23 september 2021

Vilsterse molen in de steigers

Categorie: Harry Woertink, Molens.    81 keer gelezen.

De Vilsterse molen staat op dit moment in de steigers. Een molenmaker is op een hoogte van twaalf meter bezig met het vernieuwen van de stellingplanken rondom de molen.

Vilsterse molen in de steigers
Foto: Harry Woertink
Zie voor meer foto’s het album “Vilsterse molen

Bovendien wordt de stelling met veertig centimeter verbreed. Voor het bedienen van de wieken was de ruimte op de stelling (omloop) eigenlijk te krap dat met name moeilijkheden opleverde met het opzeilen. Ook het hekwerk rondom de stelling wordt hoger en daardoor veiliger. De nieuwe stellingplanken zijn voorzien van een antislip laag. Het gevlucht van de molen (de diameter van het wiekenkruis) komt op 24 meter. De totale hoogte komt daarmee op 26 meter.

Beschermd dorpsgezicht Vilsteren
De achtkantige stellingmolen uit 1858 staat midden in het dorp Vilsteren en is onlosmakelijk verbonden met het beschermd dorpsgezicht. De molen is eigendom van Landgoed Vilsteren. Voor het behoud en maalvaardig maken van de molen is de Stichting Vrienden van de Vilsterse Molen actief. De stichting stelt zich tevens tot doel om financiële middelen aan te boren voor onderhoud en daarmee de instandhouding van deze historische molen. De molenstichting kon financieel een bijdrage leveren in de restauratiekosten evenals Landgoed Vilsteren en andere subsidiebronnen.
Bron: Harry Woertink – 23 september 2021

Reageren »

11 september 2021

Enorme belangstelling Open Monumentendag in Ommen

Categorie: Harry Woertink, Monumenten.    231 keer gelezen.

OMMEN – Ondanks dat was gekozen voor een verkleinde vorm was de Open Monumentendag in Ommen een groot succes. Het mooie weer bracht bijna 200 fietsers in beweging.

Het in klederdracht gestoken gezelschap en middeleeuwse muziek zorgen voor een nostalgische sfeertje op de Open Monumentendag in Ommen.
Foto: Harry Woertink
Zie ook het album “Open Monumentendag 2021”.

Die genoten van een mooie fietstocht door de omgeving van Varsen en Oudleusen. Onderweg kon een bezoek gebracht worden aan het landbouwmuseum op landgoed Den Woeste Heide en erve Vechtdal in de buurtschap Varsen.

Vechtzomp
Het startpunt was molen De Lelie waar op het pleintje voor de molen een gezellige sfeer was en ook van alles te doen. Van middeleeuwse muziek van het duo “Ontfanck Gheselle” op eigen gemaakte instrumenten, oude ambachten met de openstelling van de Scheepstimmerwerf waar gebouwd wordt aan de Ommer Vechtzomp. Ook hier was het een drukte van belang.

Oude koetsen
Molenaar Anton Wolters draaide niet alleen de molen maar had ook zijn oude koetsen tentoongesteld. Bovendien maakte Wolters met zijn antieke groentekar een rondje door het centrum van Ommen. Voor een nostalgisch sfeertje zorgde ook de fietsgroep van het Ommer Rijwielmuseum die op historische rijwielen en in antieke kleding meededen aan de bijna 25 kilometer lange fietstocht. Gerda Wermink van de organiserende Stichting Open Monumentendag Ommen en molenaar Anton Wolters hesen aan de start van de fietstocht de Open Monumentendagvlag als officiële openingshandeling.

Lees meer »

Reageren »

10 september 2021

Scholieren Bernardusschool maken kennis met molen De Lelie – Klassendag OMD

Categorie: Harry Woertink, Monumenten.    96 keer gelezen.

OMMEN – Met de bedoeling de jeugd actief te betrekken bij het monumentale erfgoed in hun omgeving werd vrijdag 10 september voorafgaand aan de Open Monumentendag een zogeheten Klassendag voor scholieren van de basisschool Sint Bernardus gehouden.

