12 mei 2018

Vier draaiende molens in Ommen op Nationale Molendag 2018

Categorie: Harry Woertink, Molens, Oude gebruiken & tradities.    396 keer gelezen.

OMMEN – Met vier draaiende molens was zaterdag de Nationale Molendag in Ommen een groot succes.

 Met slechts twee wieken was de Konijnebeltsmolen aan de Zwolseweg de meest in het oog springende molen.
Foto: Harry Woertink
Zie voor meer foto’s het album “Nationale molendag 2018”.

Alle molens hadden honderden bezoekers over de vloer. Bijna de hele dag was er wel wind om de wieken te kunnen laten draaien van de molen De Lelie, molen Den Oordt, de Besthmenermolen en de Konijnbeltsmolen. Meest opvallende molen was deze laatste aan de Zwolseweg, die ondanks dat hij is gekortwiekt tot twee wieken, toch volop draaide.

De molenaars hadden het druk om uit te leggen hoe molens hun werk doen. Vooral ook ouders met jonge kinderen kwamen de molens bezoeken. Kinderen hebben vaak veel belangstelling voor de eeuwenoude ambacht werktuigen. Bij de Konijnenbeltsmolen kon de jeugd een opblaaskoe melken, goed voor een bekertje ranja en bij Den Oordt was er vertier met een groot springkussen.

Bij herhaling moest molenaar Bastiaan Woertink van de Konijnenbeltsmolen uitleggen waarom de molen slechts twee wieken heeft. Van de circa 1200 molens in Nederland is bij 48 molens eenzelfde gebrek geconstateerd, dus moeten die roeden vervangen worden, zo was zijn uitleg. De boutverbindingen van de zogenaamde gedeelde molenroedes zijn niet veilig, heeft onderzoek van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed uitgewezen. Maar het komt allemaal weer goed, weet de molenaar: de verwachting is dat eind oktober de molenwieken weer compleet zijn.

Energie
Gerrit Kieft van de Ommer Molenstichting vertelt dat er plannen zijn om de molen energie op te laten wekken om zo de fluisterbootjes van de tegenover de molen gelegen rederij Peters van stroom te kunnen voorzien. Ook moet de Konijnenbeltsmolen weer maalvaardig worden het aan de molenaars ligt. Meest belangrijkste onderdeel van het binnenwerk van de molen is de zogeheten Koningsspil. “We hebben een hele oude eikenboom op de kop weten te tikken en die ligt momenteel bij een houtzagerij om op juiste lengte en breedte gezaagd te worden”, aldus Kieft die als het aan hem ligt ook graag wil dat de huidige korenmolen Den Oordt weer ingericht wordt als zaagmolen, zoals dat honderd jaar geleden en verder terug ook het geval was.

Bron: Harry Woertink – 12 mei 2018

Reageren »

2 mei 2018

Ommer molens open op Nationale Molendag 12 mei

Categorie: Harry Woertink, Molens, Oude gebruiken & tradities.    402 keer gelezen.

OMMEN – Tijdens de Nationale Molendag op zaterdag 12 mei zijn ook de vier molens in Ommen open voor het publiek.

 Molen Den Oordt, waar in de voormalige zaagschuur het Streekmuseum is gevestigd, doet mee aan de Nationale Molendag.
Foto: Harry Woertink

Dat zijn molen De Lelie aan het Molenpad. Op deze draai- en maalvaardige molen is als professioneel molenaar Anton Wolters actief. Ook de draai- en maalvaardige molen Den Oordt waar Gerrit van Harten, Roelof Rolleman en Willy Zielman molenaar zijn, is tijdens de Nationale Molendag opengesteld. In de voormalige zaagschuur van de oorspronkelijk houtzaagmolen is het Streekmuseum gevestigd.

