6 februari 2018

Een kerkje aan het Molenpad in Ommen

Categorie: Gebouwen, Harry Woertink.    1.432 keer gelezen.

Tussen 1903 en 1940 was er een kerkje aan het Molenpad 3 in Ommen van de Christelijke Gereformeerde kerk.

Pand Molenpad 3, plek van de vroegere kerk.
Foto: Harry Woertink
Zie voor meer foto’s het album “Molenpad 3 – Varkenskarkie

Het was maar een klein gebouwtje in de vorm van een lokaaltje. De kerk is in 1903 officieel in gebruik genomen met een kerkdienst door de predikanten Jansen uit Almelo en Schouten uit Kampen. De kerkelijke gemeente zelf heeft nooit een eigen predikant gehad. Na opheffing is aansluiting gezocht bij de Christelijke Gereformeerde kerk in Dedemsvaart en is het lokaaltje verbouwd tot woning.

Kerkgeschiedenis
In de 19e eeuw kwam er in de grote Nederlandse Gereformeerde kerk steeds meer invloed van stromingen die kritisch stonden tegenover de Bijbel. Ook de regering probeerde greep op de kerk te krijgen. Zo werd er een reglement opgelegd aan de kerk, die de afspraken die de kerken in 1618 hadden gemaakt, moest vervangen. Dit was het begin van de Nederlandse Hervormde Kerk. Deze ontwikkelingen riepen veel protest op. Dit leidde ertoe dat een aantal kerken zich in 1834 afscheidde van de Nederlands Hervormde Kerk. Deze beweging begon in het Groningse Ulrum, onder leiding van de predikant Hendrik de Cock. Zij bestond uit allerlei groepjes kerken. Twee daarvan waren de Christelijke Afgescheiden Gemeenten en de Gereformeerde Kerk onder het kruis. Deze twee groepen verenigden zich in 1869 en noemden zich voortaan Christelijke Gereformeerde Kerk in Nederland.

Gereformeerd
In 1886 kwam de zogenaamde Doleantie, een afscheidingsbeweging uit de Nederlandse Hervormde Kerk, waarbij ruim 180.000 ‘dolerenden’ (‘klagenden’) de Nederlandse Hervormde Kerk verlieten. Dit gebeurde onder leiding van de theoloog, politicus en journalist Abraham Kuyper (1837-1920). Zijn actie liep uit op een tweede kerkelijke afscheiding. Veel Christelijk Gereformeerde kerken gingen mee. Deze kerken heetten vanaf toen de Gereformeerde Kerken in Nederland. De huidige Gereformeerde kerk in Ommen.

Lees meer »

1 Reactie »

11 december 2017

Israëlische ambassadeur op bezoek in Ommen

Categorie: Harry Woertink, Monumenten, Oorlog en Bevrijding.    481 keer gelezen.

OMMEN – De Israëlische ambassadeur in Nederland Aviv Shir-On heeft zich maandag persoonlijk op de hoogte gesteld van het vroegere Joods leven in Ommen.

 De ambassadeur Aviv Shir-On samen met burgemeester Bas Verkerk (rechts) bij het monument van verzetsstrijder Frits Herbert Iordens.Foto: Harry Woertink
Zie voor meer foto’s het album “2017 – Bezoek Israëlische ambassadeur”.

Hij bezocht achtereenvolgens het oorlogsmonument bij het gemeentehuis, de Joodse begraafplaats en enkele voormalige woningen van Joodse inwoners die gemarkeerd zijn met Stolpersteine. Verder stond op het programma kasteel Eerde met de Internationale school en het monument ter herinnering aan de 14 studenten van de Quakerschool Eerde die in de Tweede Wereldoorlog omkwamen. En als laatste het monument van verzetsstrijders Frits Herbert Iordens aan de Steile Oever op Landgoed Eerde. Waarnemend burgemeester Bas Verkerk vergezelde de ambassadeur samen met Harry Woertink van de historische vereniging CCO en Gerko Warner en Kest Jelsma van de stichting Herdenking Joods Ommen.

