26 mei 2017

Ommerschans in de wacht voor werelderfgoed; zomer 2018 valt beslissing

Categorie: Harry Woertink, Ommerschans.    191 keer gelezen.

Twee eeuwen geleden werd gestart met zeven Koloniën van Weldadigheid. Hier begonnen verarmde gezinnen uit de steden een nieuw bestaan in de landbouw.

 ‘Gezigt op het gesticht voor bedelaars binnen de Ommerschans, in Overijssel’ – ‘van de achter zijde’
Afb.: OudOmmen
Zie voor meer afbeeldingen het album “Ommerschans“.

Een mooi ideaal, maar de praktijk was minder rooskleurig dan de theorie. De koloniën hielden op te bestaan. Nu tweehonderd jaar later zijn alle koloniën voorgedragen als werelderfgoed. Slaagt de erkenning dan blijven de landloperskoloniën als cultureel erfgoed behouden voor toekomstige generaties.
Johannes van den Bosch was het die doormiddel van heropvoeding en arbeid 200 jaar geleden een einde wilde maken aan armoede. Hij zorgde er voor dat 100.000 landlopers, wezen en paupers naar de Koloniën van Weldadigheid werden gestuurd. De Ommerschans is één van de zeven Koloniën van Weldadigheid. Deze instellingen zijn vanaf 1818 gesticht in Nederland en België. België maakte destijds deel uit van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden. Woeste gronden in de provincies Overijssel, Drenthe, Friesland en Antwerpen werden omgevormd tot landbouwgebieden, waar misdeelden uit de stad in ‘vrije Koloniën’ een nieuw bestaan konden opbouwen. Geleidelijk groeide het besef dat dit niet altijd goed uitpakte zonder strenge disciplines. Daarom kwamen er ook onvrije Koloniën, met een collectief tewerkstelling en een strafsysteem. Behalve de Ommerschans werden ook Veenhuizen en Merksplas onvrij. De vrije Koloniën zijn Frederiksoord, Wilhelminaoord inclusief Boschoord en Oostvierdeparten, Willemsoord en Wortel. Deze zeven Koloniën zijn in zeven jaar tijd aangelegd, ruim tachtig vierkante kilometer. Ze zijn vanuit één idee ontworpen. De zeven laten de ontwikkeling van het systeem zien, de successen en de mislukkingen. Na de stichting van een nieuwe kolonie paste de maatschappij de opgedane ervaringen toe in de volgende kolonie.

Einde koloniën
Uiteindelijke bleken de koloniën een onmogelijke werkelijkheid. Het lukte maar heel weinig arme families om voorzien van opleiding, spaargeld en werkervaring terug te keren in de gewone maatschappij. Het initiatief kostte bovendien veel meer geld dan voorzien. In 1859 verkocht de Maatschappij van Weldadigheid de onvrije Koloniën Veenhuizen en Ommerschans dan ook aan de staat. Lees meer »

Reageren »

28 februari 2017

Ommerschans behalve vesting, wapendepot en bedelaarsgesticht ook legerplaats

Categorie: Harry Woertink, Ommerschans.    633 keer gelezen.

Als in 1890 de Ommerschans als Bedelaarskolonie is verlaten en de meeste hoeves zijn verkocht ziet de Minister van Oorlog in de nagelaten graslanden een prima locatie om jonge veulens op te leiden als militair paard in het leger.

 Kamp bij Ommen.
Afb.: Fotoarchief Gemeente Ommen
Zie voor meer afbeeldingen het album “Legeroefeningen” en een plattegrond van de ommerschans met “Stallen in de legerplaats bij Ommen”.

Het duurt dan ook niet lang of er komt op het stille Ommerschans een remonte-depot voor de africhting van de jonge paarden. Voor de huisvesting worden enkele van de nog aanwezig gebouwen vertimmerd tot kantines. Paardenstallen worden ingericht om 500 veulens voor militaire dienst in te rijden door een garnizoen van 200 man. De omliggende graslanden worden groot genoeg geacht om er militaire oefeningen te houden, voor met name soldaten uit de noordelijke militaire kazernes. In Milligen was al een remonte-depot, maar door een storm weggeblazen. Lang heeft het africhten van nieuwe paarden op de Ommerschans niet geduurd, want uiteindelijk is weer teruggekeerd naar Milligen waar de stormschade weer was hersteld.

