In Staphorst is meer dan een eeuwlang gebruikszilver gemaakt door drie opeenvolgende generaties Drost. Aan deze familiereeks van ambachtslieden is een einde gekomen, doordat Freddy Drost, als laatste edelsmid van zijn geslacht, zijn activiteiten na 54 jaar heeft beëindigd.

Afb.: IJsselacademie
Het geheim van de smid. De vervaardiging en bewerking van Staphorster gebruikszilver van Wielent Harms is de opvolger van het veelgeprezen overzichtswerk Overijsselse streekdrachten. Weerspiegeling van voorbije mode, dat Harms in 2008 bij de IJA publiceerde.

In Staphorst is meer dan een eeuw lang gebruikszilver gemaakt door drie opeenvolgende generaties Drost. Aan deze familiereeks van ambachtslieden is een einde gekomen, doordat Freddy Drost, als laatste edelsmid van zijn geslacht, zijn activiteiten na 54 jaar heeft beëindigd. Drost heeft geen opvolger aan wie hij zijn kennis en ervaring op het gebied van oorijzers en overig gebruikszilver kan overdragen. Meestal zijn gespecialiseerde zilversmeden weinig toeschietelijk om informatie over werkwijzen, materialen en recepturen prijs te geven, waardoor in de loop van de eeuwen veel informatie verloren is gegaan. Voor Freddy Drost ligt dat anders: hij wilde zijn geheimen graag delen met Wielent Harms, autoriteit op het terrein van kennis over de streekdracht in Overijssel.

In Het geheim van de smid passeren alle aspecten van het ambacht de revue. Zo is er aandacht voor de methodieken van het drijven en gieten en voor de innovaties die zich hierbij voordeden. Uitvoerig komt de vervaardiging van het oorijzer aan bod, een zeer karakteristiek onderdeel van de Staphorster dracht, maar ook andere vormen van gebruikszilver, zoals bijbelbeslag, tasbeugels, schoengespen en sigarenpijpjes worden beschreven en in beeld gebracht. Op de bijgevoegde dvd is te zien hoe Freddy Drost zijn laatste oorijzer maakt.

Dankzij medewerking van het Openluchtmuseum in Arnhem en de Historische Vereniging Staphorst is er een prachtige fotobijlage toegevoegd waarop het gebruik van het ambachtelijk bewerkte edelmetaal in de Staphorster gemeenschap te zien is. Lees meer »

Reageren »

Dit is de zevende aflevering van het Woordenboek van de Overijsselse Dialecten (WOD). Hierin komen de woorden aan de orde die betrekking hebben op de drie thema’s feesten, rituelen en spelen.

Afb.: IJsselacademie Kampen

In dit boek worden niet alleen de plaatselijk bekende woorden gegeven voor begrippen als ‘kerstavond’, ‘kermis’, ‘ draaimolen’, ‘bruiloft’, ‘kraamvisite’, ‘bokspringen’ of ‘verstoppertje’. Opvallend zijn in dit deel vooral de vrij uitgebreide toelichtingen die de informanten van het woordenboekproject bij de woorden gegeven hebben. Er bleek veel te vertellen over de oudere en jongere plaatselijk bekende tradities.

Zo wordt beschreven hoe de sacramentsprocessie in Nijverdal verliep, wat er in Balkbrug te doen was als het Koninginnedag was, hoe het schuttersfeest verdween uit Denekamp, wanneer en hoe er een ereboog werd gemaakt in Wijhe, wat je meenam als je op kraamvisite ging, wat het verschil is tussen haasje over en bokspringen en hoe het spel bössie schuppen in Nieuw Heeten gaat.

Aan de totstandkoming van het Woordenboek van de Overijsselse Dialecten (WOD) werkten meer dan driehonderd informanten mee uit Overijssel en het aangrenzende graafschap Bentheim. Zij vulden van 1998 tot 2007 maandelijks vragenlijsten in, op basis waarvan ook deze aflevering van het woordenboek kon worden geschreven.

