16 mei 2021

Onderzoek wijst uit dat molen Den Oord in 1824 nieuw is gebouwd op bestaande plek

Categorie: Harry Woertink, Molens.    346 keer gelezen.

De molen op Den Oord in Ommen is een van de acht resterende zeskant windmolen in Nederland. Er is altijd gedacht dat de molen afkomstig zou zijn uit de Zaanstreek en ook in Bathmen zou hebben gestaan.

 1910 – De molen op de Oord net de molenkolk, naar een (vrije) pentekening van Sam van Beek.
Afbeelding: OudOmmen
Zie voor meer afbeeldingen het album “Molen Den Oordt / Streekmuseum

In 1824 zou de molen aangekocht zijn door timmerman Roelof Makkinga en herbouwd als zaagmolen op De Oord. Deze redenering van herbouw blijkt na een dendrochronologie (of jaarringonderzoek) niet juist te zijn. Het onderzoek laat zien dat het hout voor de romp van de molen rond 1800 geveld is. Hieruit kan worden geconstateerd dat de molen zelf in ieder geval niet afkomstig is uit de Zaanstreek of uit het noorden. De molen is nieuw gebouwd op de huidige plek in 1824 als houtzager.

Onderzoek datering
Uit eerdere onderzoeken was al vast komen te staan dat het zeskant van de molen zo goed en degelijk in elkaar stak, dat het onwaarschijnlijk was dat deze molen gedemonteerd en herbouwd zou zijn. Met de nieuwe gegevens uit de onderzoeken wordt dit bevestigd. Het onderzoek is erin geslaagd voor een deel van de monsters een datering te vinden. Aangezien de wankant niet aanwezig is, kan alleen de ondergrens van het kapinterval bepaald worden. Het lijkt echter aannemelijk dat het hout ergens aan het begin van de 19e eeuw is gekapt. Dit komt overeen met het bouwjaar van 1824, waarmee het niet om een verplaatste molen lijkt te gaan, voor zover de gedateerde elementen een nauwkeurige weerspiegeling zijn van de molen als geheel. De molen is niet gebouwd van eikenhout, maar van grenenhout, volgens het onderzoek geïmporteerd vanuit grofweg centraal Polen. Deze afkomst is opmerkelijk. Veel hout kwam uit het gebied rond de Eiffel, of uit Scandinavische landen. Hoe dit hout in Ommen is beland om dienst te doen als constructiehout voor de molen is niet bekend.

Lagere plek: Den Oord
De molen werd gebouwd aan de zuidoost kant van de stad, op een lagere plek Den Oord genaamd. De keus voor deze plek had waarschijnlijk met de vrije windvang te maken en natuurlijk de nabijheid van het water van de Vecht. Het te zagen hout werd aangevoerd over de Vecht, maar bovendien kon de doodlopende arm van de Vecht uitstekend dienstdoen als molenkolk. In deze kolk werden de boomstammen te ruste gelegd. Soms werd het hout meerdere jaren “gewaterd”, tot maximaal vijf jaar. Hierdoor worden de in het hout aanwezige mineralen, voedingsstoffen en zetmeel in het water opgelost. Lees meer »

Reageren »

29 april 2021

Pannenkoeken bakken op Nationale Molendag: zaterdag 8 mei

Categorie: Harry Woertink, Molens.    285 keer gelezen.

OMMEN – Op zaterdag 8 mei en zondag 9 mei is het Nationale Molendag.

 Anton Wolters molenaar op molen De Lelie bij het kruirad op de stelling van de molen.
Foto: Harry Woertink
Zie ook het album “Nationale molendag

Door de coronamaatregelen geldt voor Ommen dat alleen molen De Lelie voor bezoek opengesteld is en de andere Ommer molens alleen maar draaien. Molen De Lelie aan het Molenpad bakt voor lekkerbekken zaterdag pannenkoeken van eigen meel.