Openstelling tijdens de Nationale Molendag geldt ook voor de Besthmenermolen aan de Hammerweg. Hier zijn de molenaars Luuk Vogelzang en Simon van Kampen graag bereid alles te vertellen over de molen en het molenaarsambacht. Op de Konijnenbeltsmolen aan de Zwolseweg draait Bastiaan Woertink – die onlangs is geslaagd als molenaar van de Gilde van vrijwillige molenaars – samen met leerling-molenaar Gerrit Kieft. De Konijnenbeltsmolen is ‘slechts’ een draaivaardige molen en “draait voor de prins”, een uitdrukking die zoveel zegt dat de wieken wel draaien, maar de maalstenen niet. Deze zijn in de vorige eeuw verwijderd na het aftakelen van de molen en nooit weer teruggeplaatst. Wel leven er bij de Ommer molenstichting plannen om de Konijnbeltsmolen ooit weer maalvaardig te maken.

Beeldbepalend
De molens zijn beeldbepalend voor Nederland en werden eeuwenlang gebruikt voor onder meer het malen van graan, het zagen van hout, het slaan van olie uit zaden en het maken van papier. Als gevolg van de technische ontwikkeling verdwenen molens vanaf het eind van de 19e eeuw steeds meer uit beeld en werden gesloopt. Die zijn gebleven en gerestaureerd zijn nog steeds te bewonderen en de Nationale Molendag is dé gelegenheid om deze waardevolle werktuigen te bekijken. Ruim 900 molens door het hele land zullen draaien en/of malen waarvan het merendeel ook de deuren voor je open zet. Bezoek ook een molen en ontmoet de molenaar!

Bron: Harry Woertink – 2 mei 2018

Reageren »

18 april 2018

Ommen molenaar rijker

Categorie: Harry Woertink, Molens.    295 keer gelezen.

OMMEN – Bastiaan Woertink (29) is woensdag geslaagd als molenaar. Als vrijwilliger bij de Stichting Ommer Molens mag Woertink voortaan zelfstandig als Gilde-molenaar draaien op elke molen.

 De geslaagde molenaar Bastiaan Woertink.
Foto: Harry Woertink
Zie voor meer foto’s het album “Molenaar Bastiaan Woertink”.

De nieuwe molenaar van de Gilde van vrijwillige molenaars heeft zijn opleiding in eigen vrije tijd gevolgd, voornamelijk zaterdags, naast zijn baan als elektromonteur. Het examen vond plaats op molen “d’Olde Zwarver” aan de IJssel in Kampen en bestond uit praktijk en theorie. Bastiaan moest hier zijn opgedane kennis en kunde om een windmolen te laten draaien tonen aan een drietal examinatoren. Begonnen werd met praktijkopdrachten buiten, dus het bedienen van de molen. Vervolgens het theoriegedeelte in de kap van de molen en op de meelzolder. Tenslotte nog het gedeelte over het lezen van weerkaarten en de praktische inzichten van de weersomstandigheden. Na anderhalf uur stond het voor de examinatoren vast: Woertink het diploma van de Gilde van Vrijwillige Molenaars en Ommen een molenaar rijker. Meer dan 200 uren draaien op verschillende molens, waar de molen in Vriezenveen als lesmolen diende gingen hier aan vooraf.

Trots
Als nieuw molenaar voor de Ommer molens zegt Bastiaan Woertink trots te zijn met zijn behaalde molenaarsdiploma. “Het werken met molens is geweldig leuk. De oude techniek van de molen. Het draaien van de wieken. Kijken naar de weersomstandigheden. Het heeft drie jaar geduurd, maar het was de moeite waard dit er voor over te hebben”, aldus Bastiaan Woertink. Ook het bestuur van de Stichting Ommer Molens deelt in de vreugde van de jonge molenaar. “Heel mooi voor onze molens. We kunnen altijd nieuwe molenaars gebruiken. Hoe vaker de molens draaien hoe beter voor de molens”, aldus Johan Otten, voorzitter van de stichting Ommer Molens. Na het bekend worden van de uitslag van het examen werd Woertink gefeliciteerd en in de bloemetjes gezet door het bestuur van de Ommer molenstichting, die hiervoor naar Kampen was gereisd. Ook collega-molenaars waren naar Kampen gekomen om hun nieuwe collega in het zonnetje te zetten. Bij terugkomst in Ommen kwam de nieuwe molenaar tot de ontdekking dat de wieken van de Ommer molens speciaal voor hem in de vreugdestand waren gezet.