Publicatie van IJsselacademie Kampen (2009-218); www.ijsselacademie.nl;
038 331 52 35; info@ijsselacademie.nl. Ook te koop bij de erkende boekhandel.
192 pag.; ingenaaid, zw-w;foto’s en dialectkaarten;
ISBN 978-90-6697-205-6. Prijs: € 18,-

Bron: IJsselacademie Kampen – 15 juni 2010

Reageren »

In de zesde aflevering van het Woordenboek van de Overijsselse Dialecten (WOD) worden de woorden behandeld die betrekking hebben op het menselijk lichaam.

Afb.: IJsselacademie Kampen

Aan de orde komen onder meer de verschillende leeftijdsfasen, het uiterlijk, de lichaamsdelen, de spijsvertering, sexualiteit, gezondheid en ziekte. Er blijken bijzonder veel woorden te bestaan voor de lichamelijke kenmerken en aandoeningen die in dit boek genoemd worden, zoals ‘klein kind’, ‘oud zijn’, ‘een lange magere man/vrouw’, ‘een dikke, zware man/vrouw’, ‘er slecht uitzien’, ‘sukkelen’, ‘(lelijk) gezicht’, ‘(grote) mond’ of ‘(grote) voeten’. Dat de streektalen van onze regio over een rijke woordenschat beschikken, blijkt hier maar weer eens.

Waar in Overijssel en aangrenzend Duits gebied zeggen ze magien, waar wichien en waar meisien voor ‘meisje’? Hoe groot ben je als je een boksenbuul bent? Hoe is het met je gesteld als je smeu in de botten bent, of als je een kuutboek hebt? Wat is een piekelo, wat is rujerieje, en wat heb je als je wat onder het schoet hebt? Via de registers op de lemma’s en op de dialectwoorden achter in het boek kunnen de antwoorden op deze vragen gemakkelijk worden gevonden.

Aan de totstandkoming van het Woordenboek van de Overijsselse Dialecten (WOD) werkten meer dan driehonderd informanten mee uit Overijssel en het aangrenzende graafschap Bentheim. Zij vulden van 1998 tot 2007 maandelijks vragenlijsten in, op basis waarvan deze aflevering van het woordenboek kon worden geschreven.

Publicatie van IJsselacademie Kampen (2009-217); www.ijsselacademie.nl;
038 331 52 35; info@ijsselacademie.nl. Ook te koop bij de erkende boekhandel.
176 pag.; ingenaaid, zw-w;foto’s en dialectkaarten;
ISBN 978-90-6697-204-9. Prijs: € 16,50

Bron: IJsselacademie Kampen – 15 juni 2010

Reageren »

In juni 1859 verliet de complete bevolking van Schokland het eiland. Nadat een jaar eerder een wetsvoorstel ter ontruiming van Schokland door het parlement was goedgekeurd, moesten de Schokkers, ruim 600 personen, nu elders een nieuw bestaan gaan opbouwen.

Afb: IJsselacademie
Schokland verlaten. Een reconstructie van de ontvolking in 1859.

Hoewel het eiland niet aan de golven van de Zuiderzee werd prijsgegeven, betekende 1859 wel het einde van de bewoningsgeschiedenis van Schokland, die teruggaat tot in de Middeleeuwen.

In de nieuwe publicatie “Schokland verlaten. Een reconstructie van de ontvolking in 1859″ worden vragen beantwoord: Hoe heeft het zo ver kunnen komen? Hoe kwam de beslissing om het eiland te ontvolken tot stand, hoe verliep de uitvoering van dat besluit? En niet in de laatste plaats: hoe verging het de Schokkers nadat ze hun geliefde geboortegrond vaarwel hadden moeten zeggen?

De auteurs Bruno Klappe en Wim Veer vertellen dit boeiende verhaal na minutieus onderzoek van de overgeleverde bronnen: ambtelijke correspondentie, rapporten, Handelingen van Tweede en Eerste Kamer en ingezonden brieven en berichten in de pers. Stapsgewijs, bijna van week tot week en van maand tot maand, volgen we het proces dat uitmondde in de conclusie dat de Schokkers moesten vertrekken. Het boek biedt Klappe en Veer de gelegenheid een antwoord te formuleren op misschien de meest cruciale vraag: was er inderdaad sprake van een min of meer gedwongen ontruiming van Schokland? Of kunnen we beter spreken van een collectieve evacuatie, op basis van vrijwilligheid?