De Hollandsche Molen, organisator van de Nationale Molendag heeft besloten de Nationale Molendag volledig ‘online’ te laten plaatsvinden vanwege de huidige corona-situatie, waarin molenbezoek niet of nauwelijks mogelijk zal zijn. Het thema van Nationale Molendag is dit jaar ‘Ode aan de molen’. Daarmee wordt aangesloten bij het landelijke thema ‘Ode aan het landschap’. De Hollandsche Molen heeft in heel Nederland 23 prachtige routes uitgezet die door het publiek gewandeld kunnen worden. Alle informatie over de Nationale Molendag is te vinden op de website: nationalemolendag.nl.

Beeldbepalend
Molens zijn beeldbepalend voor Nederland en werden eeuwenlang gebruikt voor onder meer het malen van graan, het zagen van hout, het slaan van olie uit zaden en het maken van papier. Als gevolg van de technische ontwikkeling verdwenen molens vanaf het eind van de 19e eeuw steeds meer uit beeld en werden gesloopt. Er zijn nog ruim 900 molens gebleven en gerestaureerd en nog steeds te bewonderen. Lees meer »

Reageren »

23 oktober 2020

Laatste draaidag molenaar Gerrit van Harten op Den Oord met leerling-molenaar Gert Hengelaar

Categorie: Harry Woertink, Molens, Oude gebruiken & tradities.    779 keer gelezen.

“Mooie draaidag met Gerrit van Harten. Al een paar jaar kijk naar molens. Sinds ik met pensioen ben, ben ik de cursus ‘Molenaar in opleiding’ begonnen.

 Mooie draaidag met Gerrit van Harten.
Foto: Gert Hengelaar

Ik woon in Arnhem en het draaien daar is mooi. Je hebt een mooi uitzicht over de stad. Inmiddels ben ik zover dat ik molens op ander plaatsen bezoek en onder verantwoordelijkheid van de molenaar daar de molen mag aanzetten.

Ommer
Als geboren Ommer wilde ik natuurlijk graag ook in Ommen oefenen. Diverse keren maakte ik praatjes op de molens in Ommen. Zo ook met Gerrit van Harten en het paste dat ik met mijn molenaar een dag zou gaan draaien op molen Den Oord. Dat was woensdag 14 oktober. Een beetje een rare wind. Noordoost, kracht 2-3. Meer dan genoeg om de wieken met volle zeilen te laten draaien. Het leuke van draaien op een stellingmolen is dat je altijd beneden mensen ziet kijken naar de molen. Het blijft een mooi gezicht, dat draaien van die wieken. Dus onder toezicht van Gerrit heb ik de molen opgezeild en van Gerrit kreeg op zeer kundige wijze advies wat wel en niet moest. Mooi was ook dat hij het mezelf liet uitzoeken. Als leerling mag je natuurlijk fouten maken. Verder viel de passie op van Gerrit voor deze molen. Zijn grootvader kwam uit het westen van het land naar de omgeving van Raalte om daar te boeren. Hij zelf zette zijn boerenbedrijf op tussen Balkbrug en Dedemsvaart, want daar was nog grond. Op een goed moment kon hij de boerderij verkopen en ging in Ommen wonen.

Den Oord
Via Anton Wolters kwam hij bij de Ommer molens terecht. Net als ik deed hij de opleiding en werd molenaar op Den Oord. Dat heeft hij twaalf jaar met veel plezier gedaan. Den Oord is een prachtige molen op een mooie plek met mooie verhalen. Gerrit heeft die verhalen aan mij verteld vandaag. Maar wat bleek: die woensdag was zijn laatste draaidag. We hebben de molen winterklaar weggezet. Dit jaar draait de molen niet meer met Gerrit. En volgend jaar ook niet meer. Ik vond het prachtig om op mijn eerste draaidag in Ommen met Gerrit op Den Oord te draaien.”

