23 januari 2011

Bos tussen twee evenwijdig lopende wallen op de zuidhelling van de Lemelerberg?

Categorie: Algemeen.    22.465 keer gelezen.

Wie heeft er zoveel energie en dus kosten voor over gehad om deze wallen op te werpen? Welk zinnig doel hebben ze gediend?

Luchtfoto met de twee raadselachtige evenwijdig lopende wallen op de zuidhelling van de Lemelerberg.
Zie ook Zoekplaatje 78.

Geert Bakker vraagt zich al jaren af hoe de twee evenwijdige wallen op de zuidhelling van de Lemelerberg zijn ontstaan:
“Al vanaf mijn eerste verblijf in het huisje op de zuidhelling van de Lemelerberg ben ik geïntrigeerd door de brede evenwijdige wallen die daar dwars op het pad de hellingen doorsnijden en de weilanden aan weerskanten van de berg verbinden. De onderste steekt tussen het huisje en het bankje van Albert van Oene de weg over en de bovenste loopt dicht langs het houtschuurtje. Gemeten met de lineaal van Google Earth liggen ze op 130 meter van elkaar.

Sinds kort staan op www.globeassistant.org/earthconnector/kadaster/watwastoen alle oude stafkaarten, de zogenoemde Bonneblaadjes, van heel Nederland nu voor een ieder ter inzage. Op deze oude kaarten staat tussen deze twee wallen tussen omstreeks 1883 en 1909 een reep ‘bos’ ingetekend en wel voornamelijk op het oostelijke deel vanaf de plek waar nu het huisje staat. Mijn aanduiding ‘bos’ is onder voorbehoud, want ik heb de legenda van die kaarten nog niet gevonden, maar de donkere, bijna zwarte kleur van die strook is vrijwel dezelfde als van het nu nog aanwezig bos bij De Zonnebloem. Daar zie je ook dat de bovenste wal zich voortzet in de huidige Bergweg.

Wellicht vraagt het enige oefening om met die oude stafkaarten en het tegenwoordige satellietbeeld van Google Earth te ‘spelen’ maar het went snel. Met de transparantieregelschuif rechtsboven kun je het oude en huidige beeld naadloos in elkaar laten overgaan. Buitengewoon fascinerend! Je ziet zo ook waar inmiddels verdwenen oude wegen over berg en es hebben gelopen en waar schaapskooien stonden.

Enkele markante jaartallen:
1883 bedoelde strook bos aanwezig, maar in 1909 alweer afwezig
1929 de brede strook bos is al 20 jaar weg, maar boven de bovenste wal ligt nu een smal reepje bos en op de kaart is De Zonnebloem vermeld
1930 er staan 3 schaapskooien ingetekend langs de bosrand bij de es
1934 nog steeds 3 schaapskooien ingetekend, maar in 1935 is er nog maar 1 schaapskooi over
1935 nu staat ook het huisje met de hoefijzervormige zandweg erlangs in rood ingetekend; van het bij 1929 genoemde smalle reepje bos zijn nu nog slechts 3 ruitvormige plukjes bos over; daarvan ligt de meest linkse net onder de huidige kraal waar ’s zomers de schapen overnachten als ze op de zuidhelling lopen.

 1907 – Kinderen van notaris Bloem, die toen eigenaar was van deze zwerfkei (groote steen) op de Lemelerberg.

De Historische King Ommen heeft een oude ansichtkaart waarop een dame in een bevallige pose op de Dikke Steen ligt en waarbij goed zichtbaar is dat de berg toen echt helemaal kaal was en dat elke boom dus kennelijk van latere datum is. Dat is bevestigd door een oud-leerling op leeftijd die me vertelde dat het huisje op de zuidhelling vanuit zijn schoolbankje in Lemele goed zichtbaar was.

Zeer opmerkelijk zijn ook de identieke hoeken van ongeveer 135 graden die beide wallen maken. Destijds plooide men toch allerlei zaken meer naar de natuur dan volgens geometrische ontwerpen? Na de oostelijke knik in de bovenste wal zet die lijn zich voort in het eerste stuk van de Bovenesweg vanaf de Ledeboerweg.

Enkele vragen:

  • Waarom werden die ongeveer 3 meter brede wallen, met aan weerszijden een droge greppel van waaruit ze werden opgeworpen, aangelegd?
  • Wordt de meestgehoorde verklaring van ‘perceelsgrenzen’ met het bovenbedoelde bos niet eerder een groter dan een kleiner mysterie?
  • Als het geen bos- maar bijvoorbeeld boekwijtcultuur is geweest, waarom dan toch zulke brede wallen?
  • Wat zou de verklaring van die ongeveer 135 graden grote hoeken in die lijnen kunnen zijn?

Wie het weet mag het zeggen en hartelijke dank voor uw moeite!
Met beste wensen en vriendelijke groet, Geert Bakker”

Bron: Geert Bakker – 23 januari 2011
Artikel is eerder gepubliceerd in de nieuwsbrief van Stichting ’t Lemels Arfgoed, echter nog zonder resultaat.


Aanvulling door Gerard Bakker – 23 januari 2011:
 Op deze kaart zie je de wallen haarscherp; de onderste heeft rechts en de bovenste links een arcering. Waarschijnlijk is het ook niet toevallig dat beide lijnen heel nauwkeurig parallel aan het kaartraster lopen; daar is kennelijk over nagedacht en doet vermoeden dat het kadaster het antwoord in huis heeft. Ook de drie ruitvormige plukjes bos nabij de kraal (die er toen nog niet was) zijn natuurlijk te gelijkvormig van vorm om toevallig te zijn. Wie zou zoiets nou bedenken?

Waar die bovenste wal de rode zandweg kruist is de afslag van het huidige pad dat pal noordelijk naar het hoogste punt van de zuidhelling loopt. Op de punt van 36.5 staat een rode stip; zou dat al de jachthut zijn? Moet haast wel, want waarom zou de hoefijzervormige zandweg er langs dan rood zijn? Kennelijk voor het comfort van meneer de baron; toch? Onlangs hoorde ik dat Drieling doet vermoeden dat er ook een Tweeling en misschien zelfs een Eersteling kan zijn geweest.


36 Reacties »

• • •

36 reacties »