Legerplaats
Het is 1893 als de Ommerschans in afwachting is van de komst van de militairen. Een openbare inschrijving aangekondigd in krantenadvertenties moeten zorgen voor de levering van verschillende benodigdheden voor de legerplaats.“De Kapitein-Intendant, belast met den verplegingsdienst in de Legerplaats bij Ommen, zal op Vrijdag 28 dezer, des middags ten 12 uur, ten bureele van den Intendant der 2e Divisie Infanterie te Arnhem, Prins Hendrikstraat 36, onder nadere goedkeuring van den Minister van Oorlog, in het openbaar aanbesteden de levering van: a. fourage; b. ligstroo; c. vleesch en vet; d. spek; e. kapucijners, zout, koffie, peper en azijn; f. brandhout; g. groenten en aardappelen; ten behoeve van de troepen en paarden, die van 30 Augustus tot 12 September a s. aan de oefeningen in gemelde legerplaats zullen deelnemen, alsmede voor die, welke in het vóór- en nakamp aanwezig zullen zijn.Lees meer »

Reageren »

22 december 2016

Koloniën van Weldadigheid genomineerd voor Werelderfgoedlijst

Categorie: Gemeente Ommen, Ommerschans.    452 keer gelezen.

Wegens zijn unieke cultuurhistorische waarde worden de Koloniën van Weldadigheid voordragen door het kabinet om op de Werelderfgoedlijst van Unesco geplaatst te worden.

 “Gezigt op het gesticht voor bedelaars binnen de Ommerschans, in Overijssel – van de achter zijde”
Afb.: OudOmmen

Minister Bussemaker (cultuur) heeft dat gisteren in Veenhuizen bekendgemaakt. De bewindsvrouw onthulde samen met gedeputeerde Cees Bijl van de provincie Drenthe, gedeputeerde Inga Verhaert van de Provincie Antwerpen en een klas schoolkinderen een klok, die aftelt naar het moment waarop UNESCO oordeelt over de voordracht. “De Koloniën van Weldadigheid zijn een voorbeeld van de verheffing van het volk. Het project werd in de negentiende eeuw gestart om mensen te helpen hun leven weer op de rit te krijgen, met leerplicht en medische zorg. Maar de inwoners moesten ook hard werken en zich aan strenge regels houden,” zegt minister Bussemaker. “De Koloniën van Weldadigheid maken een bijzondere episode uit de geschiedenis zichtbaar. Ze zijn een plek op de werelderfgoedlijst van UNESCO waard.” “Wat mooi dat de minister ons dit vandaag zelf is komen vertellen, in aanwezigheid van een toekomstige generatie, waar we dit erfgoed voor gaan bewaren,” voegt gedeputeerde Bijl toe.

Belangrijke stap
Wethouder René de Vent van de gemeente Hardenberg was ook aanwezig bij de bekendmaking: “Het is fantastisch nieuws dat de minister brengt. De Ommerschans maakt deel uit van de Koloniën. De rijke en bijzondere geschiedenis verdient het om bekend te blijven bij jong en oud. De voordracht is een belangrijke stap hierin. Ik hoop dat meer mensen de Koloniën, waaronder Ommerschans gaan bezoeken.” Wethouder Ko Scheele van de gemeente Ommen is verheugd met deze voordracht. “Het is een heel belangrijke stap om deze mijlpaal, een eigen Unesco-werelderfgoed, te bereiken. Het is ook een compliment voor alle jarenlange vrijwilligerswerk in het gebied en de Vereniging waar we als gemeenten samen mee op trekken om de Ommerschans op de kaart te krijgen.” Lees meer »

Reageren »

18 oktober 2016

De bijzondere, onbekende geschiedenis van Veenhuizen tot leven gewekt

Categorie: Informatiebronnen, Monumenten, Ommerschans.    350 keer gelezen.