Yad Vashem
Volgens burgemeester Verkerk kan het bezoek van de ambassadeur aan Ommen bijzonder genoemd worden, met name omdat dit soort diplomaten meestal te gast zijn in de grote steden van de randstad. Maar dankzij de contacten van Verkerk was de afspraak met de ambassadeur binnen twee weken gemaakt. Verkerk is met name geïnteresseerd geraakt in de historie van verzetsstrijder Iordens die samen met zijn vrouw Anne Maclaine-Pont in de Tweede Wereldoorlog zich heeft ingezet voor hulp aan Joodse kinderen. De bedoeling is dan ook om voor dit echtpaar een postume onderscheiding “Yad Vashem” aan te vragen die wordt toegekend aan degene die hun leven waagden om Joden te redden.

Joodse kinderen
Iordens en zijn echtgenote lieten namens een speciaal Kindercomité Joodse kinderen onderduiken. Zo waren in een verblijf op het landgoed Eerde zeven Joodse kinderen ondergebracht. Vanaf midden 1943 ging Iordens zich ook bezighouden met het redden van geallieerde piloten. Geprobeerd werd die via België, Frankrijk en Spanje naar de thuisbasis terug te krijgen. Daarvoor waren speciale vluchtlijnen georganiseerd door de verzetsstrijders in genoemde landen. Iordens bracht de door de ondergrondse, na hun landing per parachute uit neergestorte vliegtuigen, opgepikte vliegers meestal tot aan de Belgische grens. Eén keer is hij verder meegegaan en dat zou hem noodlottig worden.

Lees meer »

1 Reactie »

10 december 2017

Driedubbele vreugde voor Ommer molens

Categorie: Harry Woertink, Molens.    348 keer gelezen.

OMMEN – Voor de Ommer molens was er afgelopen dagen alle aanleiding feest te vieren. Behalve erkenning van het molenaarsambacht door Unesco werd er een Ommer molen gerenoveerd en is een van de molenaars in opleiding toegelaten tot het landelijk examen.

 De Besthmenermolen in de sneeuw met de wieken in de vreugdstand.
Foto: Harry Woertink

Zoals bekend is het molenaarsambacht toegevoegd aan de lijst van immaterieel cultureel erfgoed van Unesco. Dat is donderdag bekendgemaakt in Zuid-Korea tijdens de vergadering van het Comité van het Unesco-verdrag over immaterieel erfgoed. Voor het eerst is Nederlands immaterieel erfgoed opgenomen op deze lijst. De erkenning is vooral te danken aan de inspanningen van Het Gilde van Vrijwillige Molenaars, Vereniging De Hollandsche Molen, Het Ambachtelijk Korenmolenaarsgilde en het Gild Fryske Mounders. Sinds de negentiende eeuw zijn veel molens tot stilstand gekomen, daarmee ging veel kennis verloren. Het ambacht van de molenaar dreigde uit te sterven. Zo’n vijftig beroepsmolenaars en honderden vrijwilligers helpen de molens in Nederland echter draaiende te houden.

Volgens de Nederlandse Molendatabase telt Nederland ruim twaalfhonderd werkende molens. Plaatsing op de internationale Unescolijst levert ook extra aandacht op. En misschien wel meer bezoekers en toeristen op de molens. Het molenaarsambacht wordt er figuurlijk door in het zonnetje gezet. Het geeft de molenaars een steun in de rug voor het vele werk dat zij verrichten en verhoogt het bewustzijn dat een molen niet kan zonder molenaar. Vanwege dit heugelijk nieuws stonden alle molens in Nederland tot en met zondag in de vreugdstand. Met de wieken van de molen weet de molenaar via zogeheten molentaal boodschappen over te brengen. Staan de wieken als je voor de molen staat op vijf over zeven, dan is sprake van vreugde.