Voor het eerst een compleet overzicht, met de juiste toedracht. Met een reconstructie van de bebouwing (1832-1859), alle kadastrale percelen, bouwgegevens, taxatie en ruime schadeloosstelling. Met nooit eerder gepubliceerd beeldmateriaal: alle overgeleverde portretten en alle overgeleverde bidprentjes van geboren Schokkers. Wie ging waar wonen? Alles is te lezen in Schokland verlaten, een bijzonder vormgegeven gedenkboek en een waardig monument ter nagedachtenis aan een verdwenen bevolkingsgroep.    Lees meer »

Reageren »

Het onderzoek van Wielent Harms naar de Overijsselse streekdrachten vanaf de 18de eeuw tot heden ging uit van een aantal kernvragen. Wat droeg men van de wieg tot het graf? Wat was de signaalfunctie van bepaalde kledingstukken en hoe paste het kleedgedrag in de sociale context?

afb.: IJsselacademie Kampen
Overijsselse streekdrachten – Weerspiegeling van voorbije mode

Zijn de streekdrachten in Overijssel altijd statisch gebleven, of kan er verandering en evolutie worden aangewezen? In geografisch opzicht ligt het zwaartepunt op Twente, de regio Kampen en op Staphorst, maar er zijn talrijke uitstapjes naar de rest van de provincie en naar de Noordoost-Veluwe, waar men eenzelfde kleedgedrag had als in de regio Kampen, maar waar de dracht veel langer stand hield. De auteur boorde een unieke combinatie van bronnen aan. Niet alleen wisten hij en Gerry Kleerebezem het weinige dat er in historische collecties aan kledingstukken en accessoires bewaard is gebleven op te sporen en op kleurenfoto vast te leggen, zij maakten ook gebruik van documentatiemateriaal zoals oude prenten, schilderijen en foto’s. Al dit materiaal vormde de basis voor het maken van reconstructies van oude drachten.

Verder stelde de auteur met behulp van vraaggesprekken allerlei gegevens op schrift die voorheen alleen door mondelinge overlevering in omloop waren. Met deze schat aan informatie werd nu voor het eerst een provinciebreed overzicht samengesteld van historische streekdrachten, inclusief reconstructies van inmiddels verdwenen drachten. Het betoog van Harms wordt rijk geïllustreerd met veel foto’s van bewaard gebleven kledingstukken, kostuums en sieraden, en met historische opnames van mensen in dracht en tekeningen en schilderijen waarop streekdrachten voorkomen. Overijsselse streekdrachten. is een standaardwerk geworden, onmisbaar voor iedereen die de cultuur en de geschiedenis van het gewest Overijssel een warm hart toedraagt.

Auteur Wielent Harms, met foto’s van Gerry Kleerebezem; redactie Truus Braaksma
336 pagina’s; gebonden, geïllustreerd in kleur en zwart-wit;
ISBN: 978-90-6697-191-2; Prijs: € 42,50; voor donateurs € 36,13.

Publicatie van IJsselacademie Kampen (2008-204); www.ijsselacademie.nl;
038 331 52 35; info@ijsselacademie.nl. Ook te koop bij de erkende boekhandel.
Uiterlijk: 22 x 30 cm, aantal pagina’s 336; gebonden;

Bron: IJsselacademie Kampen – 28 mei 2009

Reageren »

Eeuwenlang was de hooiberg een beeldbepalend element op het Nederlandse platteland en een belangrijk hulpmiddel bij de agrarische bedrijfsvoering. Sinds hooibergen hun functie hebben verloren, raken ze in verval en worden ze opgeruimd.

afb.: IJsselacademie Kampen
Hooibergen in Nederland – Geschiedenis en behoud van een agrarisch cultuurmonument