Bron: Gert Hengelaar, Arnhem – 23 oktober 2020

Naschrift redactie:
• Gert Hengelaar is een zoon van de bakker die vroeger was gevestigd aan de Stationsweg in Ommen
• Vanwege zijn hoge leeftijd heeft Gerrit van Harten besloten te stoppen als molenaar

1 Reactie »

23 maart 2012

Overdracht nieuwe molenopgang molen Den Oordt

Categorie: Molens.    1.595 keer gelezen.

Wethouder Scheele en de heer Otten, voorzitter van de Stichting Ommer Molens, hebben de nieuwe trap van molen Den Oord onthuld.

 Foto: Harold Dokter
De ‘opening’ van de nieuwe molenopgang

Nadat zij de trap naar de bovenverdieping hadden genomen, ondertekenden wethouder Scheele en de heer Otten de nieuwe beheersovereenkomst voor de molens Den Oord, Konijnenbelt, Besthmenermolen.
”Ommen is maar liefst vier molens rijk, daar zijn wij trots en zuinig op. Samen met de Stichting Ommer Molens willen wij dit mooie erfgoed behouden. Om dat te realiseren hebben wij deze overeenkomst getekend, zodat de molens in Ommen kunnen blijven draaien”, aldus wethouder Scheele.

In de nieuwe beheersovereenkomst zijn de taken voor het onderhoud vastgelegd voor zowel de Stichting Ommer Molens als de gemeente Ommen. Het beheer van drie molens van de gemeente Ommen is en blijft bij de Stichting Ommer Molens. Zij zorgen voor het (dagelijks) onderhoud en het draaiende houden van de molens. Ook wordt gelet op de begroeiing en de molenbiotoop, waaronder ook de molen De Lelie valt. Bij voorgenomen wijzigingen in de ruimtelijke omgeving van de molens, gaat de gemeente de Stichting betrekken bij de planvorming als eerste adviseur met betrekking tot de molenbiotopen.

Zie ook het fotoalbum “Foto’s overdracht nieuwe molenopgang molen Den Oordt“.

Bron: Harold Dokter – 23 maart 2012

Reageren »

29 oktober 2008

Nieuwe molenaar Den Oordt

Categorie: Molens.    1.642 keer gelezen.

OMMEN – Trots als een pauw staat de kersverse molenaar en beheerder van molen Den Oordt achter het kruiwiel op de stelling van de markante molen.

ON08102901b--.jpgFoto: Erna Ekkelkamp
Gerrit van Harten achter het kruiwiel, het besturingsmechanisme van de molen.

“Dit is de belangrijkste plek voor een molenaar”, vertelt Gerrit van Harten. “Hier gebeurt alles.” En Gerrit kan het weten. Hij slaagde op 14 oktober met vlag en wimpel voor het molenaarsexamen en mag zich de nieuwe molenaar-beheerder van molen Den Oordt noemen. Op de kop af zeventig jaar is Van Harten bij aanvang van zijn nieuwe loopbaan. In zijn vorige leven werkte hij als boer en uitvaartverzorger, maar had altijd de droom om ooit ‘iets’ met molens te doen. “Waarom? Die oude technieken en de perfectie waarmee een molen is gemaakt, spreken mij enorm aan, evenals het bezig zijn met de elementen van de natuur.” Wat hij zich alleen niet realiseerde, was dat er een tweejarige opleiding aan vast zat. Gestimuleerd door zijn echtgenote besloot hij er gewoon aan te beginnen en maar te zien waar het schip zou stranden. “Het molenaarsexamen bestaat uit twee gedeelten”, vertelt Van Harten. “Met het praktijkgedeelte had ik geen enkele moeite. De opdracht was om de molen aan het draaien te krijgen. Dat betekent: de wind bepalen, de molen op de wind zetten, de veiligheid in acht nemen, en dan draaien. Dat was een fluitje van een cent.”