Renovatie en opleiding molenaar
Ook de Ommer molens stonden afgelopen dagen in de vreugdestand. De Stichting Ommer molens is samen met alle molenaars erg blij met de waardering van het molenaarsambacht. Daarbij komt dat de afgelopen dagen hard gewerkt is aan renovatie van molen de Lelie in Ommen. Halsbrekende toeren waren er te zien van de medewerkers van een molenonderhoudsbedrijf uit het Friese Tzummarum. Het riet is weer in oude glorie hersteld, maar ook enkele houtdelen uit de kop van de molen zijn vervangen. Volgens molenaar Anton Wolters was deze renovatie werkzaamheden noodzakelijk om de molen in de komende jaren in volle glorie boven Ommen uit te laten torenen. Daarnaast kwam het bericht dat molenaar in opleiding Bastiaan Woertink uit Ommen is geslaagd voor zijn toelatingsexamen tot molenaar, zodat hij het komend voorjaar het landelijk examen mag afleggen.

Bron: Harry Woertink – 10 december 2017

Reageren »

24 november 2017

Ambacht molenaar: UNESCO Immaterieel erfgoed

Categorie: Harry Woertink, Molens, Oude gebruiken & tradities.    346 keer gelezen.

Op 6 of 7 december 2017 wordt bekend of het ambacht van molenaar UNESCO Immaterieel erfgoed is.

 Voorbeeld van Ommer molens in rouwstand (in verband met overlijden oud molenaar Lex Hollak in 2016).
Foto: Harry Woertink

Vorig jaar maart is het ambacht van molenaar op wind- en watermolens voorgedragen voor de Representatieve Lijst van het UNESCO inzake de bescherming van Immaterieel Cultureel Erfgoed. Het is de eerste voordracht door Nederland. Op deze lijst staan bijna vierhonderd verschillende elementen van Immaterieel Erfgoed ingeschreven, uit alle delen van de wereld. Het doel is het belang en de betekenis van Immaterieel Erfgoed te onderstrepen. De lijst maakt zichtbaar wat gemeenschappen, groepen en individuen belangrijk vinden. Het Gilde van Vrijwillige Molenaars, het Gild Fryske Mounders, het Ambachtelijk Korenmolenaarsgilde, Vereniging De Hollandsche Molen, de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed en het Kenniscentrum voor Immaterieel Erfgoed Nederland hebben gezamenlijk deze voordracht voorbereid.

Op 6 en 7 december is het Intergouvernementele Comité van het UNESCO-verdrag bijeen in Zuid-Korea, waar het besluit wordt genomen om het ambacht in te schrijven op de immaterieel erfgoed lijst. Op uitnodiging van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (OCW) is Bas de Deugd namens het Molenaarsgilde samen met drie molenaars van de andere organisaties hierbij aanwezig. In Nederland organiseert het ministerie van OCW op die dag een persconferentie in de krijtmolen D’Admiraal in Amsterdam. De vier molenorganisaties maken van deze gelegenheid gebruik om dit moment feestelijk te omkleden. Iedereen is daarbij welkom.

Het ambacht van wind- en watermolenaar is ons immaterieel erfgoed
Met immaterieel erfgoed hebben wij allemaal in ons dagelijks leven te maken. Het is levend erfgoed, omdat het in de harten, hoofden en handen van mensen leeft. Lees meer »

Reageren »

22 oktober 2017

Den Hof een bisschoppelijke boerenplaats in Ommen (2)

Categorie: Gebouwen, Harry Woertink.    626 keer gelezen.

Den Hof, een grote boerenplaats, even buiten de bebouwde kom in de nabijheid van de Vecht behoorde toe aan de Bisschop van Utrecht.

 Kadastrale kaart van Stad Ommen ca. 1820.
Afb.: Collectie Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, objectnummer MIN04041B02 (zie link voor vergroting).

Het was een gebouwencomplex, bestaande uit een groot huis, een schuur en twee schaapskooien. Tijdens de eerste Munsterse oorlog in 1665 genoot Ommen de twijfelachtige eer om de bisschop van Munster van 25 september tot begin oktober 1665 onderdak te verlenen. Hij resideerde op Den Hof.