 Molenaar Anton Wolters wijst de scholieren op belang van een monument.
Foto: Harry Woertink
Zie ook het album “Klassendag OMD 2021

Op molen De Lelie en de Scheepstimmerwerkplaats van de Vechtzomp werd aandacht besteed aan dit jaarlijks evenement.

Monument
Groep 8 van de Sint Bernardusschool werd rondgeleid door molenaar Anton Wolters. Die wees de leerlingen op het belang van de molen als monument. De reacties van de kinderen waren enthousiast en vuurden tal van vragen af op de molenaar. Zo kwamen ze erachter dat de korenmolen meer dan mooi is. Een molen is functioneel en maalt meel voor de bakker. De molenaar is ook een soort weerman, ervaarden de leerlingen. De molenaar legde uit hoe hij kan zien of er wind is en of er regen onderweg is. Vooral als er onweer op komst is moet de molenaar tijdig maatregelen nemen om de molenwieken stil te zetten. Wolters vertelde dat de Vechtzomp begin 2023 gaat varen op de Vecht als een toeristische attractie.

Quiz
Na afloop werden de leerlingen getrakteerd op een ijsje en kon in het museum van de molen een quiz gemaakt worden, waar de uitslag later op school bekend gemaakt wordt. Het bestuur van de Open Monumentendag in Ommen is blij met de medewerking van zowel de school als die van de molenaar. “Op deze wijze leren kinderen de waarde en het belang van cultureel erfgoed, het oude molenaarsambacht en over het bezochte monument”, aldus de het bestuur van de Stichting Open Monumentendag Ommen.

Bron: Harry Woertink – 10 september 2021

Reageren »

3 september 2021

Mooie fietsroute op Open Monumentendag in Ommen

Categorie: Harry Woertink, Monumenten.    219 keer gelezen.

OMMEN – De fietsroute die uitgezet is ter gelegenheid van de Open Monumentendag op zaterdag 11 september komt langs verschillende mooie plekjes in de omgeving van Ommen.

 Het erf van Landgoed Den Woesten Heide in Varsen.
Foto: Harry Woertink

De start van de 24 kilometer lange route is tussen 13 en 16 uur bij molen De Lelie en de scheepstimmerwerf van de Vechtzomp aan het Molenpad. De deelnemers komen onder anderen op Landgoed Den Woesten Heide in Varsen. Het oude boerderijtje hier is afgebroken voor de bouw van een nieuwe woonboerderij. De benaming “Landgoed Den Woesten Heide” kreeg het eind 2016 toen de nieuwe boerderij door de familie Van der Heide kon worden bewoond. Om bezoekers rond te leiden is de deel van de boerderij ingericht als ontvangstruimte. Ook is een kleinschalig landbouwmuseum op het landgoed gevestigd.

De fietsroute gaat ook over het fietspad langs de oude Hessenweg. Deze behoort tot de oudste wegen in Oost-Nederland en waren van groot belang. Alle Hessenwegen liepen op ruime afstand langs de dorpen en steden. Een belangrijke reden hiervoor was dat de Hessenwagens een veel bredere spoorbreedte hadden dan de gangbare wagens en karren in Nederland. Verder is een pauzestop ingelast in Varsen bij Erve Vechtdal Koesafari op de plek waar ooit een schipperslogement gevestigd was. Voor de terugweg kunnen de deelnemers kiezen om van het nieuwe pontje over de Vecht gebruik te maken.

Omdat de organiserende stichting Open Monumentendag Ommen 35 jaar bestaat is deelname aan de fietsroute gratis. Bovendien kunnen de deelnemers meedoen aan een quiz waar een koesafari als prijs te winnen is.

Bron: Harry Woertink – 3 september 2021

Reageren »

26 augustus 2021

Gedenksteen verzetsman Frits Herbert Iordens weer terug in oude staat

Categorie: Harry Woertink, Monumenten.    301 keer gelezen.

EERDE – De steen die herinnert aan verzetsman Frits Herbert Iordens (1919-1944) op landgoed Eerde is weer in oorspronkelijke staat teruggebracht.