Gelukkig is er de laatste tijd een groeiende belangstelling voor de hooiberg. Bergen worden gerestaureerd of zelfs nieuw gebouwd. Helaas gebeurt dit nogal eens met te weinig kennis van zaken, waardoor afbreuk wordt gedaan aan regionale bouwtradities en het oude cultuurlandschap. Hooibergen in Nederland. Geschiedenis en behoud van een agrarisch cultuurmonument behandelt de geschiedenis en verspreiding van de hooiberg in Nederland. Regionale verschillen komen uitgebreid aan bod. De lezer kan met het boek in de hand een tocht maken langs bewaard gebleven voorbeelden van diverse typen bergen.

Om de bouwer van vandaag behulpzaam te zijn, is een hoofdstuk opgenomen over zelfbouw en worden nuttige tips gegeven met betrekking tot het onderhoud. Daarnaast wordt een tot op heden ontbrekende eenduidige typologie van hooibergen voorgesteld. Een lijst met de belangrijkste publicaties over hooibergen en een verklarende woordenlijst completeren het geheel. Hooibergen in Nederland is leerzaam, fraai vormgegeven en biedt veel kijkplezier, dankzij de tientallen prachtige paginavullende kleurenfoto’s van landschapsfotograaf Henk Frons.

Suzan Jurgens, Marten Jansen, Wim Lanphen; foto’s Henk Frons e.a.
192 pag.; Zwitsers gebonden, geïllustreerd (kleur en zw-w);
ISBN 978-90-6697-193-6, Prijs € 37,50 (excl. verzendkosten)

Publicatie van IJsselacademie Kampen (2008-206); www.ijsselacademie.nl;
038 331 52 35;info@ijsselacademie.nl. Ook te koop bij de erkende boekhandel.

Bron: IJsselacademie Kampen – 28 mei 2009

Reageren »

Wat te doen als iemand een mug heeft ingeslikt? Bij welke stand van de maan moet men een aderlating toepassen? Hoe geneest een man die door betovering impotent geworden is? Het zijn vragen waarop onze voorouders een antwoord zochten in de geneeskunde.

Afb.: IJsselacademie Kampen
De thesaurus van Gramsbergen – Een zeventiende-eeuws medisch handschrift ontsloten

In 1987 werd in Gramsbergen een uniek medisch handschrift ontdekt uit de eerste helft van de 17de eeuw. Ten minste drie schrijvers hebben op 350 bladzijden hun kennis van de werking van het menselijk lichaam en hun ervaring met het ontstaan en genezen van ziekten weergegeven. Zij waren afkomstig uit de Duits-Nederlandse grensstreek en hebben zelf een medische praktijk uitgeoefend. Bij de honderden opgetekende recepten en de beschreven kruiden, dierlijke producten en mineralen worden hun medische toepassingen vermeld en soms ook hun nut voor huishoudelijk gebruik. Te lezen is verder dat ook magie en toverij werden ingezet om de werking van medicijnen kracht bij te zetten.

De thesaurus van Gramsbergen is opgebouwd als een drieluik. Het eerste deel bestaat uit inleidingen en commentaren op de verschillende medische en historische achtergronden van het manuscript. Zo is er een beschrijving van de band en de katernopbouw, een onderzoek naar de schrijfhanden, een taalkundige analyse en een genealogisch overzicht van de auteurs van het manuscript. In het tweede deel zijn naast elkaar opgenomen de oorspronkelijke tekst, geschreven in de taal van het Duits-Nederlandse grensgebied, en de vertaling in modern Nederlands. Het derde deel bevat een begrippenlijst, een thematische toegang op de band per folio, literatuurlijsten en een index op de vertaling. Om geïnteresseerden de gelegenheid te geven zelf in de bron te zoeken, is er aan het boek een cd toegevoegd met de volledige brontekst (transcriptie en vertaling) en de afbeeldingen van alle folio’s van het oorspronkelijke manuscript. Met dit nieuwe boek krijgt de lezer een prachtig venster op de inzichten en praktijken van heelmeesters uit de 17de eeuw. Lees meer »

Reageren »