De kinderkolonie – ‘Tot een werkzaam leven opgeleid’: De wezenopvang in Veenhuizen (1824-1859), Wil Schackmann.

 Het boek De kinderkolonie – ‘Tot een werkzaam leven opgeleid’: De wezenopvang in Veenhuizen (1824-1859), Wil Schackmann.
Afb.: Wil Schackmann

In 1824 arriveren de eerste ‘weezen, vondelingen en verlaten kinderen’ in het kinderetablissement Veenhuizen. Hier moeten ’s lands meest kansarme kinderen worden opgevoed tot nijvere landarbeiders. Er wonen er uiteindelijk in totaal zo’n 8600; steeds met z’n tachtigen op zalen van elk 4,7 bij 30 meter.

Het ‘landbouwend weeshuis’ is een initiatief van Johannes van den Bosch en de Maatschappij van Weldadigheid. Met veldwerk en fabrieksarbeid zullen de kinderen hun onderhoud en onderwijs bekostigen. Een waterdicht plan – althans, in theorie. De werkelijkheid pakt anders uit: gemeenten zijn er niet happig op hun wezen naar Veenhuizen te sturen; armoede, ziekte en sterfte grijpen om zich heen en de kosten rijzen de pan uit. In 1859 wordt het kindergesticht overgenomen door het rijk en uiteindelijk omgevormd tot de beruchte strafinrichting.

In De kinderkolonie beschrijft Wil Schackmann de wezen, hun opzieners en de bestuurders. Op basis van uitgebreid onderzoek in het rijke Kolonie-archief wekt hij deze bijzondere geschiedenis tot leven.

Wil Schackmann (1951) publiceerde drie romans, was co-auteur bij de tv-serie Medisch Centrum West en won in 2000 de ANV-Visser Neerlandiaprijs voor het scenario van het toneelstuk Het leven sta je steeds weer van te kijken. In 2006 verscheen De proefkolonie, het veelgeprezen boek over Frederiksoord dat negen keer werd herdrukt. In 2013 verscheen De bedelaarskolonie over het bedelaarsgesticht Ommerschans. Voor meer informatie over het boek http://www.atlascontact.nl/boek/de-kinderkolonie/.

Bron: Wil Schackmann – 18 oktober 2016

Reageren »

10 oktober 2016

Lezing: Dagelijks leven in bedelaarsgesticht Ommerschans

Categorie: Boeken & Tijdschriften, Ommerschans.    497 keer gelezen.

De Vereniging Ommerschans organiseert, samen met de Reestkerk, op donderdag 10 november een lezing over de geschiedenis van de Ommerschans.

 In het boek De bedelaarskolonie beschrijft Wil Schackmann hoe het bedelaarsgesticht tot stand kwam, wat voor mensen daar kwamen en hoe die werden behandeld.
Afb.: Vereniging de Ommerschans

Tijdens deze avond is Wil Schackmann, auteur van het boek De Bedelaarskolonie, aanwezig om te vertellen over het dagelijks leven in het bedelaarsgesticht. Er werd gelachten, gehuild en er werden kinderen geboren. Helmuth Rijnhart laat zien hoe men kan onderzoeken of men afstammeling is van een van deze paupers. Zij zullen dit op een boeiende en interactieve wijze aan ons presenteren. De lezing begint om 20.00 uur (inloop 19.45 uur) en vindt plaats in de Reestkerk in Oud Avereest.

Stukje bij beetje wordt de geschiedenis van de kolonie Ommerschans (1819-1859) ontrafeld. Er is steeds meer duidelijk welke mensen er geleefd hebben en hoe ze daar leefden. Dat inzicht delen met belangstellenden is de bedoeling van de Vereniging de Ommerschans.