Bron: Harry Woertink – 18 april 2018

Reageren »

30 maart 2018

Karakteristiek pand in Ommen gered van de sloop

Categorie: Gebouwen, Harry Woertink.    638 keer gelezen.

De slopershamer. Dat stond het karakteristieke pand aan de Kruisstraat 1 in Ommen zo’n vijftig jaar geleden te wachten.

 Het komplan van maart 1969 waarbij het pand van Van Eerten reeds is verwijderd.
Illustratie: Archief fotojournalist Herman Wigbels

Het (auto)verkeer moest makkelijker door Ommen kunnen rijden. Het pand met daarin een boekhandel stond in de weg en moest daarom worden afgebroken. Maar dankzij protest van de eigenaar/bewoner, Dick van Eerten, is het niet zover gekomen. Het van oorsprong uit 1903 daterende koffiehuis van den Volksbond, boekhandel/drukkerij en nu een modewinkel staat er gelukkig nog steeds.

Handtekeningactie inwoners
Afbraak van het pand zou een betere toegang tot de Kruisstraat mogelijk moeten maken, zo luidde het ontwerp van het nieuwe komplan Ommen in 1969. Van Eerten had van meet af aan bezwaar tegen deze voorgenomen afbraak. Hij vond daarbij steun van een groot deel van de bevolking van Ommen die een handtekeningenactie op touw had gezet waarin ze hun afkeuring uitspraken over alle stadsveranderingen van de laatste jaren.

Komplan
Bredere straten in de kom, wijziging van de Varsenerstraat in winkelbestemming en meer parkeerplekken, daar ging het plan voor. Het nieuwe ontwerpkomplan liet de oude eivorm, steunend op de vroegere wallen om de stad onaangetast. Ook de nieuwe winkelstraten en stegen bleven onaangetast, omdat volgens stedenbouwkundige Ir. Hajema daarin juist het typisch knusse karakter van Ommen zit. Behalve de afbraak van het pand van Van Eerten moesten ook in een aantal straten oude vervallen boerderijen en andere panden worden gesloopt, zoals in de Varsenerstraat, Bermerstraat en Gasthuisstraat.

De gemeenteraad van Ommen gaf in zijn vergadering van 27 september 1969 gehoor aan het besluit van het toenmalige college van burgemeester en wethouders om het karakteristieke winkelpand Kruisstraat 1 af te breken. Verkeerstechnisch zou hier op de hoek Kruisstraat-Varsenerstraat een doorbraak moeten komen. De raad protesteerde nog wel heftig tegen de voorgenomen sloop en onderschreef de bezwaren van Van Eerten en die van de bezwaar makende inwoners. Maar burgemeester Van Reeuwijk wilde het bezwaar van Van Eerten buiten behandeling houden omdat deze te laat was ingediend. Het college was niet op een andere gedachte te brengen. Door alle strubbelingen had de raad uiteindelijk een vergadering van ruim 3 uur nodig om het komplan goed te keuren. Lees meer »

Reageren »

22 februari 2018

Vroegere kerk diende als onderdak voor de NSB

Categorie: Gebouwen, Harry Woertink.    529 keer gelezen.

Er is meer bekend over het gebruik van het kerkgebouw aan het Molenpad nadat het niet meer als kerk dienst deed.

