72a te Ommerschans/Vinkenbuurt. Voor leden van de ver. de Ommerschans is de rondwandeling gratis, aan niet leden wordt een vrijwillige bijdrage gevraagd. Opgave is niet nodig voor nadere info kunt u bellen of mailen met de vereniging tel nr 06 13629524 email: info@deommerschans.nl.

Bron: Vereniging De Ommerschans – 30 mei 2014

Reageren »

24 februari 2014

Herontdekking kiekebelt Ommerschans

Categorie: Ommerschans, Willem Bemboom.    1.745 keer gelezen.

In 1850 was Overijssel nog een tamelijk geïsoleerde provincie achter de IJssel. Zo was er slechts één vaste oeververbinding, de brug bij Kampen.

 In de Ommerschans, ten zuiden van de noordelijke schansgracht en ten oosten van de weg, zijn de contouren nog zichtbaar van een kiekebelt.
Afb.: Willem Bemboom

Deze oeververbinding lag buiten de voornaamste verkeersstromen over land. De steden Zwolle en Deventer moesten het met veren en schipbruggen stellen. Opvallend bij bestudering van oude kaarten van Salland is het enorme aantal “Heeren huysen”. De daarop wonende landadel heeft haar invloed langer behouden dan in andere delen van Nederland. In Salland onderscheidt men twee categorieën landhuizen: de op feodale traditie berustende kastelen (in Overijssel ook havezaten¹) geheten) en de patricische landhuizen²). De kaart uit 1675 over “Transiselania” (Overijssel) van Marco Vincenzio Cornelli geeft een uitgebreid en nauwkeurig beeld van de omvang en de ligging van de adellijke landhuizen. Deze landhuizen hebben sinds de twaalfde eeuw hun stempel gedrukt op het Sallandse landschap.

De macht van de adel berustte economisch op het grootgrond bezit en kon toenemen, doordat de boeren ten gevolge van oorlog en plundering hun bezit afstonden aan een machtige heer in ruil voor bescherming. Het gros van de adel in Salland wist zich op deze wijze te handhaven tot aan de Franse revolutie. Er waren rijke en minder rijke edelen. De rijke adel gaf in de regel enige fleur aan het eentonige leven binnen de marken en buurtschappen. Onder hen bevonden zich heren, zoals die van Eerde en Rechteren, die in hun gebied met hun talrijke erven leefden als kleine vorsten. Er waren echter ook kleine potentaten, waarvan het bezit zich beperkte tot slechts enkele bunders grond.

Opvalland is de grote concentratie van adellijke landhuizen in Salland, in het stroomgebied van de IJssel, Vecht en Regge. Hier was namelijk de meeste grond in cultuur gebracht. Het bezit van een havezate hield ook in dat de eigenaar aan de Overijsselse landdag deel mocht nemen. Deze riddermatigheden, ook wel dienstadel genaamd, staan vermeld in de Sallandse schattingsregisters van de dertiende en veertiende eeuw. Lees meer »

Reageren »

20 november 2013

Lezing Ommerschans bij historische vereniging

Categorie: Algemeen, Ni’jluusn van vrogger, Ommerschans.    1.302 keer gelezen.

De Ommerschans heeft een belangrijke rol gespeeld in de opvang van bedelaars in de 19e eeuw. De Historische Vereniging in Nieuwleusen houdt op maandagavond 2 december een ledenbijeenkomst waarvoor schrijver Wil Schackmann is uitgenodigd. Hij vertelt over het bedelaarsgesticht en over de betrokkenheid van Nieuwleusen bij de Ommerschans.

 Wil Schackmann schreef in 2013 het boek ‘De bedelaarskolonie’, met als ondertitel ‘De Ommerschans, het eerste landelijk gesticht voor luilevende armen’.
Afb.: Wil Schackmann

Er zijn aan het begin van de negentiende eeuw in ons land “luilevende armen” die in plaats van te werken liever hun hand ophouden. Men noemt ze “ene grief voor onze natuur, luije buiken, onbeschaamde deugnieten, zedelooze voorwerpen”. In het in 1822 opgerichte bedelaarsgesticht de Ommerschans zullen die eens hard worden aangepakt en heropgevoed. Uit alle windstreken, van Hoorn tot Veere, en van Brussel tot Groningen, worden de bedelaars naar dit nieuwe instituut “opgezonden”. Wil Schackmann schreef in 2013 het boek “De bedelaarskolonie”, met als ondertitel “De Ommerschans, het eerste landelijk gesticht voor luilevende armen”. Dankzij zijn kennis van het archief kan hij niet alleen de dagelijkse gang van zaken in het gesticht beschrijven, maar weet hij ook veel van de bewoners op de voet te volgen. Met veel liefde voor het onderwerp en de mensen die er een rol in spelen, en met oog voor vermakelijke details. En met opmerkelijke conclusies. Want zijn het wel allemaal bedelaars die er terecht komen?