 Tycho Flore bezig met het terugbrengen van de oude staat van de grafsteen op landgoed Eerde.
Foto: Harry Woertink
Zie voor meer foto’s van de steen, zoals deze eerder was in de oorspronkelijke situatie, het album “10. Grafmonument Frits Herbert Iordens”.

Zo’n 25 jaar geleden is op eenvoudige wijze een nieuw kalkstenen plaat vóór de originele steen gezet met dezelfde tekst als op de oorspronkelijke steen. Beeldhouwer Tycho Flore uit Sint Geertruid (Limburg), bekend met de nazaten van Iordens, heeft in opdracht van de familie de machinaal gemaakte kalkstenen voorzetplaat verwijderd, zodat de originele tekst weer zichtbaar is. Niet overal is de tekst op de steen goed leesbaar, maar dat weegt niet op tegen het historisch feit dat de grafsteen weer in oude- en originele staat terug is. Bekeken wordt nog of bij de steen een nadere uitleg moet komen bijvoorbeeld met een qr-code. De bekende beeldhouwer Titus Leeser heeft kort na de Tweede Wereldoorlog uit een bonk kalksteen het gedenkmonument hand gemaakt en met hamer en beitel de tekst aangebracht.

Verzetsdaden
Frits Herbert Iordens (ook wel geschreven als Jordens) werd geboren op 12 juni 1919 in Arnhem. In 1938 begon hij als student aan de Universiteit Utrecht. In de Tweede Wereldoorlog zette hij zich onder meer in voor de hulp aan Joodse kinderen. Daarvoor was op 14 juli 1942 het Utrechts Kindercomité in het leven geroepen. Dat werkte vanuit Utrecht en heeft verschillende Joodse kinderen kunnen laten onderduiken. Vanaf midden 1943 ging Frits Iordens zich ook bezighouden met het redden van geallieerde piloten. Geprobeerd werd die via België, Frankrijk en Spanje naar de thuisbasis terug te krijgen. Op 2 maart 1944 werd Iordens in het Belgische Hasselt aangehouden, vluchtte, maar werd op de vlucht doodgeschoten. Iordens was korte tijd voor dit fatale moment getrouwd met Anne Maclaine-Pont. Ook zij hielp met het onderduiken van Joodse kinderen.

Landgoed Eerde
Tweeëneenhalf jaar na zijn dood is Iordens op verzoek van zijn vrouw herbegraven op landgoed Eerde langs de Regge. Beiden hadden namelijk gelukkige uren doorgebracht in de bossen langs de rivier. Waar nu het graf ligt, zaten ze samen vaak te dromen over hun leven na de oorlog. Lees meer »

Reageren »

23 augustus 2021

Open Monumentendag Ommen – zaterdag 11 september

Categorie: Harry Woertink, Monumenten.    531 keer gelezen.

OMMEN – De Open Monumentendag op zaterdag 11 september in Ommen gaat wel door, maar in verkleinde vorm. Met name fietsliefhebber komen deze dag aan hun trekken.

 Molen De Lelie aan het Molenpad, startpunt van de Ommer Monumentendag op 11 september.
Foto: Harry Woertink

Er is een prachtige 24 kilometer lange fietsroute uitgezet door de omgeving van Ommen. Opgave vooraf is niet nodig. Start van de fietstocht is molen De Lelie aan het Molenpad in Ommen. Met Middeleeuwse muziek van het duo “Ontfanck Gheselle” worden de deelnemers muzikaal uitgezwaaid of binnengehaald. Ook een gezelschap op oude historische fietsen en gestoken in klederdracht van het historisch rijwielmuseum uit Ommen is van de partij. Verder kan bij molen De Lelie een kijkje genomen worden in de Scheepstimmerwerf waar de laatste hand gelegd wordt aan de bouw van de Ommer Vechtzomp. Omdat het op 11 september ook Overijsselse Molendag is draaien bij voldoende wind alle Ommer molens.