 De vroegere Christelijk Gereformeerde kerk in Ommen.
Foto: Cultuurhistorisch Centrum Ommen

Zoals vermeld in het artikel “Een kerkje aan het Molenpad in Ommen” was het van korte duur dat hier kerkdiensten werden gehouden van de Christelijk Gereformeerde kerk. In de oorlogsjaren (1940-1945) is het pand gekocht door de plaatselijke groepsleider van de NSB (Nationaal Socialistische Beweging). Zo kon het gebouw eind maart 1942 in gebruik genomen worden als groepshuis van de NSB.

Daarbij ging het om de Weerbaarheidsafdeling (WA), de NSB-vrouwen (NSVO) en de Jeugdstorm. “Opdat de kameraadschapsband onderling steeds meer zou worden versterkt en men steeds meer geschikt zal worden om de nationaal-socialistische beginselen in leer en leven uit te dragen”, schreef de krant van toen over de opening, die ook wist te melden dat de inventaris en verbouwing 400 guldens hebben gekost.

De officiële ingebruikneming vond feestelijk plaats met toespraken van plaatselijke leiders, die stelden blij te zijn met het nieuwe groepshuis, vooral ook omdat bij plaatselijke lokaalverhuurders veel “laster en tegenwerking” werd ondervonden bij het huren van lokaliteiten. Na een muzikaal en vocaal intermezzo en koffie met gevulde koek werd een eenpansmaaltijd genuttigd, die bestond uit heerlijke erwtensoep. Voor het nodige „er in” hadden enkele agrariërs gezorgd.

Bron: Harry Woertink – 22 februari 2018

Reageren »

6 februari 2018

Een kerkje aan het Molenpad in Ommen

Categorie: Gebouwen, Harry Woertink.    1.734 keer gelezen.

Tussen 1903 en 1940 was er een kerkje aan het Molenpad 3 in Ommen, eigendom van de Christelijke Gereformeerde kerk.

Pand Molenpad 3, plek van de vroegere kerk.
Foto: Harry Woertink
Zie voor meer foto’s het album “Molenpad 3 – Varkenskarkie

Het was maar een klein gebouwtje. De kerk is op 10 oktober 1903 plechtig ingewijd door ds. Koomans van Zwolle. Ambtsdragers waren J.H. van der Bent en J.Oldegbers als onderling en G.J.Oldhuis diaken. Na de preek werden een tweetal nieuw gekozen kerkeraadsleden in hun ambt bevestigd. “Het kleine gebouw, waarin ongeveer een 80 zitplaatsen beschikbaar zijn, kon bij deze gelegenheid de talrijk opgekomen schare niet bevatten”, aldus een verslag in de krant van toen. De kerkelijke gemeente heeft nooit een eigen predikant gehad. Tot 1917 werd er gekerkt in Ommen. Toen de kerk in Ommen geen levensvatbaarheid meer toonde werd de gemeente opgeheven . Sommige leden ging toen ter kerke in Nieuwleusen. Wat er tussentijds met het gebouwtje is gebeurd is niet bekend. In 1939 werd het gebouw met alle lusten en lasten overgenomen door een van de kerkleden. In 1946 is het afgebroken en kwam er een woonhuis voor in de plek met als bewoner Hendrik Jan Buitenhuis en in 1948 Gerrit Derk Beverdam. In 1951 woonde er Gerrit Pots. Ook de familie Van Lenthe heeft er jaren gewoond. De laatste verbouwingen zijn verricht door de huidige eigenaren, de familie Plaggenmersch.