Nieuwleusen is een van de plaatsen die regelmatig bedelaars bij het gesticht aflevert. Maar altijd personen die geen band met de plaats hebben, vermoedelijk zijn het mensen die vrijwillig vanuit hun eigen woonplaats richting de Ommerschans trekken en dan in de buurt een gemeentebestuur opzoeken dat hen aflevert. Zo brengt Nieuwleusen op 21 mei 1823 de 21-jarige Pieternella Hendriks uit Leeuwarden met een dochtertje van twee jaar en de 36-jarige Elisabeth Jansen uit Amsterdam met een zoontje van vier. Vermoedelijk weduwen (de kinderen hebben een andere achternaam dan de moeders) die de kost niet konden verdienen en besluiten zich zelf bij het gesticht te melden. Het speelt allemaal in een tijd dat het sociaal vangnet nog niet was uitgevonden. Dat merkt ook Andrie Erlie, ongeveer veertig jaar en herkenbaar aan “een sabel houw over de neus en lip”, die na zijn eerste opname eind 1824 is vrijgelaten, maar in de maatschappij niet aan de kost kan komen en zich mei 1825 meldt bij het gemeentebestuur van Nieuwleusen.

De ledenbijeenkomst van “Ni’jluusn van vrogger” vindt plaats in de zaal bij de Ontmoetingskerk en begint om 19.30 uur. Voor leden is de entree gratis. Overige belangstellenden mogen voor € 5,00 de lezing bijwonen. In de pauze is het boek “De Bedelaarskolonie” te koop. Lees meer »

Reageren »

7 oktober 2013

Website voor de Koloniën van Weldadigheid

Categorie: Gemeente Ommen, Monumenten, Ommerschans.    1.392 keer gelezen.

De Koloniën van Weldadigheid zijn wereldwijd uniek. Nergens is al vanaf het begin van de 19e eeuw zo’n grootschalig plan gerealiseerd om met landbouw de armoede te bestrijden.

 Website voor de Koloniën van Weldadigheid

Op dit moment wordt geprobeerd om de vijf Koloniën van Weldadigheid in 2018 op de UNESCO Werelderfgoedlijst te krijgen.

Meer informatie over het unieke karakter van de Koloniën van Weldadigheid, of over het nominatieproces voor de UNESCO Werelderfgoedstatus kunt u nu ook nalezen op de website www.kolonienvanweldadigheid.eu.

U vindt hier naast achtergrondinformatie ook het antwoord op de vraag waarom het belangrijk is om de Werelderfgoedstatus te behalen.
Verder staan op de website filmpjes en diverse (nieuws)berichten.

Bron: Gemeente Ommen – 7 oktober 2013

Reageren »

2 juli 2013

De bedelaarkolonie – nieuwe feiten over de geschiedenis van de Ommerschans

Categorie: Boeken & Tijdschriften, Ommerschans.    1.996 keer gelezen.

 De bedelaarskolonie – De Ommerschans, het eerste landelijk gesticht voor luilevende armen.

Er zijn aan het begin van de negentiende eeuw in ons land ‘luilevende armen’ die in plaats van te werken liever hun hand ophouden. Men noemt ze ‘ene grief voor onze natuur, luije buiken, onbeschaamde deugnieten, zedelooze voorwerpen’. In het in 1822 te Overijssel opgerichte bedelaarsgesticht de Ommerschans zullen die eens hard worden aangepakt en heropgevoed. Uit alle windstreken, van Hoorn tot Veere en van Brussel tot Groningen, worden de bedelaars door gemeentebesturen ‘opgezonden’. Maar zijn het wel allemaal bedelaars?

Met veel liefde voor het onderwerp en de mensen die er een rol in spelen, en met oog voor vermakelijke details, vertelt Wil Schackmann in zijn boek De bedelaarskolonie het verhaal van het gesticht en zijn bewoners. Met verrassende conclusies.

De bedelaarskolonie is vanaf eind mei 2013 verkrijgbaar in de boekhandel en bij internetwinkels. De site debedelaarskolonie.nl geeft nadere informatie over het boek en de schrijver. Op de onderste pagina’s geeft Wil Schackmann de verantwoording van de in zijn boek gebruikte bronnen en citaten, en extra informatie over zijn onderzoek in de archieven van de Ommerschans.