De theorie bleek andere koek. Niet alleen moet daarvoor ieder onderdeel van de molen worden benoemd en beredeneerd waarvoor het nodig is, ook een flinke dosis kennis over het weer is een vereiste. “Je moet echt alles weten over ieder tandwiel en elk balkje. Dat bleek moeilijker te onthouden dat ik dacht. Ook over het weer is van alles te leren. In totaal moest ik bijna 1500 begrippen uit mijn hoofd kennen. Dat was een hele klus, maar gelukkig heb ik heel veel hulp gekregen van molenaars uit de buurt, zij hebben mij er echt doorheen gesleept en mij telkens overhoord en dingen uitgelegd, net zolang tot ik alles in mijn hoofd had.” Slagen op je zeventigste en dan ook nog een aan een nieuwe loopbaan beginnen is niet mis. Maar de jaren zijn hem niet aan te zien als hij kwiek de trappen opklimt naar het kruiwiel. “Het kruiwiel, dat is dè plek van de molenaar”, legt hij uit. “Hiermee ‘bestuur’ je de molen.” Lees meer »

Reageren »

11 juni 2008

150 jaar draaiende wieken

Categorie: Molens.    2.113 keer gelezen.

VILSTEREN – door ERNA EKKELKAMP – Van de tienduizend molens die ons land in de middeleeuwen telde, zijn er nog maar vijftienhonderd overgebleven. Ommen behoort met vijf molens tot de meest molenrijke gemeenten in Overijssel.

ON08061102b--.jpgFoto: Erna Ekkelkamp
Zaterdag wordt het jubileum in besloten kring gevierd, maar tijdens Dagje Mooi Vilsteren op 5 juli is de molen opengesteld voor publiek. Deskundige molengidsen geven dan rondleidingen.

Een van de opvallendste exemplaren is de Vilsterse molen. In het midden van een grote es, omgeven door heuvelachtig boslandschap is deze molen al 150 jaar de blikvanger van de kleine buurtschap. Een van de voorvaderen van de familie Cremers bouwde naar verluidt de molen in de zichtlijn van het grote huis, omdat de hoge toren met de zacht rond-zwaaiende wieken zo’n prettig en rustgevend gezicht was. “En dat is het nog steeds”, vindt Liesbeth Cremers, de huidige bewoonster van het landgoed.

“De molen is een belangrijk en onmisbaar onderdeel van de historische buitenplaats. De buitenplaatswandeling, om de Molenesch bestaat al even lang en was met name in het verleden bedoeld om de wandelaar te laten kijken naar het pure leven van de landman, dat zoveel rijker en mooier werd geacht als het stadsleven”, vertelt Cremers. Na een brand in 1901 werd de molen weer opgebouwd met onderdelen van de molens uit Kampen en Lenthe en bleef in bedrijf tot 1963. Daarna stonden de wieken voorgoed stil, en zoals dat nu eenmaal gaat, betekent stilstand achteruitgang. “Met die achteruitgang werd ik vanaf 1964 geconfronteerd en het stoorde mij mateloos”, vertelt Ommenaar Hans Drijver. “De ooit zo statige molen, was nog slechts een romp zonder iets erin. Lees meer »

Reageren »

28 mei 2008

Kunst onder de Wieken met als thema 'Historisch Ommen'

Categorie: Molens.    1.549 keer gelezen.

OMMEN – De zomerexpositie van Kunst onder de Wieken wordt zaterdag 31 mei om 14.30 uur geopend door de wethouder van cultuur, Daan Geurs.

BM001-1bw--.jpgFoto: OudOmmen
Gezicht op de Konijnenbeltsmolen aan de Zwolseweg in 1890

De expositie omvat werk van vijf Ommer kunstenaars. Schilderijen van Betty Stok-visch, Tonnie Spruijt en Joanne Eekman, beelden van Ina Frikken en keramiek van Thea Dijkema.