Kerkgeschiedenis
In de 19e eeuw kwam er in de grote Nederlandse Gereformeerde kerk steeds meer invloed van stromingen die kritisch stonden tegenover de Bijbel. Ook de regering probeerde greep op de kerk te krijgen. Zo werd er een reglement opgelegd aan de kerk, die de afspraken die de kerken in 1618 hadden gemaakt, moest vervangen. Dit was het begin van de Nederlandse Hervormde Kerk. Deze ontwikkelingen riepen veel protest op. Dit leidde ertoe dat een aantal kerken zich in 1834 afscheidde van de Nederlands Hervormde Kerk. Deze beweging begon in het Groningse Ulrum, onder leiding van de predikant Hendrik de Cock. Zij bestond uit allerlei groepjes kerken. Twee daarvan waren de Christelijke Afgescheiden Gemeenten en de Gereformeerde Kerk onder het kruis. Deze twee groepen verenigden zich in 1869 en noemden zich voortaan Christelijke Gereformeerde Kerk in Nederland. Lees meer »

1 Reactie »

11 december 2017

Israëlische ambassadeur op bezoek in Ommen

Categorie: Harry Woertink, Monumenten, Oorlog en Bevrijding.    610 keer gelezen.

OMMEN – De Israëlische ambassadeur in Nederland Aviv Shir-On heeft zich maandag persoonlijk op de hoogte gesteld van het vroegere Joods leven in Ommen.

 De ambassadeur Aviv Shir-On samen met burgemeester Bas Verkerk (rechts) bij het monument van verzetsstrijder Frits Herbert Iordens.Foto: Harry Woertink
Zie voor meer foto’s het album “2017 – Bezoek Israëlische ambassadeur”.

Hij bezocht achtereenvolgens het oorlogsmonument bij het gemeentehuis, de Joodse begraafplaats en enkele voormalige woningen van Joodse inwoners die gemarkeerd zijn met Stolpersteine. Verder stond op het programma kasteel Eerde met de Internationale school en het monument ter herinnering aan de 14 studenten van de Quakerschool Eerde die in de Tweede Wereldoorlog omkwamen. En als laatste het monument van verzetsstrijders Frits Herbert Iordens aan de Steile Oever op Landgoed Eerde. Waarnemend burgemeester Bas Verkerk vergezelde de ambassadeur samen met Harry Woertink van de historische vereniging CCO en Gerko Warner en Kest Jelsma van de stichting Herdenking Joods Ommen.

Yad Vashem
Volgens burgemeester Verkerk kan het bezoek van de ambassadeur aan Ommen bijzonder genoemd worden, met name omdat dit soort diplomaten meestal te gast zijn in de grote steden van de randstad. Maar dankzij de contacten van Verkerk was de afspraak met de ambassadeur binnen twee weken gemaakt. Verkerk is met name geïnteresseerd geraakt in de historie van verzetsstrijder Iordens die samen met zijn vrouw Anne Maclaine-Pont in de Tweede Wereldoorlog zich heeft ingezet voor hulp aan Joodse kinderen. De bedoeling is dan ook om voor dit echtpaar een postume onderscheiding “Yad Vashem” aan te vragen die wordt toegekend aan degene die hun leven waagden om Joden te redden.

Joodse kinderen
Iordens en zijn echtgenote lieten namens een speciaal Kindercomité Joodse kinderen onderduiken. Zo waren in een verblijf op het landgoed Eerde zeven Joodse kinderen ondergebracht. Vanaf midden 1943 ging Iordens zich ook bezighouden met het redden van geallieerde piloten. Geprobeerd werd die via België, Frankrijk en Spanje naar de thuisbasis terug te krijgen. Daarvoor waren speciale vluchtlijnen georganiseerd door de verzetsstrijders in genoemde landen. Iordens bracht de door de ondergrondse, na hun landing per parachute uit neergestorte vliegtuigen, opgepikte vliegers meestal tot aan de Belgische grens. Eén keer is hij verder meegegaan en dat zou hem noodlottig worden.

Lees meer »

1 Reactie »

10 december 2017

Driedubbele vreugde voor Ommer molens

Categorie: Harry Woertink, Molens.    432 keer gelezen.

OMMEN – Voor de Ommer molens was er afgelopen dagen alle aanleiding feest te vieren. Behalve erkenning van het molenaarsambacht door Unesco werd er een Ommer molen gerenoveerd en is een van de molenaars in opleiding toegelaten tot het landelijk examen.