Bron: Wil Schackmann – 2 juli 2013

Reageren »

19 oktober 2011

Expositie Streekmuseum met oude kaarten en bodemvondsten Ommerschans

Categorie: Harry Woertink, Ommerschans, Streekmuseum Ommen.    2.219 keer gelezen.

OMMEN – Het Streekmuseum in Ommen heeft een thema expositie ingericht over de Ommerschans. Het militaire verdedigingswerk, gelegen tussen Witharen en Balkbrug kent een rijke geschiedenis.

 Foto: Harry Woertink
Ted Aarents en Harold Dokter van het museum leggen de laatste hand aan de inrichting van de tijdelijke expositie

Nadat de schans haar militaire functie verloor, deed het dienst als ‘dwangkolonie’ voor landlopers en bedelaars. In de zeventiende eeuw was sprake van een aarden schans met vier bastions, een gracht en lunetten om het Spaanse leger tegen te houden. Daarna kwam er een bedelaarsgesticht. Nu is de Ommerschans een natuurmonument. Er zijn plannen om de Ommerschans op te knappen en de rijke historie weer zichtbaar te maken.

“De expositie geeft een beeld van de geschiedenis van het oude verdedigingswerk”, aldus Ted Aarents voorzitter van het Ommer Streekmuseum. “Met onze bestaande verzameling uit de streek willen we op deze wij ook graag regionale geschiedenis onder de aandacht brengen van ons bezoekers. De Ommense doorgang door het moeras bleek een onneembare vesting”.

De tijdelijke expositie bestaat grotendeels uit materiaal uit particuliere collecties, waaronder oude kaarten van de schans, bodemvondsten uit de gracht, waaronder geld die in die periode werd gebruikt. Bijzonder zijn ook de originele poststukken uit de 19e eeuw van- en naar Ommerschans. Verder zijn er aquarellen te zien van het kazerneachtige gebouw dat toen een van de grootste gebouwen van Nederland behoorde.

Stervormige gracht
Van de schans zelf is alleen nog een deel van de stervormige gracht zichtbaar. De tegenwoordige Balkerweg loopt door de schans. Uit de tijd van het bedelaarsgesticht stamt het kerkhof. In het gesticht was de medische toestand slecht en het eten schaars. Mede door besmettelijke ziekten stierven er dan ook veel mensen. Op het kerkhof liggen maar liefst 5448 mensen begraven uit de periode van 1821-1889. Lees meer »

Reageren »

8 april 2011

Erkenning Ommerschans als mogelijk werelderfgoed vergroot

Categorie: Gemeente Ommen, Ommerschans.    1.981 keer gelezen.

Op advies van de commissie Leemhuis heeft het kabinet deze week besloten om de Maatschappij van Weldadigheid te plaatsen op de voorlopige lijst van Werelderfgoed van de Unesco.

 Foto: OudOmmen
“Gezigt op het gesticht voor bedelaars binnen de Ommerschans, in Overijssel”

De voordracht en het besluit hebben vooral betrekking op de voormalige koloniën van de Maatschappij in Drenthe zoals in Frederiksoord en Veenhuizen.

Echter ook de Ommerschans heeft dienst gedaan als strafkolonie in de tijd van de Maatschappij.
Tot op de dag van vandaag zijn de sporen daarvan nog zichtbaar op de Ommerschans. Een recent archeologisch en historisch onderzoek op de Ommerschans heeft bijzonder boeiende en interessante gegevens opgeleverd. Wethouder Scheele is erg verheugd dat de koloniën op de voorlopige lijst staan: “Ommerschans hoort hier ook bij, het zou terecht zijn als dit unieke stukje Nederland toegevoegd kan worden, zodat de Ommerschans de nationale en internationale erkenning krijgt dat het verdient.”

De gemeente Ommen heeft samen met de gemeente Hardenberg regelmatig contact met de gemeenten Westerveld en Noordenveld in Drenthe en met de provincies Drenthe en Overijssel over de mogelijkheid om ook de Ommerschans op te laten nemen op de voorlopige lijst voor Werelderfgoed. Hiervoor zijn ook regelmatig contacten met de Belgische gemeente Wortel en Merksplas waar eveneens een kolonie is gesticht. Nu het kabinet definitief heeft besloten om de Maatschappij van Weldadigheid te plaatsen op de voorlopige lijst van Werelderfgoed, is de kans dat ook de Ommerschans daarbij gevoegd kan worden aanzienlijk toegenomen.