Dit jaar is een deel van de expositie ingericht met werk dat geïnspireerd is op het thema ‘Historisch Ommen’. Dit geeft een bijzonder tintje aan de jaarlijks terugkerende expositie in de molen. De kunstenaressen hebben zich laten inspireren door de Jennegies van de Jennegiesmarkt, de oude schaapskooi en de skyline van het voorloorlogse Ommen.

Openingstijden: juni/juli en augustus op vrijdag, zaterdag en zondag van 14.00 tot 17.00 uur. Een van de kunstenaars is dan aanwezig. Op de eerste zondag van de maand zijn alle kunstenaars aanwezig en aan het werk rond de molen. Konijnenbeltsmolen aan de Zwolsche weg 5 in Ommen.

Bron: Ommer Nieuws – 28 mei 2008

Reageren »

4 mei 2008

Welke molen was dit ?

Categorie: Molens.    2.201 keer gelezen.

Op de plaats van de maandelijkse poll (linker zijmenu) stond in de maand april een foto van een verdwenen molen, welke molen was dit ?

FK004-1bw--.jpg FK004-1abw--.jpg

Aan de zandbulten voor de molen was al een beetje te zien dat dit de Beerzer bulten moesten zijn.

Op de foto de straatweg door de Beerzer bulten in 1912 met de verdwenen molen van Waaiman.

De meeste bezoekers hebben het juiste antwoord gegeven.

Bron: OudOmmen – 4 mei 2008

1 Reactie »

15 augustus 2007

Molenfietsdag in en rondom Vilsteren

Categorie: Molens.    1.978 keer gelezen.

VILSTEREN – Wie altijd al eens een molen van binnen heeft willen bekijken krijgt zaterdag 18 augustus de kans. De molens in Vilsteren en Dalfsen zijn die dag open voor het publiek.

vsr.jpg eigen foto
Zaterdag 18 augustus kan een puzzelfietsroute worden gefietst die onder meer voert langs de molen in Vilsteren, die open is voor het publiek.

Tijdens deze molenfietsdag kan iedereen meedoen met een fietspuzzeltocht en ondertussen genieten van de mooie natuur in en rondom Vilsteren en natuurlijk een bezoek brengen aan de molens. De fietstocht start tussen 10.00 tot 14.00 uur. Gestart kan worden vanaf camping het Starn-bosch in Dalfsen, camping de Koeksebelt in Ommen en bij de Vilsterse molen en de Wester-molen in Dalfsen. De kosten van de fietspuzzeltocht bedragen 3 euro per persoon. De molens en activiteiten zijn geopend tot 16.30 uur. Er zijn diverse activiteiten in en rond de molens. In Vilsteren kunnen bezoekers naast de molen waar ook wordt gemalen, de kluizenaarshut bekijken en de St. Willibrorduskerk is open. Men kan een kijkje nemen in het nieuwe Landgoedcentrum Erve Borrink, waar een informatiecentrum, een expositieruimte en een landgoedwinkel zijn gevestigd. Daarnaast staan er diverse kraampjes met verkoop van producten als honing en andere versnaperingen.

Bron: Ommer Nieuws – 15 augustus 2007

Reageren »

18 april 2007

Vilsterse molen open

Categorie: Molens.    1.752 keer gelezen.

VILSTEREN – De molen in Vilsteren wordt van mei tot en met september opengesteld voor bezoekers. De achtkantige stelling korenmolen is één van de beeldbepalende gebouwen van het beschermd dorpsgezicht.

De molen (uit 1858) verkeert na grondige restauraties zowel van binnen als van buiten in prima staat en is dan ook geheel maal-vaardig. De molen is eigendom van het Landgoed Vilsteren. De molen wordt beheerd door de Stichting Vrienden van de Vilsterse Molen. De Stichting heeft twee vrijwillig molenaars. In het voorjaar van 2004 heeft de Stichting een cursus molengids georganiseerd. In totaal zijn achttien molengidsen opgeleid. Deze kwamen allemaal uit Vilsteren zelf of de directe omgeving ervan. Lees meer »

1 Reactie »