 De Besthmenermolen in de sneeuw met de wieken in de vreugdstand.
Foto: Harry Woertink

Zoals bekend is het molenaarsambacht toegevoegd aan de lijst van immaterieel cultureel erfgoed van Unesco. Dat is donderdag bekendgemaakt in Zuid-Korea tijdens de vergadering van het Comité van het Unesco-verdrag over immaterieel erfgoed. Voor het eerst is Nederlands immaterieel erfgoed opgenomen op deze lijst. De erkenning is vooral te danken aan de inspanningen van Het Gilde van Vrijwillige Molenaars, Vereniging De Hollandsche Molen, Het Ambachtelijk Korenmolenaarsgilde en het Gild Fryske Mounders. Sinds de negentiende eeuw zijn veel molens tot stilstand gekomen, daarmee ging veel kennis verloren. Het ambacht van de molenaar dreigde uit te sterven. Zo’n vijftig beroepsmolenaars en honderden vrijwilligers helpen de molens in Nederland echter draaiende te houden.

Volgens de Nederlandse Molendatabase telt Nederland ruim twaalfhonderd werkende molens. Plaatsing op de internationale Unescolijst levert ook extra aandacht op. En misschien wel meer bezoekers en toeristen op de molens. Het molenaarsambacht wordt er figuurlijk door in het zonnetje gezet. Het geeft de molenaars een steun in de rug voor het vele werk dat zij verrichten en verhoogt het bewustzijn dat een molen niet kan zonder molenaar. Vanwege dit heugelijk nieuws stonden alle molens in Nederland tot en met zondag in de vreugdstand. Met de wieken van de molen weet de molenaar via zogeheten molentaal boodschappen over te brengen. Staan de wieken als je voor de molen staat op vijf over zeven, dan is sprake van vreugde.

Renovatie en opleiding molenaar
Ook de Ommer molens stonden afgelopen dagen in de vreugdestand. De Stichting Ommer molens is samen met alle molenaars erg blij met de waardering van het molenaarsambacht. Daarbij komt dat de afgelopen dagen hard gewerkt is aan renovatie van molen de Lelie in Ommen. Halsbrekende toeren waren er te zien van de medewerkers van een molenonderhoudsbedrijf uit het Friese Tzummarum. Het riet is weer in oude glorie hersteld, maar ook enkele houtdelen uit de kop van de molen zijn vervangen. Volgens molenaar Anton Wolters was deze renovatie werkzaamheden noodzakelijk om de molen in de komende jaren in volle glorie boven Ommen uit te laten torenen. Daarnaast kwam het bericht dat molenaar in opleiding Bastiaan Woertink uit Ommen is geslaagd voor zijn toelatingsexamen tot molenaar, zodat hij het komend voorjaar het landelijk examen mag afleggen.

Bron: Harry Woertink – 10 december 2017

Reageren »

24 november 2017

Ambacht molenaar: UNESCO Immaterieel erfgoed

Categorie: Harry Woertink, Molens, Oude gebruiken & tradities.    447 keer gelezen.

Op 6 of 7 december 2017 wordt bekend of het ambacht van molenaar UNESCO Immaterieel erfgoed is.

 Voorbeeld van Ommer molens in rouwstand (in verband met overlijden oud molenaar Lex Hollak in 2016).
Foto: Harry Woertink

Vorig jaar maart is het ambacht van molenaar op wind- en watermolens voorgedragen voor de Representatieve Lijst van het UNESCO inzake de bescherming van Immaterieel Cultureel Erfgoed. Het is de eerste voordracht door Nederland. Op deze lijst staan bijna vierhonderd verschillende elementen van Immaterieel Erfgoed ingeschreven, uit alle delen van de wereld. Het doel is het belang en de betekenis van Immaterieel Erfgoed te onderstrepen. De lijst maakt zichtbaar wat gemeenschappen, groepen en individuen belangrijk vinden. Het Gilde van Vrijwillige Molenaars, het Gild Fryske Mounders, het Ambachtelijk Korenmolenaarsgilde, Vereniging De Hollandsche Molen, de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed en het Kenniscentrum voor Immaterieel Erfgoed Nederland hebben gezamenlijk deze voordracht voorbereid.