Bron: Gemeente Ommen – 8 april 2011

2 Reacties »

9 november 2010

De Ommerschans geeft bodemschatten bloot

Categorie: Ommerschans, Willem Bemboom.    6.329 keer gelezen.

BALKBRUG – De Ommerschans is in velerlei opzichten een bijzondere locatie. Niet alleen heeft het vanaf 1620 gediend als verdedigingswerk, maar heeft het ook een geschiedenis als landbouwkolonie voor landlopers en bedelaars.

Afb. 10 onbekend

Afb. 10 onbekend

 

Als verdedingsschans moest het de toegangswegen van en naar het noorden van ons land beschermen. Naast de schans liep een zandweg, nu bekend als de Schansweg, die de verbinding verzorgde tussen Balkbrug en Ommen. Het veelbewogen stuk grond is in opdracht van Staatsbosbeheer verschraald, maar voordat deze aanpak in werking gesteld werd, werd de grond minutieus onderzocht met detectieapparatuur. ‘Niet voor niets’, vertelt Willem Bemboom van de stichting De Ommerschans. ‘We hebben heel wat bijzondere vondsten gevonden uit verschillende tijden. De meeste gevonden voorwerpen zijn dermate aangetast dat ze eerst goed moeten worden behandeld, schoongemaakt en vervolgens nader worden onderzocht en beschreven.’

Er zijn onder andere munten gevonden, maar ook een duivenring uit een latere periode en ijzeren voorwerpen die een beeld geven van de geschiedenis van De Ommerschans. ‘Het archeologisch onderzoek van de vondsten gebeurt momenteel in De Veldschuur in Staphorst’, vervolgt Bemboom zijn verhaal. ‘Dit onder deskundige leiding van een archeoloog.’ Volgens Bemboom zijn de vondsten in goede handen van de Archeologische Werkgemeenschap te Staphorst. Hij kan het weten want Willem Bemboom is zelf archeoloog-veldtechnicus en als zodanig ook als adviseur betrokken bij de stichting. ‘Alle vondsten die gedaan worden en waarvan de verwachting is dat deze ouder zijn dan 50 jaar moeten bij de burgemeester (in dit geval van de gemeente Ommen) gemeld worden of bij de provinciaal archeoloog.

‘Een particuliere vinder mag de vondsten in de regel houden, maar de voorwerpen die gevonden zijn onder archeologische begeleiding gaan na onderzoek naar de provincie. ‘Als stichting moeten we dan weer met de provincie om de tafel gaan zitten om een overeenkomst te sluiten voor (permanente) bruikleen van de vondsten. Het zou natuurlijk prachtig zijn’, denkt Willem Bemboom hardop, ‘dat we in de toekomst een eigen ruimte krijgen waar al deze vondsten tentoongesteld kunnen worden. Maar zolang nog niet alle plannen in de Ommerschans gerealiseerd zijn, zou een plaats in het Streekmuseum van Ommen een prima alternatief zijn. De vondsten zijn heel bijzonder en het aantal is boven iedere verwachting.’
Lees meer »

3 Reacties »

10 september 2010

Rondwandeling door de Ommerschans

Categorie: Ommerschans, Vereniging De Ommerschans.    1.649 keer gelezen.

 

De vereniging De Ommerschans organiseert op zondag 19 september 2010 een rondwandeling door de Ommerschans.

Afbeelding: Vereniging De Ommerschans
Het Bedelaarsgesticht ‘De Ommerschans’ omstreeks 1900, van binnen uit gezien toen men al met het slopen was begonnen.

Een gids van de ver. de ommerschans zal u meenemen door de Ommerschans en vertellen over de geschiedenis van dit gebied. De geschiedenis begint al in 1624 toen er in dit gebied een verdedigingswerk gebouwd werd. Daarna neemt de Maatschappij van Weldadigheid de Ommerschans over en bouwt er het grootste gebouw van Nederland. Dit alles voor de opvang van bedelaars.

Over deze periode’s zal de gids u vertellen en laten zien wat er uit deze tijden nog bewaard gebleven is. Maar ook zal de gids u vertellen over de huidige ontwikkelingen in de Ommerschans en de toekomstplannen van het gebied.

We vertrekken om 14.30 vanaf hoeve nr 4 (Balkerweg 72 te Ommerschans). Opgave is niet nodig. Voor leden van de vereniging De Ommerschans is de rondwandeling gratis aan niet leden wordt een vrijwillige bijdrage gevraagd. Voor nadere informatie kunt u bellen met de ver. tel: 06-13629524.

Bron: Vereniging De Ommerschans – 10 september 2010

2 Reacties »

Pagina 5 van 7« Eerste...34567