Gratis routebeschrijving
Nadat molenaar Anton Wolters en Gerda Wermink als voorzitter van de organiserende stichting Open Monumentendag Ommen samen de speciale Open Monumentenvlag hebben gehesen kunnen deelnemers vanaf 13.00 uur de gratis routebeschrijving halen bij de startlocatie. Behalve dat door een mooie historische omgeving wordt gefietst zijn er onderweg enkele onderbrekingen waar voor de deelnemers iets te zien is en bovendien een versnapering wordt aangeboden door de organisatie. Daarnaast kunnen de deelnemers meedoen aan een wedstrijdpuzzel door onderweg enkele vragen te beantwoorden.

Jubileum
Landelijk gaat het om de 35e editie van Open Monumentendag. Zolang ook doet Ommen mee. Echter, vorig jaar werd vanwege corona geen Open Monumentendag in Ommen gehouden. De stichting Open Monumentendag Ommen organiseert dit keer in Ommen dus voor de 34ste keer de Open Monumentendag. Omdat de stichting 35 jaar bestaat wordt wel een jubileum gevierd. Daarom ook is deelname aan de fietsroute dit keer gratis. De 35e Open Monumentendag wordt landelijk letterlijk ingeluid met gebeier van carillons. Ook in Ommen wordt het carillon van het oude gemeentehuis aan de Markt ter gelegenheid van het jubileum bespeeld. Lees meer »

1 Reactie »

19 juli 2021

Krijgt gevelsteen met het alliantiewapen Friesendorp-Walraven weer een eigen plek?

Categorie: Gebouwen, Harry Woertink.    369 keer gelezen.

Keert de zandstenen gevelsteen van Friesendorp-Walraven weer terug zodat een stukje geschiedenis voor de komende generaties bewaard blijft?

Met deze vraag zitten niet alleen enkele Ommenaren onder aanvoering van molenaar Anton Wolters, maar ook nazaten van de familie Friesendorp. Zij hebben zich daarom tot het gemeentebestuur van Ommen gewend. Hun wens is om de bijna drie eeuwenoude gevelsteen met de alliantiewapens van Friesendorp en Walraven terug te plaatsen in de buurt waar het ooit heeft gestaan. Gedacht wordt aan de plek van de oude HEMA-locatie.

Afbeelding van “een oud huis te Ommen”, vóór de restauratie in 1938, in het jaarverslag 1939 van Het Oversticht.
Zie ook het album “Gevelsteen met alliantiewapen Friesendorp-Walraven

Wijken voor aanleg weg
Het door de familie Friesendorp gebouwd pand in de Brugstraat in Ommen moest in 1969 wijken voor de aanleg van een autoweg over de Markt en de aanleg van een nieuwe brug over de Vecht. Gelukkig zijn bij de sloop de gevelstenen bewaard gebleven. Met financiële steun van de provincie is toen de gevelsteen verworden tot een rustieke zitbank op het terrein van het Streekmuseum. Daarmee bleef een stuk cultuurhistorisch erfgoed bewaard. Echter, de gevelsteen ligt nu in opslag omdat er door de nieuwbouw van het museum geen plek meer is voor deze tastbare herinnering aan vervlogen tijden en mensen. De Friesendorp ’s hebben een belangrijke rol gespeeld in de geschiedenis van Ommen. Maar liefst vier van hen waren burgemeester van Ommen. Daarom is het goed dat de gedachte aan de Friesendorp’s met het behoud van de gevelsteen levendig wordt gehouden.

Friesendorp
Het pand aan de Brugstaat (vroeger nummers 3 en 4) is in 1694 gebouwd door Hendrik Friesendorp die in 1680 schepen was en in 1694 burgemeester. Na zijn overlijden kwam het in het bezit van zijn zoon Gerrit en later door vererving werd kleinzoon Egbert Friesendorp (1718-1784) eigenaar. Laatstgenoemde was commies ter recherche der konvooien en licenten, later koopman, importeur van wol, schepen en burgemeester van Ommen (1748-1784). Toen Egbert trouwde met Anna Lucretia Walraven werd de alliantie van het echtpaar vereeuwigd met het plaatsen van een wapen in de gevel van hun huis. Het ging om drie Bentheimer zandstenen: de grote met het alliantiewapen en twee kleinere hoekstenen. Ze zijn als grove blokken over de Vecht aangevoerd en wellicht gemaakt op de bouwplek door een Duits rondtrekkende steenhouwer.