Den Hof was een van de leengoederen die waarschijnlijk in de 11de-14de eeuw door de bisschop van Utrecht uitgegeven zijn aan tot hem in een onderhorigheids- of horigheidsverhouding staande dienstmannen. Velen van deze dienstmannen hadden – evenzeer waarschijnlijk – oorspronkelijk horig goed bezeten, dat omgezet was in leengoed. De leenheer gaf de lenen uit aan de leenman. Oorspronkelijk verleende de leenman aan de leenheer bepaalde diensten, bijvoorbeeld militaire hulp. Bovendien was de belening tijdelijk. Na overlijden van de leenman verviel het leen weer aan de leenheer. Geleidelijk aan – zeker na de middeleeuwen – werden de lenen erfelijk in de familie van de leenman, die ze zelfs kon verkopen. Toch bleef er een door het leenrecht geregelde verhouding tussen leenman en leenheer. Dit leenrecht bepaalde onder andere op welke wijze lenen van de ene op de andere leenman konden worden overgedragen; hetzij door vererving hetzij door verkoop.

Mans voor vrouwen zullen het leen behouden
Bij het leenstelsel gold: ‘De oudste op straat, naasten in graat, mans voor vrouwen zullen het leen behouden’. Enige vorm van kadastrale vastlegging van ligging, omvang en aard van de leengoederen en tiendrechten bestond in het algemeen niet, wat in de praktijk goede voorwaarden inhield voor het in vergetelheid raken van de leenplicht en voor verduistering van leengoederen. Daarbij speelde onder andere de veel voorkomende verandering van naam van leengoederen of gedeelten daarvan een rol. We kunnen er dan ook op rekenen, dat langs dergelijke wegen vele leengoederen en -rechten uit het zicht zijn verdwenen. Lees meer »

Reageren »

8 oktober 2017

Den Hof een bisschoppelijke boerenplaats in Ommen (1)

Categorie: Gebouwen, Harry Woertink.    799 keer gelezen.

Eerder bekend als “Huis ten Hage” en ook “Huijs den Hagen” en later als “Erve Den Hof’ bezat Ommen in vroegere eeuwen een bisschoppelijk hof.

 Kadastrale kaart van Stad Ommen in 1822 met de grote boerenplaats erve “Den Hof” (rode cirkel). Het stond ongeveer op de plek van het huidige Zorgcentrum Oldenhaghen.
Afb.: Collectie Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, objectnummer MIN04041VK1 (zie link voor vergroting).

Deze grote boerenplaats, even buiten de bebouwde kom in de nabijheid van de Vecht behoorde toe aan de Bisschop van Utrecht. Het was een gebouwencomplex, bestaande uit een groot huis, een schuur en twee schaapskooien. Verhalen uit de overlevering vertellen dat de deel van het huis zo groot was dat een met twee paarden bespannen wagen op de deel kon omkeren. In 1665 genoot Bisschop van Munster er zelfs onderdak.

Oversticht
Overijssel maakte tot 1528 deel uit van het bisdom Utrecht en het noordelijke gebied van het land genaamd Oversticht. De bisschop had zowel geestelijk als wereldlijk de macht. Na 1528 kwam de soevereiniteit over Overijssel aan de vorsten uit het Habsburgse Huis, eerst Karel V en later Philips II. Na de Opstand in de Nederlanden (1566-1576) kwam die soevereiniteit tenslotte aan de Staten van Overijssel. Toen de Marken werden ingevoerd betekende dat ook de Bisschop aandelen verkreeg in de Marken, zogeheten ‘hoven’. Bekend is dat in de Marken van Ommen, Stegeren, Arriën, Varsen, Vilsteren en Archem dergelijke hoven bestonden. De hofbewoners moesten de Bisschop bijstaan met “hof- en krijgsdiensten. Ze moesten dan ook in het bezit zijn van paard, harnas, speer of wapen. Bij het verminderen van de macht van de Bisschop werkte de hofbewoners zich steeds meer op. Hun huizen werden later havezaten. De geschiedenis van het bisschoppelijk hof is even oud als de geschiedenis van Ommen zelf. In het Oversticht, later de provincie Overijssel, waren meerdere soortgelijke bezittingen met een eigen rechtsgebied en wijze van rechtspraak.

Burgerschap
Voor het beheer van “Den Hof” was een Hofmeijer aangesteld die er ook woonde. De Hofmeijer was een geziene persoon als het ging om bestuurszaken. Met zijn mening in kwesties werd danig rekening gehouden. De personen verbonden aan een bisschoppelijk hof waren niet vrij. In oude stadsstukken werden ze Hovelieden genoemd. Om het burgerschap (of borgerschap) van de stad te krijgen moest de stad een gunst verlenen of moest de Hofheer zich vrijkopen. Lees meer »

Reageren »

25 september 2017

Plannen voor opwekking stroom uit molen De Lelie Ommen

Categorie: Harry Woertink, Molens.    631 keer gelezen.