In het boek De bedelaarskolonie beschrijft Wil Schackmann hoe het bedelaarsgesticht tot stand kwam, wat voor mensen daar kwamen en hoe die werden behandeld. Doorspekt met vermakelijke anekdotes over het dagelijkse leven in het etablissement, komt men er achter waar de warme maaltijd uit bestond, welk werk de bedelaars verrichtten en hoe ze werden gestraft voor overtredingen van het tuchtreglement. De verrassende conclusie van het boek is dat 60% van de ‘bedelaars’ een lichamelijke of geestelijke beperking had en daarom schreef het Historisch Nieuwsblad: ‘Wie op zoek wil naar de oorsprong van de Nederlandse verzorgingsstaat moet deze studie van Wil Schackmann lezen.’ Het boek is deze avond te koop voor 15 euro en kan gesigneerd worden.

Helmuth Rijnhart verzamelt gegevens over de bewoners en publiceert deze op internet. Hij heeft in kaart gebracht wie de eerste bewoners waren van de grote hoeves op het terrein rond de eigenlijke schans. Veel tegenwoordige inwoners van het gebied blijken familie-banden te hebben met deze ‘hoevenaars’. De eerste paar duizend bedelaars staan al op www.bonmama.nl en ook daar zitten er bij die in Avereest en omgeving een groot nageslacht hebben nagelaten. Lees meer »

Reageren »

2 september 2016

Rondwandeling Ommerschans.

Categorie: Ommerschans, Vereniging De Ommerschans.    420 keer gelezen.

Op zondag 11 september a.s. organiseert vereniging de Ommerschans onder begeleiding van gidsen een rondwandeling door het gebied de Ommerschans.

 Zicht op de ravelijn van de Ommerschans.
Foto: Vereniging De Ommerschans.

In het noorden van de gemeente Ommen, twee kilometer ten zuiden van het dorp Balkbrug ligt het voormalig militaire vestingwerk de Ommerschans. De geschiedenis van de Ommerschans gaat terug tot aan het begin van de zeventiende eeuw. De schans werd opgeworpen n.a.v. de dreigende Spaanse aanvallen ter verdediging van de drie noordelijke provincies. Twee eeuwen later brak een nieuwe periode aan toen de Maatschappij van Weldadigheid op het terrein een straf-en bedelaarskolonie stichtte.

De gidsen vertellen u graag over de bewogen geschiedenis. Een uniek landschap. In het hart van de Ommerschans heeft de natuur meer dan 100 jaar haar werk gedaan. De lanenstructuur uit de bedelaarstijd is nog goed zichtbaar. De fundamenten van de gebouwen uit die tijd zijn overwoekerd met klimop en bodembedekkers. De bossen en de gracht doorbreken het open landschap en creëren stille, mysterieuze plekjes, waar je de verhalen voelt. Reeën, vogels en vleermuizen voelen zich er thuis. Net als veel verschillende bomen en planten. De Ommerschans is niet voor niets ook een beschermd gebied.

De start van de rondwandeling is bij de historische boerderij van de familie Hiemstra, Balkerweg 72 te Ommerschans, aanvang 14.30 uur. Kosten rondwandeling 5 euro inclusief koffie/thee. Voor leden van de vereniging is de rondwandeling gratis. Opgave is niet nodig, meer informatie kunt u vinden op de website www.deommerschans.nl, via de mail info@deommerschans.nl of telefonisch op nummer 06-13629524.

Bron: Vereniging De Ommerschans – 2 september 2016

Reageren »

21 juni 2016

Rondwandeling Ommerschans

Categorie: Ommerschans, Vereniging De Ommerschans.    630 keer gelezen.

Op zondag 26 juni a.s. organiseert vereniging de Ommerschans onder begeleiding van gidsen een rondwandeling door het gebied de Ommerschans.

 Zicht op de ravelijn van de Ommerschans.
Foto: Vereniging De Ommerschans.