Weer zichtbaar
In 1898 werd het pand gekocht door bakker Gerhard Stevens voor een winkel-woonhuis. De oorspronkelijk oude gevel was reeds door vroegere verbouwing geschonden. Maar gelukkig vond in 1939 een restauratie plaats met behoud van de topgevel toen bakker Gerrit Jan Stevens het pand had overgenomen van zijn vader. Bij de verbouwing liet de gemeente zich bijstaan door de schoonheidscommissie van “Het Oversticht”. De grote zandstenen gevelstukken werden toen voor het eerst weer zichtbaar. Het bleek dat ze behoorlijk waren aantast door de tand des tijds.

Lees meer »

Reageren »

16 mei 2021

Onderzoek wijst uit dat molen Den Oord in 1824 nieuw is gebouwd op bestaande plek

Categorie: Harry Woertink, Molens.    457 keer gelezen.

De molen op Den Oord in Ommen is een van de acht resterende zeskant windmolen in Nederland. Er is altijd gedacht dat de molen afkomstig zou zijn uit de Zaanstreek en ook in Bathmen zou hebben gestaan.

 1910 – De molen op de Oord net de molenkolk, naar een (vrije) pentekening van Sam van Beek.
Afbeelding: OudOmmen
Zie voor meer afbeeldingen het album “Molen Den Oordt / Streekmuseum

In 1824 zou de molen aangekocht zijn door timmerman Roelof Makkinga en herbouwd als zaagmolen op De Oord. Deze redenering van herbouw blijkt na een dendrochronologie (of jaarringonderzoek) niet juist te zijn. Het onderzoek laat zien dat het hout voor de romp van de molen rond 1800 geveld is. Hieruit kan worden geconstateerd dat de molen zelf in ieder geval niet afkomstig is uit de Zaanstreek of uit het noorden. De molen is nieuw gebouwd op de huidige plek in 1824 als houtzager.

Onderzoek datering
Uit eerdere onderzoeken was al vast komen te staan dat het zeskant van de molen zo goed en degelijk in elkaar stak, dat het onwaarschijnlijk was dat deze molen gedemonteerd en herbouwd zou zijn. Met de nieuwe gegevens uit de onderzoeken wordt dit bevestigd. Het onderzoek is erin geslaagd voor een deel van de monsters een datering te vinden. Aangezien de wankant niet aanwezig is, kan alleen de ondergrens van het kapinterval bepaald worden. Het lijkt echter aannemelijk dat het hout ergens aan het begin van de 19e eeuw is gekapt. Dit komt overeen met het bouwjaar van 1824, waarmee het niet om een verplaatste molen lijkt te gaan, voor zover de gedateerde elementen een nauwkeurige weerspiegeling zijn van de molen als geheel. De molen is niet gebouwd van eikenhout, maar van grenenhout, volgens het onderzoek geïmporteerd vanuit grofweg centraal Polen. Deze afkomst is opmerkelijk. Veel hout kwam uit het gebied rond de Eiffel, of uit Scandinavische landen. Hoe dit hout in Ommen is beland om dienst te doen als constructiehout voor de molen is niet bekend.

Lagere plek: Den Oord
De molen werd gebouwd aan de zuidoost kant van de stad, op een lagere plek Den Oord genaamd. De keus voor deze plek had waarschijnlijk met de vrije windvang te maken en natuurlijk de nabijheid van het water van de Vecht. Het te zagen hout werd aangevoerd over de Vecht, maar bovendien kon de doodlopende arm van de Vecht uitstekend dienstdoen als molenkolk. In deze kolk werden de boomstammen te ruste gelegd. Soms werd het hout meerdere jaren “gewaterd”, tot maximaal vijf jaar. Hierdoor worden de in het hout aanwezige mineralen, voedingsstoffen en zetmeel in het water opgelost. Lees meer »

Reageren »

29 april 2021

Pannenkoeken bakken op Nationale Molendag: zaterdag 8 mei

Categorie: Harry Woertink, Molens.    345 keer gelezen.