Op 6 en 7 december is het Intergouvernementele Comité van het UNESCO-verdrag bijeen in Zuid-Korea, waar het besluit wordt genomen om het ambacht in te schrijven op de immaterieel erfgoed lijst. Op uitnodiging van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (OCW) is Bas de Deugd namens het Molenaarsgilde samen met drie molenaars van de andere organisaties hierbij aanwezig. In Nederland organiseert het ministerie van OCW op die dag een persconferentie in de krijtmolen D’Admiraal in Amsterdam. De vier molenorganisaties maken van deze gelegenheid gebruik om dit moment feestelijk te omkleden. Iedereen is daarbij welkom.

Het ambacht van wind- en watermolenaar is ons immaterieel erfgoed
Met immaterieel erfgoed hebben wij allemaal in ons dagelijks leven te maken. Het is levend erfgoed, omdat het in de harten, hoofden en handen van mensen leeft. Lees meer »

Reageren »

22 oktober 2017

Den Hof een bisschoppelijke boerenplaats in Ommen (2)

Categorie: Gebouwen, Harry Woertink.    761 keer gelezen.

Den Hof, een grote boerenplaats, even buiten de bebouwde kom in de nabijheid van de Vecht behoorde toe aan de Bisschop van Utrecht.

 Kadastrale kaart van Stad Ommen ca. 1820.
Afb.: Collectie Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, objectnummer MIN04041B02 (zie link voor vergroting).

Het was een gebouwencomplex, bestaande uit een groot huis, een schuur en twee schaapskooien. Tijdens de eerste Munsterse oorlog in 1665 genoot Ommen de twijfelachtige eer om de bisschop van Munster van 25 september tot begin oktober 1665 onderdak te verlenen. Hij resideerde op Den Hof.

Den Hof was een van de leengoederen die waarschijnlijk in de 11de-14de eeuw door de bisschop van Utrecht uitgegeven zijn aan tot hem in een onderhorigheids- of horigheidsverhouding staande dienstmannen. Velen van deze dienstmannen hadden – evenzeer waarschijnlijk – oorspronkelijk horig goed bezeten, dat omgezet was in leengoed. De leenheer gaf de lenen uit aan de leenman. Oorspronkelijk verleende de leenman aan de leenheer bepaalde diensten, bijvoorbeeld militaire hulp. Bovendien was de belening tijdelijk. Na overlijden van de leenman verviel het leen weer aan de leenheer. Geleidelijk aan – zeker na de middeleeuwen – werden de lenen erfelijk in de familie van de leenman, die ze zelfs kon verkopen. Toch bleef er een door het leenrecht geregelde verhouding tussen leenman en leenheer. Dit leenrecht bepaalde onder andere op welke wijze lenen van de ene op de andere leenman konden worden overgedragen; hetzij door vererving hetzij door verkoop.

Mans voor vrouwen zullen het leen behouden
Bij het leenstelsel gold: ‘De oudste op straat, naasten in graat, mans voor vrouwen zullen het leen behouden’. Enige vorm van kadastrale vastlegging van ligging, omvang en aard van de leengoederen en tiendrechten bestond in het algemeen niet, wat in de praktijk goede voorwaarden inhield voor het in vergetelheid raken van de leenplicht en voor verduistering van leengoederen. Daarbij speelde onder andere de veel voorkomende verandering van naam van leengoederen of gedeelten daarvan een rol. We kunnen er dan ook op rekenen, dat langs dergelijke wegen vele leengoederen en -rechten uit het zicht zijn verdwenen. Lees meer »

Reageren »

Pagina 1 van 2012345...1020...Laatste »