In het noorden van de gemeente Ommen, twee kilometer ten zuiden van het dorp Balkbrug ligt het voormalig militaire vestingwerk de Ommerschans. De gidsen vertellen u graag over de bewogen geschiedenis. Eerst als verdedigingsschans en tijdens de negentiende eeuw als straf-en bedelaarskolonie van de Maatschappij van Weldadigheid. Een uniek landschap. In het hart van de Ommerschans heeft de natuur meer dan 100 jaar haar werk gedaan. De lanenstructuur uit de bedelaarstijd is nog goed zichtbaar. De fundamenten van de gebouwen uit die tijd zijn overwoekerd met klimop en bodembedekkers. De bossen en de gracht doorbreken het open landschap en creëren stille, mysterieuze plekjes, waar je de verhalen voelt. Reeën, vogels en vleermuizen voelen zich er thuis. Net als veel verschillende bomen en planten. De Ommerschans is niet voor niets ook een beschermd gebied.

De start van de rondwandeling is bij de historische boerderij van de familie Hiemstra, Balkerweg 72 te Ommerschans, aanvang 14.30 uur. Kosten rondwandeling 5 euro inclusief koffie/thee. Voor leden van de vereniging is de rondwandeling gratis. Opgave is niet nodig, meer informatie kunt u vinden op de website www.deommerschans.nl, via de mail info@deommerschans.nl of telefonisch op nummer 06-13629524.

Bron: Vereniging De Ommerschans – 21 juni 2016

Reageren »

22 mei 2016

Thema-avond Streekmuseum 30 mei – De Ommerschans, van Verdedigingsschans tot Bedelaarskolonie

Categorie: Harry Woertink, Ommerschans, Willem Bemboom.    473 keer gelezen.

OMMEN – Het Streekmuseum in Ommen houdt op maandag 30 mei haar vierde thema-avond van dit seizoen. Thema dit keer is “De Ommerschans, van Verdedigingsgsschans tot Bedelaarskolonie”.

 Fundering van een gebouw uit de kolonietijd.
Foto: Willem Bemboom

Archeoloog Willem Bemboom vertelt over zijn onderzoek in de Ommerschans. Aanvang 20.00 uur.

De verdedigingsschans
In 1596 nemen de Groningers het besluit om de grenzen van het gewest Groningen beter te gaan beschermen. Coevorden, Bourtange en Bellingwolde worden gefortificeerd. De zuidgrens tussen Coevorden en Meppel blijft grotendeels onbeschermd, maar dat was gezien de natuurlijke gesteldheid van het terrein (een groot moerassig veengebied) te begrijpen. In 1625 lijdt het platteland van Overijssel sterk onder de plundertochten van de Spaanse troepen (80-jarige oorlog). De angst bestaat dat zij naar het noorden zullen oprukken en daarbij gebruik gaan maken van de zomerweg die door de venen van het Overijsselse Ommen naar het Drentse Zuidwolde loopt. Op kosten van Groningen en Friesland wordt daarom langs deze weg een schans gebouwd, waarmee men denkt het Noorden voldoende beschermd te hebben. De nieuwgebouwde schans beslaat een vierkant met aan de Ommense kant drie punten (bastions) en daarvoor een wal. Rond 1670 wordt de schans verder versterkt. Na de val van Deventer in juni 1672 (Münsterse oorlogen) trekt een groot gedeelte van de troepen van Bernard van Galen, de bisschop van Munster, naar Ommen en bezet vandaaruit de schans. Lang duurt de bezetting niet; aan het einde van het jaar wordt Van Galen gedwongen onze gewesten te verlaten. In de jaren daarna neemt de militaire betekenis van de schans af.

De bedelaarskolonie
In 1819 wordt het terrein in bruikleen gegeven aan de Maatschappij van Weldadigheid, die er de bedelaarskolonie Ommerschans (700-900 ha.) vestigt. Met subsidie van Koning Willem I worden de eerste kolonies gesticht op de woeste gronden in Zuidoost Friesland, Zuidwest Drenthe en het noorden van Overijssel. Daar ontstaan de kolonies Frederiksoord, Willemsoord en Wilhelminaoord. Kenmerk van deze drie kolonies is dat men daar -weliswaar onder toezicht-, in betrekkelijke vrijheid zelfstandig kleinschalige landbouw kan uitoefenen. De kolonies krijgen echter ook te maken met lieden die niet willen of kunnen werken. Voor hen bedenkt men een veel strengere kolonievorm, namelijk een waarin men niet vrij is en onder dwangarbeid moet verrichten. Er wordt weleens anders beweerd, maar de Ommerschans is de eerste en in het begin de grootste dwangkolonie van de Maatschappij. Lees meer »

Reageren »

7 april 2016

Rondwandeling Ommerschans

Categorie: Ommerschans, Vereniging De Ommerschans.    475 keer gelezen.