OMMEN – De eerste stappen om energie op te wekken met korenmolen De Lelie in Ommen zijn gezet. Het is technisch mogelijk om met de wieken van de oude molen dagelijks nieuwe energie te leveren.

 Grote opkomst bijeenkomst verduurzamen molen de Lelie.
Foto: Harry Woertink
Zie voor meer foto’s het album “Verduurzamen molen de Lelie”.

Tot deze conclusie kwamen de initiatiefnemers maandag tijdens een informatie en inspiratiebijeenkomst over het verduurzamen van de uit 1846 daterende korenmolen. Belangrijke vraag daarbij is hoe de toekomst van de korenmolen voor de komende jaren verzekerd is. Daarbij gaat het om de continuïteit en de beschikbaarheid van molenaars en de opvolging van de huidige molenaar.

Ook wordt bekeken hoe de financiering van het project rond te krijgen is: van het installeren van de generatoren tot de jaarlijkse exploitatie. Alle vraagpunten worden de komende maanden verder uitgewerkt. Daarvoor wordt onder andere contacten gelegd met Kennispoort regio Zwolle en het Ondernemershuis voor het Vechtdal in Hardenberg. De planning is om dit jaar meer duidelijkheid te krijgen om vervolgens in 2018 groen licht te krijgen voor de uitvoering van het project.

Fluiterbootjes
Als het aan de initiatiefnemers ligt wordt groene stroom aangewend voor het opladen van bijvoorbeeld fluisterbootjes op de Vecht, de toekomstige Vechtzomp en voor ambachtelijke werkplaatsen zoals het bereiden van meel, het zagen van hout en het brouwen van bier. Ook de woningen in de buurt van molen De Lelie zouden in aanmerking kunnen komen voor de schone stroom.

Lees meer »

1 Reactie »

21 september 2017

Konijnenbeltsmolen in Ommen gekortwiekt: geen 4 maar 2 wieken

Categorie: Harry Woertink, Molens.    357 keer gelezen.

OMMEN – Het is even wennen. De aandachtige voorbijganger zal ook even met zijn ogen knipperen en zich verbazen: ‘Zie ik het wel goed?’.

 De gekortwiekte Konijnenbeltsmolen.
Foto: Harry Woertink
Zie voor meer foto’s het album “Gekortwiekte Konijnenbeltsmolen 2017”.

Maar het klopt: de Konijnenbeltsmolen aan de Zwolseweg in Ommen ziet er deels gekortwiekt uit. In plaats van vier is de molen (voorlopig) voorzien van slechts twee wieken. Een van de wieken – molenaars spreken van roeden – is voor reparatie overgebracht naar een molenmakersbedrijf. Met een hoogwerker is de buitenroede donderdag van de molen verwijderd. Wanneer de roede weer wordt teruggezet is niet bekend. De vraag naar nieuwe roeden is op dit moment groot. Molens die ambachtelijk meel malen hebben begrijpelijk voorrang. Er was echter haast geboden om de gebrekkige roede te verwijderen want een molen moet draaien. Stilstand is voor een molen funest. Ondanks dat het slechts over twee wieken beschikt kan de molen weer draaien.

Boutverbindingen
Reparatie is nodig omdat uit onderzoek van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed is gebleken dat de boutverbindingen van de zogenaamde gedeelde molenroedes niet veilig zijn. Sinds enkele jaren worden deze molenroeden toegepast. Hierbij bestaat de metalen roede (met daaraan twee wieken) niet uit één stuk tussen de 20 tot meer dan 30 meter lang maar worden twee halve roeden in de kop van de molenas met flenzen en bouten aan elkaar verbonden. Van de circa 1200 molens in Nederland is bij 48 molens dat gebrek geconstateerd, waaronder dus bij de Konijnenbeltsmolen. Al deze molens werden in het voorjaar per direct stil gezet. Bij de Vilsterse molen is de roede al eerder weggehaald en wacht eveneens op reparatie. Lees meer »

Reageren »

9 september 2017

Open Monumentendag in Ommen door slecht weer niet doorgegaan

Categorie: Harry Woertink, Kastelen & Havezates, Monumenten.    287 keer gelezen.

