25 maart 2009

Boek over het Radiotoestel in de Tweede Wereldoorlog

Categorie: Boeken & Tijdschriften, Informatiebronnen.    6.270 keer gelezen.

Over de Tweede Wereldoorlog is veel geschreven en ook over de geschiedenis van de radio in deze bijzondere periode. Meestal betreft het dan echter publicaties over radio in de betekenis van radio-omroep.

090325_Radio-in-WO-II.jpgAfb. E.J.M. Verheijen
Het boek over het Radiotoestel in de Tweede Wereldoorlog met een bijdrage uit Ommen

Over radio in de zin van het radiotoestel is nauwelijks gepubliceerd. Ouderen kunnen zich meestal nog wel herinneren dat iedereen in die tijd, in opdracht van de Duitsers, zijn radiotoestel moest inleveren. Lang niet iedereen voldeed aan die inleveringsplicht. Veel landgenoten bleven met een achtergehouden toestel heimelijk luisteren naar de uitzendingen van de BBC, Radio Oranje of zenders als “De Flitspuit”.

In april 1941, toen alle joden al hun radio moesten inleveren, leverden leden van de joodse gemeenschap in Ommen 2 radio’s bij het politiebureau af. Op 9 juni werden overal tegelijk in het land om ongeveer 9 uur de verkoopregisters bij radiohandelaren inbeslaggenomen. Men wilde die registers gebruiken als een controlemiddel of iederen die in de afgelopen jaren een radio had gekocht deze bij de verplichte inlevering in mei/juni 1943 ook werkelijk inleverde.

Hoewel de inbeslagname van die verkoopregisters een verrassingsactie moest zijn, zijn veel handelaren van te voren ingeseind. Wellicht was dat ook het geval met een radiohandelaar in Lemele/Ommen, want hij verklaarde op de ochtend van 9 juni aan de wachtmeester van de Post Lemelerveld van de Marechaussee dat het register zoek was. Hij vermoedde dat het bij een inbraak in mei 1942 was ontvreemd. Aan dit thema wordt in het boek een aparte paragraaf gewijd.

090325_oude-radios.jpg

Het totaal aantal ingeleverde toestellen bedroeg 485 stuks. In totaal werden in mei.juni 458 toestellen ingeleverd en tijdens de na-inlevering van oktober nog eens 27 stuks. Op 13 mei 1944 werden 212 radio’s naar Nijverdal afgevoerd. Op 15 mei volgden nog eens 227 toestellen en verder nog 75 losse luidsprekers en 20 plaatspanningsapparaten (toestellen die op het lichtnet aangesloten kunnen worden en dan batterijtoestellen van de benodigde spanning kunnen voorzien). In totaal werden kort na de eerste inlevering weer 12 toestellen teruggegeven, waarvan minstens 11 aan caféhouders.

090325_radio1.bmpKorte tijd na het begin van de inlevering was namelijk een landelijke regeling van kracht geworden die teruggave van ingeleverde toestellen aan caféhouders mogelijk maakte. De radiotoestellen van caféhouders werden namelijk ook in hun zaak gebruikt als versterker bij het ten gehore brengen van grammofoonmuziek.

Vóór de teruggave moest een radiotechnicus een paar essentiële onderdelen verwijderen, zodat het toestel daarna niet meer als radio-ontvanger maar nog wel als versterker gebruikt kon worden. Ook aan dit thema wordt in het boek een aparte paragraaf gewijd.

090325_radio2.bmpDe ingeleverde toestellen lagen opgeslagen (tot de afvoer naar Nijverdal) in het pand Bouwstraat 25. Op 21 december 1943 werden ten behoeve van het “Arbeitsbereich der NSDAP, Kreis Hengelo (O)” 5 toestellen uit de voorraad van Ommen opgeëist. Ook in omringende gemeenten vonden dergelijke opeisingen plaats tot een totaal van 100 stuks.

Deze 100 radio’s waren bestemd voor in de omgeving verblijvende Duitse evacuées. In maart 1944 werden door de Wehrmacht 20 batterijtoestellen uit de voorraad opgeëist. Er waren echter maar 12 werkende exemplaren aanwezig. Die werden afgeleverd, samen met 28 radiolampen van defecte batterijtoestellen.

Al deze onderwerpen komen aan bod in het boek “Het Radiotoestel in de Tweede Wereldoorlog”. Het boek is vanaf 29 maart uitsluitend bij de auteur verkrijgbaar. Enkele stichtingen en verenigingen hebben het onderzoek en de uitgave van dit boek financieel ondersteund, waardoor het mogelijk is het voor de prijs van € 30,– aan te bieden. Eventuele verzendkosten binnen Nederland bedragen € 3,50.

Bestelinformatie:
Het Radiotoestel in de Tweede Wereldoorlog – © 2009 – ISBN 978-90-9024119-7
E.J.M. Verheijen, Havenweg 74, 6122 EK Buchten, Tel. +31 (0)46 – 485 1847, gverhe@planet.nl.

Bron: E.J.M. Verheijen – 25 maart 2009

Reageren »

• • •

Geen reacties »

Nog geen reacties.

Voeg een reactie toe

*
Voer het hiernaast afgebeelde woord in. Klik op de afbeelding om het woord af te luisteren.
Anti-spam image

U kunt afbeeldingen aan de reactie toevoegen door hier te klikken.