OMMEN – Op zaterdag 8 mei en zondag 9 mei is het Nationale Molendag.

 Anton Wolters molenaar op molen De Lelie bij het kruirad op de stelling van de molen.
Foto: Harry Woertink
Zie ook het album “Nationale molendag

Door de coronamaatregelen geldt voor Ommen dat alleen molen De Lelie voor bezoek opengesteld is en de andere Ommer molens alleen maar draaien. Molen De Lelie aan het Molenpad bakt voor lekkerbekken zaterdag pannenkoeken van eigen meel.

De Hollandsche Molen, organisator van de Nationale Molendag heeft besloten de Nationale Molendag volledig ‘online’ te laten plaatsvinden vanwege de huidige corona-situatie, waarin molenbezoek niet of nauwelijks mogelijk zal zijn. Het thema van Nationale Molendag is dit jaar ‘Ode aan de molen’. Daarmee wordt aangesloten bij het landelijke thema ‘Ode aan het landschap’. De Hollandsche Molen heeft in heel Nederland 23 prachtige routes uitgezet die door het publiek gewandeld kunnen worden. Alle informatie over de Nationale Molendag is te vinden op de website: nationalemolendag.nl.

Beeldbepalend
Molens zijn beeldbepalend voor Nederland en werden eeuwenlang gebruikt voor onder meer het malen van graan, het zagen van hout, het slaan van olie uit zaden en het maken van papier. Als gevolg van de technische ontwikkeling verdwenen molens vanaf het eind van de 19e eeuw steeds meer uit beeld en werden gesloopt. Er zijn nog ruim 900 molens gebleven en gerestaureerd en nog steeds te bewonderen. Lees meer »

Reageren »

9 maart 2021

Gemeenteraad ziet hospice in de Piet Hein wel zitten

Categorie: Gebouwen, Harry Woertink.    364 keer gelezen.

OMMEN – De gemeenteraad van Ommen ziet de vestiging van een hospice in het pand Piet Hein aan de Zeesserweg 5 in Ommen wel zitten, maar wil zich daarover niet uitspreken.

 Het pand Piet Hein aan de Zeesserweg 5 in 1937, in gebruik als kraamcentrum.
Afb.: OudOmmen

We gaan dan op de stoel zitten van het bestuur van de Baron Mulertstichting”, motiveerde CDA’er Marinus Dunnewind.

Aanleiding was een motie van de oppositie waarin de gemeenteraad gevraagd werd het pand te bestemmen voor een hospice. De motie was ingegeven door het voornemen van de Baron Mulertstichting om het pand in de verkoop te zetten. Het CDA deed het verzoek aan het stichtingsbestuur te wachten met de verkoop tot uitsluitsel is verkregen over de haalbaarheid van een hospice. LPO en de Christen Unie sloten zich daarbij aan. Vooral ook omdat wethouder Bart Jaspers Faijer aan had gegeven de gevoelens van de raad te benadrukken, maar dat het aan de Baron Mulertstichting is.

Doelstelling
Volgens de coalitie past een hospice bij uitstek in de doelstelling die de baron destijds voor ogen had, maar moet een andere route gekozen worden. “De gemeente heeft meer eigen panden van de hand gedaan met achteraf spijt, laat ons dat niet weer overkomen”, pleitte PvdA’er Hilbert Moerman.

De Baron Mulertstichting werd in 1933 in het leven geroepen door het overlijden van Frederik Eliza Baron Mulert. De baron was begaan met het welzijn van de mensen in Ommen en maakte de gemeente Ommen eigenaar van het landhuis “Piet Hein” met het doel het landhuis “Piet Hein” te exploiteren als inrichting voor verpleging van zieken.

Zie ook: Baron Mulertstichting houdt statuten tegen het licht

Bron: Harry Woertink – 9 maart 2021

Reageren »