OMMEN – De Open Monumentendag in Ommen is zaterdag niet doorgegaan vanwege de vele regenbuigen.

 Waarnemend burgemeester Bas Verkerk hijst de Open Monumentendagvlag in top bij kasteel Eerde.
Foto: Harry Woertink
Zie voor meer afbeeldingen het album “Open Monumentendag 2017

Landgoed Eerde zou het decor zijn van de 31ste Open Monumentendag. De officiële opening ’s morgens om 10 uur durfde de organisatie nog wel aan. Maar die was dan ook in het kasteel zelf gepland, waar de bezoekers droog stonden en bovendien aangenaam naar middeleeuwse kasteelmuziek konden luisteren.

Na toespraken van Leo Bongers namens het organiserend comité en waarnemend burgemeester Bas Verkerk werd buiten in de regen als officiële handeling de Open Monumentendagvlag gehesen. Aangezien ook alle overige activiteiten zich buiten zouden moeten afspelen, met fiets- en wandelroutes op het landgoed, stond de organisatie door de onophoudelijke regenval voor de keus het evenement wel of niet door te laten gaan.

Genodigden zouden met open koetsen bij het kasteel aankomen en ook een veertiental in historische kleding gestoken fietsers van het Fietsmuseum Ommen. In het zicht van de officiële opening meldden zij zich helaas, maar begrijpelijk af”, aldus Leo Bongers van de Stichting Open Monumentendag Ommen. “Normaal gesproken zijn we gewend dat de eerste deelnemers zich al ver voor de opening melden. Maar nu bleef het publiek weg. De weersvoorspelling voor de komende uren was ook niet best. Daarom restte ons niet anders dan het evenement af te blazen. Bovendien bleek dat enkele fietspaden door de hevige regenval onbegaanbaar waren geworden. Helaas”.

Bron: Harry Woertink – 9 september 2017

Reageren »

8 september 2017

Scholieren van Het Koloriet te gast op Internationale school Eerde

Categorie: Harry Woertink, Kastelen & Havezates, Monumenten.    349 keer gelezen.

OMMEN – Met de bedoeling de jeugd actief te betrekken bij het monumentale erfgoed in hun omgeving werd vrijdag 8 september voorafgaand aan de Open Monumentendag een zogeheten Klassendag voor Ommer scholieren gehouden.

 Scholieren van Het Koloriet te gast op Internationale school Eerde.
Foto: Harry Woertink
Zie voor meer foto’s het album “Klassendag voor Ommer scholieren

Open Monumentendag zelf is op zaterdag 9 september. Kasteel Eerde op het gelijknamige landgoed tussen Den Ham en Ommen was plaats van handeling. De organiserende stichting Open Monumentendag Ommen had de groepen 7 en 8 van de basisschool Het Koloriet hiervoor uitgenodigd. Bijna 50 kinderen bezochten het kasteel onder leiding van oud docent van Eerde Willem Roerdink en Harry Woertink. De scholieren waren erg enthousiast over het bezoek. Alle hoeken en gaten in het majestueuze kasteel mochten bekeken worden: van zolder tot de kelder.

De meeste indruk maakte echter de Internationale school Eerde dat binnen de muren van het kasteel is gevestigd. De Ommer scholieren zagen hoe de kinderen van de internationale school les kregen in het nog vrij nieuwe schoolgebouw dat deels onder de grond is gehuisvest. Ook werd de Orangerie van het kasteel bezocht om te zien hoe de Eerder leerlingen prachtige kunstwerken maakten. Verrassing voor de Koloriet-scholieren was na afloop een bezoekje aan de ijskiosk van Ekkelenkamp waar de organisatie de kinderen trakteerden op een ijsje.

Bron: Harry Woertink – 8 september 2017

Reageren »

Pagina 1 van 2012345...1020...Laatste »