Op zondagmiddag 17 April as. organiseert vereniging de Ommerschans onder begeleiding van gidsen een rondwandeling door het gebied de Ommerschans.

 Historische boerderij van de familie Hiemstra (hoeve no 4), Balkerweg 72 in Ommerschans.
Foto: Vereniging de Ommerschans

In het noorden van de gemeente Ommen, twee kilometer ten zuiden van het dorp Balkbrug ligt het voormalig militaire vestingwerk de Ommerschans. De gidsen vertellen u graag over de bewogen geschiedenis. Eerst als verdedigingsschans en tijdens de negentiende eeuw als straf-en bedelaarskolonie van de Maatschappij van Weldadigheid. Een uniek landschap. In het hart van de Ommerschans heeft de natuur meer dan 100 jaar haar werk gedaan.

De lanenstructuur uit de bedelaarstijd is nog goed zichtbaar. De fundamenten van de gebouwen uit die tijd zijn overwoekerd met klimop en bodembedekkers. De bossen en de gracht doorbreken het open landschap en creëren stille, mysterieuze plekjes, waar je de verhalen voelt. Reeën, vogels en vleermuizen voelen zich er thuis. Net als veel verschillende bomen en planten. De Ommerschans is niet voor niets ook een beschermd gebied.

De start van de rondwandeling is bij de historische boerderij van de familie Hiemstra, Balkerweg 72 te Ommerschans, aanvang 14.30 uur. Kosten rondwandeling: 5 euro pp, voor kinderen tot 18 jaar is de rondwandeling gratis. Opgave is niet nodig, meer informatie kunt u vinden op de website www.deommerschans.nl, via de mail info@deommerschans.nl of telefonisch op nummer 06-13629524.

Bron: Vereniging de Ommerschans – 7 april 2016

Reageren »

11 maart 2016

Zondagmiddagwandeling Ommerschans

Categorie: Ommerschans, Vereniging De Ommerschans.    410 keer gelezen.

Op zondagmiddag 20 maart a.s. organiseert vereniging de Ommerschans onder begeleiding van gidsen een rondwandeling door het gebied de Ommerschans.

 Verhaalpaal bij de aarden wal.
Foto: OudOmmen

In het noorden van de gemeente Ommen, twee kilometer ten zuiden van het dorp Balkbrug ligt het voormalig militaire vestingwerk de Ommerschans. De gidsen vertellen u graag over de bewogen geschiedenis. Eerst als verdedigingsschans en tijdens de negentiende eeuw als straf-en bedelaarskolonie van de Maatschappij van Weldadigheid. Een uniek landschap. In het hart van de Ommerschans heeft de natuur meer dan 100 jaar haar werk gedaan.

De lanenstructuur uit de bedelaarstijd is nog goed zichtbaar. De fundamenten van de gebouwen uit die tijd zijn overwoekerd met klimop en bodembedekkers. De bossen en de gracht doorbreken het open landschap en creëren stille, mysterieuze plekjes, waar je de verhalen voelt. Reeën, vogels en vleermuizen voelen zich er thuis. Net als veel verschillende bomen en planten. De Ommerschans is niet voor niets ook een beschermd gebied.

De start van de rondwandeling is bij de historische boerderij van de familie Hiemstra, Balkerweg 72 te Ommerschans, aanvang 14.30 uur. Voor de rondwandeling vragen wij vijf euro per persoon inclusief koffie/thee. Opgave is niet nodig, meer informatie kunt u vinden op de website www.deommerschans.nl, via de mail info@deommerschans.nl of telefonisch op nummer 06-13629524.

Bron: Vereniging de Ommerschans – 11 maart 2016

Reageren »

Pagina 1 van 41234